Të dhënat e fundit po tregojnë një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si po lëviz ekonomia shqiptare. Konsumi po përshpejtohet, ndërsa presionet e çmimeve nga importet dhe prodhimi mbeten të dobëta.

Ekonomia shqiptare po hyn në një fazë ku treguesit e kërkesës dhe ata të kostove nuk po japin më të njëjtin sinjal.

Në tremujorin e dytë të vitit 2026, indeksi i volumit të shitjeve në tregtinë me pakicë u rrit me 6.8% ndaj të njëjtit tremujor të vitit të kaluar dhe me 1.6% krahasuar me tremujorin e parë, pas përshtatjes sezonale. Rritja nuk është e kufizuar vetëm te produktet bazë. Shitjet e produkteve jo-ushqimore u rritën me 6.4%, ndërsa karburantet me 8.4%.

Kjo është një shenjë e rëndësishme. Tregtia me pakicë po tregon një rritje reale të volumit të shitjeve, pasi indeksi llogaritet duke deflatuar vlerën e shitjeve me çmimet e konsumit. Pra, pas heqjes së efektit të çmimeve, kërkesa që kalon nëpër kanalin e tregtisë po zgjerohet me ritëm të konsiderueshëm.

Kjo rritje bëhet edhe më interesante kur vendoset përballë të dhënave të fundit për çmimet e importeve dhe të prodhimit.

Në analizën e fundit të ALTAX, indeksi i çmimeve të importeve në tremujorin e dytë të vitit rezulton pothuajse i pandryshuar, me një ulje vjetore prej 0.1%, ndërsa indeksi i çmimeve të prodhimit u rrit vetëm 0.1%. Edhe në raport me tremujorin paraardhës, ndryshimet ishin minimale.

Kjo do të thotë se ekonomia shqiptare nuk po përballet aktualisht me një valë të re të fortë inflacioniste të ardhur nga kostoja e importeve apo nga çmimet e prodhimit. Presioni i jashtëm i kostove është zbutur ndjeshëm.

Por në të njëjtën kohë, konsumatori po shpenzon më shumë.

Këtu fillon historia e re ekonomike.

Nëse inputet e importuara nuk po shtrenjtohen, nëse çmimet e prodhimit po lëvizin shumë pak dhe ndërkohë shitjet reale në tregti rriten me afro 7%, atëherë duhet të shohim më nga afër anën e kërkesës.

Çfarë po e shtyn këtë konsum? Sa prej tij mbështetet në rritjen e të ardhurave? Sa vjen nga turizmi, remitancat, kreditimi apo pasuria e krijuar në ekonomi? Sa prej kësaj kërkese mund të përballohet nga prodhimi vendas?

Këto pyetje marrin më shumë peshë edhe nga zhvillimet në tregun e punës. Paga mesatare bruto në tremujorin e dytë të vitit arriti në 92,150 lekë, me një rritje vjetore prej 9.8%. Nëse kjo vendoset përballë inflacionit vjetor prej 3.2% në Gusht 2026, del një hapësirë e konsiderueshme për rritje reale të fuqisë blerëse.

Kjo nuk do të thotë se rritja e pagave është shkaku i vetëm i rritjes së konsumit, por ka krijuar një terren të ri për kërkesën e brendshme.

Pikërisht këtu ekonomia shqiptare po përballet me një dilemë të rëndësishme.

Nëse të ardhurat po rriten dhe familjet po konsumojnë më shumë, ndërsa oferta vendase nuk zgjerohet me të njëjtin ritëm, atëherë diferenca duhet të mbulohet diku tjetër. Një pjesë mund të absorbohet nga shërbimet, një pjesë nga prodhimi vendas dhe një pjesë tjetër nga importet.

Prandaj, në muajt në vijim nuk do të mjaftojë të shohim vetëm vlerën e importeve, por edhe volumin e tyre dhe strukturën e mallrave që hyjnë në ekonomi.

Një rritje e importeve nuk do të ishte domosdoshmërisht lajm i keq.

Problemi fillon kur rritja e kërkesës së brendshme mbështetet gjithnjë e më shumë në ofertën e huaj, ndërsa kapaciteti prodhues vendas mbetet prapa.

