Situata fiskale e buxhetit dhe parashikimi qëndrueshmërisë për 2025

Për të vlerësuar situatën fiskale të Shqipërisë dhe për të parashikuar qëndrueshmërinë e saj në të ardhmen, mund të analizojmë disa aspekte kryesore, duke u bazuar në të dhënat që ofroni:

1. Raporti i Borxhit Publik ndaj GDP-së
Borxhi publik në vitin 2024 (9m) është 1.35 triliardë lekë
GDP e Shqipërisë në vitin 2024 (parashikim)  është 2.44 triliardë lekë
Raporti i borxhit ndaj GDP-s = 1.35 triliardë lekë/2.44 = 55.45%

2. Shpenzimet për shlyerjen e borxhit
Shpenzimet vjetore për pagimin e borxhit 2024 (11m) janë 53.3 miliardë lekë
Raporti i shpenzimeve për borxhin ndaj GDP-së = 53.3 miliardë lekë /2.7 triliardë lekë = 2.1%

3. Rritja Ekonomike
Rritja ekonomike mesatare: 3.4% në vit
Përputhshmëria e rritjes ekonomike me borxhin. Rritja ekonomike mund të mbështesë rritjen e të ardhurave dhe të ndihmojë në menaxhimin e borxhit. Megjithatë, nëse borxhi rritet më shpejt se rritja e GDP-së, mund të ketë presion për të shlyer borxhin në të ardhmen, duke e bërë më të vështirë arritjen e qëndrueshmërisë fiskale.

4. Sfidat për të ardhmen
Rritja e borxhit dhe risqet e normave të interest. Nëse borxhi vazhdon të rritet, ose nëse normat e interesit rriten, shpenzimet për pagimin e borxhit mund të rriten ndjeshëm. Kjo mund të shkaktojë rritje të deficitit buxhetor dhe ulje të mundësive për financim të investimeve publike.

Mbështetja për rritjen e ekonomisë. Rritja ekonomike mund të ndihmojë, por për të mbajtur borxhin nën kontroll dhe për të siguruar qëndrueshmërinë e tij, Shqipëria do të duhet të realizojë masa të qëndrueshme fiskale, si përmirësimi i grumbullimit të taksave, reduktimi i shpërndarjes së parave në mënyrë të pamjaftueshme, dhe mbajtja e shpenzimeve në nivele të përballueshme.

5. Analiza e perspektivës afatgjatë
Nëse rritja e borxhit është e qëndrueshme dhe rritja ekonomike vazhdon të mbështetet, mund të mos ketë probleme të mëdha afatshkurtra. Megjithatë, borxhi i lartë në raport me GDP-në kërkon masa për të rritur mundësitë e rritjes dhe për të siguruar që shpenzimet për borxhin nuk shpërthejnë në të ardhmen.

Përdorimi i borxhit për investime në infrastrukturë dhe rritjen e produktivitetit mund të ndihmojë në stabilizimin e borxhit, duke kontribuar në rritjen e GDP-së dhe duke ulur barrën e borxhit në terma relativë.
Në përgjithësi, situata fiskale e Shqipërisë është e përballueshme për momentin, por ka disa shqetësime afatgjata. Kjo për shkak të borxhit të lartë dhe varësisë nga rritja ekonomike për të siguruar qëndrueshmërinë.

Qeveria do të duhet të adoptojë politika fiskale të përgjegjshme dhe të përqendrohet në rritjen e të ardhurave dhe uljen e borxhit për të siguruar qëndrueshmëri më të madhe fiskale në të ardhmen.