Rritja e çmimit të naftës në mars 2026 po ndikon në çmimet e importit të produkteve bujqësore

Në muajin mars 2026, çmimi i naftës në tregun shqiptar shënoi një rritje të ndjeshme krahasuar me shkurtin. Në fillim të marsit, nafta tregtohej rreth 170-180 lekë për litër, ndërsa në mes dhe fund të muajit arriti nivele deri në 214-217 lekë për litër (me pikë deri në 221 lekë e më tej në disa raste). Kjo përfaqëson një rritje mesatare prej rreth 15-20% brenda muajit, kryesisht si pasojë e tensioneve ndërkombëtare që ndikuan çmimet e naftës Brent në bursat globale, plus kosto shtesë prej barrës së lartë fiskale (akcizë + TVSH që zënë mbi 60% të çmimit final).

Ndikimi kryesor bie mbi kostot e transportit, pasi shumica e produkteve bujqësore të importuara (nga Italia, Greqia, Turqia dhe vende të tjera) udhëtojnë me kamionë. Karburanti përbën një pjesë të rëndësishme (40-50%) të shpenzimeve operative të transportit për distanca mesatare. Si rezultat, kostot e transportit për importet mund të jenë rritur me 5-8% vetëm nga faktori naftë (bazuar në rritjen 15% të çmimit të karburantit). Tregtarët zakonisht kalojnë 50-70% të këtij shtimi te konsumatori, duke krijuar një presion rritës në çmimin final të mallit të importuar me 2.5-5.5%.

Në javën e fundit të marsit, konsumatorët raportuan rritje të çmimeve të zarzavateve dhe frutave të importit me 20-30 lekë për kilogram në shumë produkte (si domate, kastravecë dhe të tjera). Vetëm disa produkte lokale nga serrat (si sallata jeshile, qepa dhe preshi) treguan ulje të lehta, ndërsa importet mbartën peshën kryesore të presionit.

Krahasim me muajin shkurt për inflacionin

Sipas të dhënave zyrtare të INSTAT, inflacioni vjetor në shkurt 2026 arriti në 2.5% (nga 2.3% në janar). Grupi “Ushqime dhe pije joalkoolike” u rrit me 2.3% vjetor, duke dhënë kontributin më të madh në indeks (rreth 0.81 pikë përqindje) për shkak të peshës së lartë në shportën e konsumit. Rritja mujore në shkurt ishte rreth 0.5%, pa presion të fortë nga nafta (çmimet e karburanteve ishin relativisht stabile rreth 170-175 lekë/litër).

Në mars, tendenca e rritjes së naftës pritet të shtojë presion shtesë mbi grupin ushqimor, sidomos te fruta-perimet e importuara që zënë një pjesë të konsiderueshme të furnizimit jashtë sezonit. Estimimi konservativ tregon se ky faktor mund të kontribuojë me 0.5-0.8 pikë përqindje shtesë në inflacionin mujor të kategorisë ushqimore, por të dhënat e plota për marsin nga INSTAT priten të publikohen në fillim të prillit.

Në përmbledhje, rritja e çmimit të naftës në mars 2026 ka krijuar një efekt zinxhir në kostot e importit dhe transportit, duke çuar në çmime më të larta për prodhimet bujqësore në tregun shqiptar. Krahasuar me shkurtin, ku inflacioni ushqimor ishte i moderuar, muaji mars shënon një tendencë rritëse të qartë në këtë segment (përfshirë frutat dhe perimet stinore), e cila mund të reflektohet më fort në statistikat zyrtare të muajit pasardhës. Qeveria ka aktivizuar masa si Bordi i Transparencës dhe ulje të mundshme të akcizës nëse çmimi kalon 220 lekë, por efektet në shportën e konsumatorit tashmë janë të dukshme.