Në këtë rast, rritja ekonomike po krijon kërkesë, por jo kapacitet të mjaftueshëm prodhues.

Kjo është edhe arsyeja pse treguesit e shërbimeve do të jenë veçanërisht të rëndësishëm në leximin e tremujorit të dytë. Shërbimet përfshijnë një pjesë të madhe të ekonomisë ku çmimi përcaktohet më shumë nga faktorë të brendshëm, si: paga, qiratë, transporti, energjia, kërkesa dhe produktiviteti. Të dhënat e plota për shërbimet e tremujorit të dytë pritet të publikohen më 16 shtator.

Kjo do të ndihmojë për të kuptuar nëse rritja e kërkesës po përhapet në të gjithë ekonominë apo po përqendrohet kryesisht në tregti.

Ndërkohë, edhe struktura e inflacionit po jep një sinjal të rëndësishëm. Inflacioni prej 3.2% në gusht nuk duket të jetë thjesht pasojë e një goditjeje të re nga jashtë. Sipas analizës së fundit të ALTAX, kontributet më të rëndësishme vijnë nga ushqimet dhe pijet joalkoolike, transporti dhe grupi i banesave, ujit, energjisë elektrike, gazit dhe lëndëve djegëse.

Kjo e zhvendos qendrën e vëmendjes drejt mekanizmave të brendshëm të formimit të çmimeve.

Kur çmimi i importit stabilizohet dhe çmimi i prodhimit lëviz minimalisht, por çmimi final ndaj konsumatorit vazhdon të rritet, duhet analizuar më mirë zinxhiri që lidh importuesin me distributorin, shumicën, pakicën dhe konsumatorin. E njëjta logjikë vlen edhe për produktet vendase.

Kjo është provë një arsye ekonomike për të kërkuar më shumë transparencë mbi kostot, produktivitetin, konkurrencën dhe marzhet përgjatë zinxhirit.

Në fakt, kjo mund të jetë një nga çështjet më të rëndësishme të politikës ekonomike shqiptare në fazën e ardhshme.

Sot, ekonomia mund të jetë duke kaluar nga një cikël ku inflacioni përcaktohej kryesisht nga goditjet e jashtme, në një cikël ku një pjesë më e madhe e presioneve krijohet nga vetë dinamika e ekonomisë së brendshme.

Por që ky cikël të jetë i qëndrueshëm, rritja e kërkesës duhet të shoqërohet me rritje të ofertës.

Përndryshe, ekonomia mund të hyjë në një mekanizëm ku më shumë të ardhura sjellin më shumë konsum, më shumë konsum sjell më shumë importe, kërkesa shtesë ushtron presion mbi shërbimet dhe kostot e brendshme, ndërsa një pjesë e fitimit nga rritja e kërkesës largohet jashtë ekonomisë nëpërmjet importeve.

Ky do të ishte një model rritjeje i ndryshëm nga ai që do të prodhonte një ekonomi më produktive.

Në fakt, ekonomia shqiptare ende nuk ka arritur të krijojë kapacitetin për ta përballuar këtë kërkesë.

Me këtë tendencë aktuale të ekonomisë, rritja e konsumit do të shfaqet gjithnjë e më shumë në importe dhe me kalimin e kohës, në presione të reja mbi çmimet dhe kostot e brendshme.

Pra, kërkesa po zgjerohet, fuqia blerëse po rritet, çmimet e importeve janë stabilizuar dhe çmimet e prodhimit po lëvizin pak.

Sfida e ekonomisë shqiptare është të sigurojë që kjo kërkesë e re të mos mbetet thjesht një kërkesë për më shumë mallra dhe shërbime, por të kthehet në kërkesë për më shumë prodhim, më shumë produktivitet dhe më shumë vlerë të krijuar brenda vendit.

Në të kundërt, do të vazhdojmë të përjetojmë një ekonomi ku konsumi rritet shpejt, por një pjesë gjithnjë e më e madhe e rritjes realizohet jashtë saj.

Suksesi i politikave ekonomike do të shihet vetëm nga fakti se sa nga ajo që konsumojmë arrijmë ta prodhojmë vetë.