Importet nuk shtrenjtohen, prodhimi pothuajse ngrin, por ku po krijohet presioni i çmimeve në ekonominë shqiptare?

Të dhënat e INSTAT për tremujorin e dytë 2026 tregojnë një ekonomi ku çmimet në hyrje të zinxhirit janë stabilizuar. Indeksi i Çmimeve të Importit ra 0,1% në një vit, ndërsa Indeksi i Çmimeve të Prodhimit u rrit vetëm 0,1%. Por çmimet e prodhimit për tregun vendas u rritën 0,3%, ndërsa ato për eksport ranë 0,3%. Nëse diferenca nuk provon vetvetiu një rritje të marzheve, atëherë ku po krijohet presioni që konsumatori shqiptar e përjeton në çmimin final?

Dy publikime të fundit të Institutit të Statistikave japin një pamje të rëndësishme për mënyrën se si po formohen çmimet në ekonominë shqiptare.

Bëhet fjalë për Indeksin e Çmimeve të Importit (IÇI) dhe Indeksin e Çmimeve të Prodhimit (IÇP), të dy për tremujorin e dytë të vitit 2026.

Të lexuara së bashku, të dhënat japin një sinjal të qartë, se presioni i ardhur nga jashtë është zbehur ndjeshëm dhe presioni në fazën e prodhimit është gjithashtu shumë i ulët.

Por kjo nuk po jep efekt te konsumatori shqiptar, i cili nuk po përfiton nga një ulje e kostos së jetesës. Përkundrazi, statistikat ngrenë një pyetje tjetër: çfarë ndodh me çmimin midis prodhuesit dhe konsumatorit?

Çmimet e importit praktikisht të ngrira

Sipas INSTAT, në tremujorin e dytë 2026, Indeksi i Çmimeve të Importit arriti në 107,5, me vitin 2021 si bazë 100.

Krahasuar me tremujorin e dytë të vitit 2025, çmimet e importeve industriale ranë me 0,1%.

Ndërkohë, në krahasim me tremujorin e parë të këtij viti, indeksi u rrit vetëm 0,001% – praktikisht i pandryshuar.

Pra, në fazën e importit, ekonomia shqiptare nuk po përballet me një valë të re shtrenjtimi.

Madje, në disa kategori rënia është më e dukshme.

Çmimet e produkteve të importuara ranë:

• 2,2% në energji elektrike, gaz, avull dhe ajër të kondicionuar;
• 0,2% në industrinë nxjerrëse;
• 0,02% në industrinë përpunuese.

Kjo është e rëndësishme për analizën e inflacionit, sepse tregon se importet nuk po krijojnë një goditje të re kostosh mbi ekonominë shqiptare.

Në fakt, krahasuar me periudhën e inflacionit të fortë të viteve të mëparshme, situata është dukshëm më e qetë.

Por ka një kufizim të rëndësishëm.

IÇI nuk është një indeks i të gjitha mallrave që Shqipëria importon.

INSTAT e përkufizon atë si indeks që mat çmimet e transaksioneve të produkteve industriale të importuara për t’u shitur në tregun vendas. Ai mbulon industrinë nxjerrëse, përpunuese, energjinë dhe aktivitetet e lidhura me ujin e mbetjet.

Prandaj, treguesi -0,1% nuk mund të interpretohet që të gjitha importet në Shqipëri janë bërë 0,1% më të lira. Në fakt, çmimet e produkteve industriale të mbuluara nga indeksi janë praktikisht të stabilizuara.

Ky dallim është thelbësor.

Pamja e dytë vjen nga Indeksi i Çmimeve të Prodhimit.

Në T2 2026, IÇP arriti në 129,9, kundrejt vitit bazë 2021=100.

Por në terma vjetorë, rritja ishte vetëm 0,1%. Në terma tremujorë, krahasuar me T1 2026, rritja ishte po 0,1%.

Pra, edhe në pikën e prodhimit, presioni i ri mbi çmimet është shumë i kufizuar.

