Rritja e pagave në sektorin publik nga janari 2026 dhe dilemat për ekonominë reale

Rritja e pagave në sektorin publik në Shqipëri ka hyrë në fuqi në muajin shkurt 2026, pas vendimeve të miratuara nga Këshilli i Ministrave në fillim të këtij muaji, me efekt financiar retroaktiv nga 1 janari 2026. Kjo do të thotë se punonjësit e administratës publike kanë përfituar pagat e rregulluara duke filluar nga pagesat e muajit shkurt, duke përfshirë edhe kompensimin për muajin janar.

Masa përfshin një indeksim të përgjithshëm prej 2.5%, në përputhje me nivelin e inflacionit të deklaruar nga INSTAT, dhe prek mbi 144 mijë punonjës në administratën qendrore dhe vendore, si dhe kategori të tjera si Presidenti i Republikës, gjyqtarët, prokurorët, personeli shëndetësor, Policia e Shtetit, Garda e Republikës dhe Policia e Burgjeve.

Kostoja totale për buxhetin e shtetit vlerësohet në rreth 100 milionë euro për vitin 2026, duke përfshirë edhe rritje specifike për disa role dhe funksione.

Në terma praktikë, rritja reflektohet në nivele të ndryshme sipas kategorive të punës.

Presidenti i Republikës përfiton një pagë mujore rreth 435,625 lekë, nga 425,000 lekë më parë, ndërsa për gjyqtarët dhe prokurorët paga referuese bazë arrin në rreth 156,825 lekë në muaj.

Për punonjësit mbështetës dhe të shërbimit, si sanitarë, shoferë apo teknikë, rritja arrin deri në 10,000 lekë në muaj, duke e çuar pagën bazë në shumë raste nga 40–47 mijë lekë në 50–57 mijë lekë.

Specialistët e administratës publike përfitojnë mesatarisht rreth 5,000 lekë shtesë në muaj, ndërsa mësuesit rreth 3,000 lekë.

Në disa sektorë si shëndetësia dhe policia është rishikuar edhe formula e vjetërsisë në punë, duke krijuar përfitime shtesë për stafin me eksperiencë.

Nga pikëpamja ekonomike, kjo rritje ka karakter kryesisht kompensues dhe jo zhvillimor. Ajo synon të amortizojë efektet e inflacionit dhe të ruajë fuqinë blerëse ekzistuese, por nuk krijon domosdoshmërisht rritje reale të mirëqenies. Në thelb, nuk bëhet fjalë për një rritje të të ardhurës reale, por për neutralizim parcial të erozionit monetar që ka ndodhur gjatë viteve të fundit. Kjo e bën masën politikisht të komunikueshme dhe socialisht të pranueshme, por ekonomikisht neutrale në aspektin e ndikimit afatgjatë.

Problemi kryesor lidhet me faktin se rritja e pagave nuk shoqërohet me reformë strukturore të administratës publike dhe as me mekanizma të qartë matjeje të produktivitetit institucional. Shteti po shpenzon më shumë për paga, pa pasur një sistem transparent për të matur se çfarë vlere shtesë po prodhon administrata për ekonominë dhe shoqërinë. Në këtë kuptim, rritja përfaqëson më shumë një inflacion fiskal të financuar nga buxheti, sesa një investim në efikasitetin e shtetit dhe cilësinë e shërbimeve publike.

Në planin makroekonomik, efekti stimulues i kësaj rritjeje pritet të jetë i kufizuar. Edhe pse teorikisht më shumë të ardhura nxisin konsumin, në praktikë një pjesë e konsiderueshme e këtyre të ardhurave shtesë kanalizohet drejt importeve, qirave dhe shërbimeve, duke mos krijuar zinxhir të fortë prodhues në ekonominë vendase. Ndërkohë, kostoja për buxhetin është reale, e sigurt dhe e përhershme, duke krijuar një raport asimetrik mes barrës fiskale dhe përfitimit zhvillimor.

Një efekt tjetër i rëndësishëm është zgjerimi i rolit të shtetit si punëdhënësi më i qëndrueshëm dhe më i besueshëm në ekonomi. Në një kontekst ku sektori privat mbetet i dobët, informaliteti i lartë dhe emigracioni masiv, rritja e pagave në publik e bën administratën gjithnjë e më tërheqëse për kapitalin njerëzor. Kjo prirje rrezikon të deformojë tregun e punës, duke zhvendosur aspiratat nga sipërmarrja dhe ekonomia prodhuese drejt sektorit jo-produktiv, që financohet drejtpërdrejt nga buxheti i shtetit.

Në këtë kuadër, rritja thellon edhe pabarazinë strukturore mes sektorit publik dhe atij privat. Ndërsa publiku gëzon indeksim automatik, siguri pune dhe rritje të garantuar, privati mbetet i ekspozuar ndaj pasigurisë, rritjeve të kushtëzuara nga fitimet dhe shpesh informalitetit. Kjo krijon dy realitete ekonomike paralele: një sektor i mbrojtur nga politika publike dhe një sektor që mbijeton sipas logjikës së tregut.

Sa i përket mundësisë që një rritje e ngjashme të ndodhë edhe në sektorin privat, ajo konsiderohet e kufizuar dhe selektive. Rritja e pagës minimale në 50,000 lekë nga janari 2026 është e detyrueshme dhe prek rreth 308 mijë punonjës në të dy sektorët, por përtej kësaj nuk ekziston asnjë mekanizëm ligjor që imponon indeksim të përgjithshëm. Presioni i tregut të punës dhe subvencionet qeveritare mund të nxisin rritje vullnetare në disa sektorë, por shumica e bizneseve, veçanërisht SME-të, përballen me kosto të larta dhe konkurrencë të fortë, duke e bërë të vështirë rritjen sistematike të pagave.

Në përfundim, rritja e pagave në sektorin publik për vitin 2026 përfaqëson një masë të nevojshme sociale për mbrojtjen e të ardhurave nga inflacioni, por jo një reformë ekonomike transformuese. Ajo përmirëson mirëqenien në afat të shkurtër, por pa reforma strukturore, matje reale performance dhe rritje produktiviteti, rrezikon të institucionalizojë një model ku shteti bëhet gjithnjë e më i shtrenjtë, ndërsa ekonomia reale mbetet strukturalisht e dobët dhe e varur nga konsumi, jo nga prodhimi.