Të ardhurat tatimore rriten më shpejt se ekonomia, por jo e gjithë diferenca është formalizim

Analiza e ALTAX për 8-mujorin 2026 tregon se rreth 86–90% e rritjes së Tatimeve dhe Doganave shpjegohet nga zgjerimi nominal i ekonomisë

Të ardhurat nga Tatimet dhe Doganat u rritën me +25.1 miliardë lekë (+7.6%) gjatë tetë muajve të parë të vitit 2026. Megjithatë, kjo rritje përbën vetëm 41.7% të rritjes totale të tre blloqeve kryesore të të ardhurave të analizuara (+60.2 miliardë lekë).

Sipas analizës së re të ALTAX Insight, pjesa dominante e rritjes së Tatimeve dhe Doganave lidhet me zgjerimin nominal të bazës ekonomike. Me PBB reale rreth 3.6–3.7% dhe inflacion mesatar 2.9%, niveli orientues nominal i rritjes është 6.5–6.6%. Kjo shpjegon rreth 21.6–21.8 miliardë lekë të rritjes. Diferenca e mbetur prej 3.3–3.5 miliardë lekësh (13–14%) nuk mund të barazohet automatikisht me ulje të evazionit. Ajo përfshin formalizim, administrim, zgjerim të bazës, ndryshime strukturore dhe faktorë të tjerë.

Gjetjet kryesore prezantojnë një situatë fiskale, ku:

• Rritja është reale, por e përzier. Tatimet dhe Doganat kontribuojnë 41.7% të rritjes totale, ndërsa Pushteti vendor (+19.2 mld, +75.7%) dhe Fondet speciale (+15.9 mld, +13.4%) përbëjnë pjesën tjetër.
• Sinjalet më të forta të formalizimit shfaqen te:
  • TVSH-ja neto e mbledhur në vend (+24.2%)
  • Tatimi mbi të ardhurat personale – TAP (+15.5%)
  • Fondet speciale (+13.4%)
• Përmirësimi nuk është uniform. Tatimi mbi fitimin ra me –5.1%, duke treguar se rritja e arkëtimeve nuk përkthehet automatikisht në rritje të tatimit nga fitimet e bizneseve.
• Pushteti vendor duhet lexuar veçmas. Rritja e fortë (+75.7%) lidhet kryesisht me taksat lokale dhe administrimin vendor, jo me rritjen organike të ekonomisë.

ALTAX thekson se rritja e të ardhurave nuk është automatikisht ulje e evazionit. Pjesa dominante shpjegohet nga zgjerimi nominal i bazave ekonomike (konsumi, pagat, importet). Komponenti mbi këtë efekt është më i kufizuar (rreth 1.5–3.5 miliardë lekë për Tatimet dhe Doganat).

Për të ndjekur këtë dinamikë në mënyrë të strukturuar, ALTAX propozon dy tregues:

• Tax Revenue Elasticity (TRE) ≈ 1.09–1.17
  (tregon se të ardhurat rriten më shpejt se ekonomia nominale)
• Revenue Performance Gap (RPG) ≈ +3.5 miliardë lekë
  (diferenca mes rritjes faktike dhe rritjes që shpjegohet nga baza nominale)

Këta tregues do të ndiqen muaj pas muaji si pjesë e monitorimit të rregullt të ALTAX Observatory.

Lexoni Insight Note – Raport analitik 8-mujor | Janar–Gusht 2026