Kjo është ndoshta gjetja më e rëndësishme kur dy indekset lexohen bashkë:

Importi -0,1%
Prodhimi +0,1%

Me fjalë të tjera, në dy hallkat e para të zinxhirit ekonomik nuk shfaqet një valë e re shtrenjtimi.

Por brenda prodhimit ka diferenca që nuk duhen neglizhuar.

Ushqimet dhe plastika janë ndër pikat më të nxehta

Rritja e përgjithshme prej 0,1% fsheh lëvizje më të forta në disa industri.

Në industrinë përpunuese, rritja vjetore e çmimeve ishte 0,4%.

Por brenda saj, dy aktivitete regjistruan rritjen më të madhe.

Përpunimi i produkteve ushqimore +1,5% dhe prodhimi i produkteve të kauçukut dhe plastikës +1,5%.

Në krahun tjetër, çmimet në metalurgji dhe në prodhimin e pajisjeve elektrike ranë me 0,7%.

Kjo tregon se ekonomia prodhuese nuk po përjeton një inflacion uniform.

Presioni është i përqendruar në disa segmente dhe rritja prej 1,5% në përpunimin ushqimor ka një rëndësi të veçantë, sepse ushqimet kanë peshë të madhe në shportën e konsumatorit shqiptar.

Megjithatë, duhet bërë kujdes. Rritja 1,5% e çmimit të prodhimit të ushqimeve nuk do të thotë se ushqimet në dyqan duhet të jenë rritur 1,5%.

Midis fabrikës dhe konsumatorit ekzistojnë hallka të tjera.

Një tjetër element i rëndësishëm është energjia.

Në T2 2026, çmimet e sektorit të energjisë elektrike, gazit, avullit dhe ajrit të kondicionuar ranë me 0,6% në bazë vjetore.

Edhe industria nxjerrëse shënoi rënie prej 0,2%.

Kjo e dobëson një shpjegim të thjeshtë: se çmimet po rriten sepse energjia ose lëndët e para po bëhen më të shtrenjta.

Të dhënat e T2 nuk e mbështesin këtë si shpjegim kryesor për rritjen e çmimeve të prodhimit.

Përkundrazi, disa prej këtyre komponentëve janë në rënie.

Por këtu shfaqet diferenca më interesante e prodhimit vendas kundrejt eksportit.

Ndoshta të dhënat më interesante të publikimit të IÇP nuk janë ato të indeksit të përgjithshëm, por janë ato që ndajnë prodhimin sipas destinacionit.

Për produktet e destinuara për tregun vendas, çmimet e prodhimit u rritën me 0,3% në bazë vjetore.

Ndërsa për produktet e destinuara për eksport, çmimet ranë me 0,3%.

Pra tregu vendas +0,3% dhe eksportet -0,3%

Ndryshimi mes tyre është 0,6 pikë përqindjeje.

Kjo është një diferencë që meriton vëmendje.

Nuk është e mjaftueshme për të deklaruar se prodhuesit po vendosin marzhe më të larta në tregun vendas. Një përfundim i tillë do të kërkonte të dhëna të drejtpërdrejta për kostot, produktivitetin dhe fitimet.

Por është një sinjal që tregon se dinamika e çmimeve në tregun shqiptar nuk është identike me atë të tregjeve ku eksportojnë prodhuesit shqiptarë.

Dhe kjo është ekonomikisht e rëndësishme.

A është tregu vendas më pak konkurrues?

Kjo është pyetja kritike që lind nga të dhënat.

Nëse një prodhues shet në tregjet e huaja në një mjedis ku çmimet bien 0,3%, ndërsa çmimi i produkteve të destinuara për tregun vendas rritet 0,3%, kemi një diferencë të dukshme.

Por duhet të shmanget një interpretim i drejtpërdrejtë.

