ALTAX publikon Raportin e Fizibilitetit të Buxhetit 2027: Qëndrueshmëria fiskale dhe kufijtë e transformimit ekonomik

ALTAX, përmes ALTAX Observatory, publikon raportin analitik mbi Buxhetin 2027, i cili vlerëson përballueshmërinë financiare të programit buxhetor, kapacitetin për zbatimin e investimeve dhe ndikimin e zgjedhjeve fiskale në zhvillimin ekonomik e social të vendit.

Analiza tregon se Buxheti 2027 ruan parametrat kryesorë të disiplinës fiskale, por përputhshmëria me rregullat buxhetore nuk garanton vetvetiu kapacitetin e nevojshëm për transformimin ekonomik të synuar.

Katër gjetjet kryesore të raportit janë:

1. Përputhshmëria fiskale nuk garanton transformimin ekonomik. Deficiti parashikohet në 2.3% të PBB-së dhe borxhi publik në 52.4%. Megjithatë, brenda portofolit të investimeve të analizuara, arsimi dhe shëndetësia marrin vetëm 5.8% të financimit kapital, kundrejt 21.8% për mbrojtjen. Kjo ngre pikëpyetje mbi balancën e prioriteteve dhe orientimin zhvillimor të investimeve.

2. Rreziku kryesor është aftësia për të zbatuar investimet. Në tetë muajt e parë të vitit 2026 është realizuar vetëm 32.3% e planit vjetor të investimeve kapitale, ndërsa për vitin 2027 planifikohet një rritje prej 13.7%. Paralelisht, financimi nga Plani i Rritjes i BE-së rritet nga 1.8 në 14.1 miliardë lekë, duke krijuar një mundësi të rëndësishme, por edhe një test për kapacitetet institucionale dhe thithjen e fondeve.

3. Parashikimi i të ardhurave mbart pasiguri. Rreth 48% e rritjes së planifikuar të të ardhurave tatimore lidhet me SAA-në dhe masat korrektuese, në vlerën 22.8 miliardë lekë. Ndërkohë, tatimi mbi fitimin shënoi rënie prej 5.1% në vitin 2026, duke kërkuar vlerësim më të kujdesshëm të bazës reale të të ardhurave dhe të qëndrueshmërisë së parashikimeve.

4. Bonusi universal i pensionistëve po merr peshë gjithnjë e më të madhe në shpenzimet sociale. Fondi për bonusin rritet nga 10 miliardë lekë në vitin 2026 në 40 miliardë lekë në vitin 2029. Kjo zgjeron mbulimin e përfituesve, por ngre çështjen e orientimit të mbështetjes drejt pensionistëve me të ardhura dhe nevoja më të mëdha, veçanërisht kur krahasohet me fondet për ndihmën ekonomike dhe personat me aftësi të kufizuara.

Buxheti 2027 është i përballueshëm në kuadrin e planifikimit fiskal, por kapaciteti i tij për të prodhuar zhvillim varet nga cilësia e investimeve, realizimi në kohë, qëndrueshmëria e të ardhurave dhe drejtësia në shpërndarjen e burimeve publike.

ALTAX vlerëson se vendimmarrja buxhetore duhet të shkojë përtej respektimit të treguesve fiskalë dhe të përqendrohet te rezultatet konkrete për ekonominë, bizneset dhe qytetarët.

Raporti synon të kontribuojë në debatin publik me analiza të bazuara në të dhëna, evidentimin e rreziqeve dhe rekomandime për përmirësimin e politikave buxhetore.