Kjo diferencë mund të vijë nga shumë faktorë:

• struktura e ndryshme e produkteve të eksportuara dhe atyre të shitura në vend;
• konkurrenca dhe kërkesa në tregjet e huaja;
• ndryshimet në kontratat e eksportit;
• përbërja e kostove;
• struktura e sektorëve që eksportojnë;
• kursi i këmbimit;
• ndryshimet në produktivitet;
• dhe struktura e konkurrencës në tregun vendas.

Prandaj, statistika nuk provon një problem të konkurrencës, por krijon një arsye të fortë për ta hetuar atë.

Kur dy publikimet vendosen përballë njëri-tjetrit, krijohet një tablo shumë më e qartë.

Treguesi	T2 2026, ndryshimi vjetor
Çmimet e importit	-0,1%
Çmimet e prodhimit, gjithsej	+0,1%
Çmimet e prodhimit për tregun vendas	+0,3%
Çmimet e prodhimit për eksport	-0,3%
Çmimet e prodhimit të ushqimeve	+1,5%
Çmimet e prodhimit të plastikës/kauçukut	+1,5%
Energjia në prodhim	-0,6%

Kjo është ndoshta mënyra më e mirë për ta kuptuar ekonominë e çmimeve në T2 2026.

Nuk kemi një goditje të re të importeve.

Nuk kemi as një inflacion të fortë të prodhimit.

Por kemi disa sektorë me rritje më të fortë dhe, mbi të gjitha, kemi një diferencë mes tregut vendas dhe eksportit.

Çfarë ndodh pasi produkti del nga fabrika?

Këtu ndodhet boshllëku që dy indekset nuk e mbulojnë.

IÇP mat çmimet e produkteve në fazën e prodhimit. IÇI mat çmimet e produkteve industriale të importuara.

Por konsumatori nuk blen as në port dhe as në portën e fabrikës.

Ai blen në tregti me shumicë, në dyqane, supermarkete, tregje, restorante dhe shërbime.

Midis tyre ndodhen importuesi → distributori → shumica → pakica → konsumatori

ose prodhuesi → distributori → pakica → konsumatori.

Në secilën prej këtyre hallkave mund të shtohen kosto, marzhe dhe elementë të tjerë të çmimit.

Prandaj, stabilizimi i çmimeve të importit dhe prodhimit nuk është i barabartë me stabilizimin e çmimeve të konsumit.

Kjo është pikërisht arsyeja pse duhet të jemi të kujdesshëm në përdorimin e këtyre statistikave.

Në rastin e IÇP-së, rritja prej 0,1% nuk do të thotë se çmimet e prodhimit janë kthyer në nivelet e para krizës.

Indeksi është 129,9 me bazë 2021=100.

Pra, krahasuar me vitin bazë, niveli i indeksit është ende shumë më i lartë.

E njëjta gjë vlen edhe për importet: indeksi është 107,5, jo 100.

Kjo është një pikë thelbësore për të kuptuar inflacionin.

Një rritje vjetore prej vetëm 0,1% nuk do të thotë se çmimet janë kthyer në nivelet e mëparshme.

Do të thotë vetëm se në 12 muajt e fundit çmimi është rritur shumë pak.

Ekonomia mund të ketë kaluar nga një periudhë shtrenjtimi i fortë në një periudhë çmimesh të larta, por relativisht të stabilizuara.

Ky është një ndryshim shumë i rëndësishëm.

A po largohet inflacioni nga kostot e importit?

Të dhënat e T2 sugjerojnë se pjesërisht po largohet.

Presioni i jashtëm nuk duket të jetë më faktori kryesor i ri i shtrenjtimit të produkteve industriale.

Indeksi i importit ra 0,1%.

Në të njëjtën kohë, edhe çmimet e prodhimit janë pothuajse të ngrira.

Kjo do të thotë se për të kuptuar dinamikën e çmimeve në Shqipëri duhet të shikohet më shumë te faktorët e brendshëm.

Këtu hyjnë pagat dhe kostot e punës, shërbimet, qiratë, transporti, tregtia, produktiviteti, konkurrenca dhe marzhet përgjatë zinxhirit të furnizimit.

Por këtu duhet të bëjmë një dallim të rëndësishëm.

Këto të dhëna nuk provojnë se marzhet janë rritur.

Ato thjesht tregojnë se shpjegimi i inflacionit nuk mund të mbështetet më aq lehtë te shtrenjtimi i importeve ose te një valë e re e çmimeve të prodhimit.

Rritja 1,5% e çmimeve të prodhimit në përpunimin ushqimor është veçanërisht interesante.

Ndryshe nga një produkt industrial i specializuar, ushqimet lidhen drejtpërdrejt me mirëqenien e familjeve.

Nëse kjo rritje vijon, ajo mund të transmetohet në nivele të tjera të zinxhirit.

Por nëse çmimet e prodhimit të ushqimeve stabilizohen, ndërsa çmimet finale të konsumit vijojnë të rriten me ritme më të larta, atëherë vëmendja duhet të zhvendoset më tej në zinxhir.

Kjo është arsyeja pse vetëm një indeks i prodhimit nuk mjafton për të kuptuar inflacionin e ushqimeve.

Duhet parë edhe tregtia me shumicë dhe pakicë.

Në tremujorin e dytë 2026, ekonomia shqiptare nuk po përballet me një rritje të re të kostove në hyrje. Sfida është të kuptohet pse stabilizimi i çmimeve në import dhe prodhim nuk po përkthehet domosdoshmërisht në të njëjtin ritëm në çmimin final.

Kjo është një tablo më e nuancuar sesa deklarimi se “çmimet janë stabilizuar”.

Po, ato janë stabilizuar në disa prej hallkave kryesore.

Por stabilizimi nuk është ulje.

Dhe një ekonomi mund të ketë inflacion shumë më të ulët në prodhim, ndërkohë që konsumatori vazhdon të paguajë çmime të larta.

Çfarë duhet të monitorohet në tremujorët e ardhshëm?

Nga këndvështrimi ekonomik, katër tregues do të ishin veçanërisht të rëndësishëm:

Së pari, nëse IÇI vazhdon të qëndrojë pranë zeros ose në territor negativ.

Së dyti, nëse diferenca mes çmimeve të prodhimit për tregun vendas dhe eksportit vazhdon të jetë pozitive.

Së treti, nëse rritja 1,5% e çmimeve në industrinë ushqimore rezulton e përkohshme apo shndërrohet në trend.

Së katërti, dhe më e rëndësishmja, nëse çmimet e konsumit fillojnë të konvergojnë më shumë me stabilizimin e çmimeve të importit dhe prodhimit.

Nëse kjo nuk ndodh, atëherë analiza institucinale e tregut duhet të zhvendoset te fakti se ku dhe pse rritet çmimi gjatë rrugës deri te konsumatori?

Dy publikimet e INSTAT për T2 2026 japin një mesazh të qartë, por jo domosdoshmërisht atë që mund të merret nga një lexim sipërfaqësor.

Importet industriale nuk po shtrenjtohen.

Çmimet e prodhimit pothuajse nuk po rriten.

Energjia dhe industria nxjerrëse janë në rënie.

Por njëkohësisht çmimet e prodhimit për tregun vendas rriten më shumë se ato për eksportin, ndërsa disa degë të rëndësishme, veçanërisht përpunimi ushqimor dhe plastika/kauçuku, regjistrojnë rritje prej 1,5%.

Kjo nuk është provë se bizneset po rrisin në mënyrë të pajustifikuar marzhet, por është një sinjal ekonomik që nuk duhet anashkaluar, të cilin ne e përmendim në vijimësi por, pak reagohet dhe trajtohet me efektivitet. Kur çmimi në hyrje nuk rritet, çmimi në prodhim pothuajse nuk rritet, por çmimi final vazhdon të jetë nën presion, atëherë është detyrë e institucioneve monitoruese të tregut që të adresojnë problemet që po ndodhin në zinxhirin nga prodhuesi te konsumatori.