BUXHETI 2027 – Qëndrueshmëria fiskale dhe kufijtë e transformimit ekonomik

0 €

Raporti i ALTAX Observatory vlerëson fizibilitetin fiskal, strukturën e shpenzimeve dhe kapacitetin zhvillimor të Buxhetit 2027, duke analizuar nëse burimet financiare të planifikuara janë të mjaftueshme dhe nëse shpërndarja e tyre mbështet objektivat e transformimit ekonomik të Shqipërisë 2.0.

Analiza evidenton se buxheti është i përballueshëm nga pikëpamja e planifikimit fiskal, por me hapësirë të kufizuar për transformim ekonomik. Të ardhurat parashikohen në 907.9 miliardë lekë (30.9% e PBB-së), shpenzimet në 976.1 miliardë lekë (33.3%), ndërsa deficiti në 2.3% të PBB-së dhe borxhi publik bruto në 52.4%. Balanca primare zero dhe rezervat buxhetore prej 12.7 miliardë lekësh tregojnë se hapësira për përballimin e goditjeve të papritura mbetet e kufizuar.

Raporti identifikon disa dobësi strukturore: varësinë e konsiderueshme të rritjes së të ardhurave nga masat e administrimit dhe korrektimit fiskal, vështirësitë e mundshme në realizimin e planit të investimeve publike, përqendrimin e kapitalit në infrastrukturë dhe mbrojtje, si dhe peshën relativisht të ulët të arsimit, shëndetësisë dhe sektorëve prodhues. Një shqetësim tjetër lidhet me zgjerimin e bonusit të pensionistëve, ndërkohë që mbështetja për ndihmën ekonomike dhe personat me aftësi të kufizuara mbetet pothuajse e pandryshuar.

Në këtë kuadër, raporti argumenton se përputhshmëria me rregullat fiskale nuk është e barabartë me kapacitetin për zhvillim. Qëndrueshmëria e buxhetit duhet të vlerësohet jo vetëm nga kontrolli i deficitit dhe borxhit, por edhe nga aftësia për të krijuar kapital njerëzor, për të rritur produktivitetin, për të mbështetur prodhimin dhe për të gjeneruar rezultate të matshme ekonomike e sociale.

Në përfundim, ALTAX Observatory propozon pesë drejtime për përmirësimin e politikës buxhetore: rritjen e peshës së kapitalit njerëzor dhe prodhimit, vlerësimin e kthimit ekonomik të projekteve të mëdha, vendosjen e kritereve më të qarta për bonusin e pensionistëve, transparencën mbi burimet e pritshme të të ardhurave dhe raportimin periodik të realizimit të investimeve.

Buxheti 2027 dëshmon aftësi për të ruajtur ekuilibrat fiskalë, por sfida kryesore mbetet shndërrimi i këtyre ekuilibrave në kapacitete prodhuese, mirëqenie më të qëndrueshme dhe transformim ekonomik afatgjatë.

Kategori: , Etiketa: , , , , , , ,

Përshkrim

ALTAX, përmes ALTAX Observatory, publikon raportin analitik mbi Buxhetin 2027, i cili vlerëson përballueshmërinë financiare të programit buxhetor, kapacitetin për zbatimin e investimeve dhe ndikimin e zgjedhjeve fiskale në zhvillimin ekonomik e social të vendit.

Analiza tregon se Buxheti 2027 ruan parametrat kryesorë të disiplinës fiskale, por përputhshmëria me rregullat buxhetore nuk garanton vetvetiu kapacitetin e nevojshëm për transformimin ekonomik të synuar.

Katër gjetjet kryesore të raportit janë:

1. Përputhshmëria fiskale nuk garanton transformimin ekonomik. Deficiti parashikohet në 2.3% të PBB-së dhe borxhi publik në 52.4%. Megjithatë, brenda portofolit të investimeve të analizuara, arsimi dhe shëndetësia marrin vetëm 5.8% të financimit kapital, kundrejt 21.8% për mbrojtjen. Kjo ngre pikëpyetje mbi balancën e prioriteteve dhe orientimin zhvillimor të investimeve.

2. Rreziku kryesor është aftësia për të zbatuar investimet. Në tetë muajt e parë të vitit 2026 është realizuar vetëm 32.3% e planit vjetor të investimeve kapitale, ndërsa për vitin 2027 planifikohet një rritje prej 13.7%. Paralelisht, financimi nga Plani i Rritjes i BE-së rritet nga 1.8 në 14.1 miliardë lekë, duke krijuar një mundësi të rëndësishme, por edhe një test për kapacitetet institucionale dhe thithjen e fondeve.

3. Parashikimi i të ardhurave mbart pasiguri. Rreth 48% e rritjes së planifikuar të të ardhurave tatimore lidhet me SAA-në dhe masat korrektuese, në vlerën 22.8 miliardë lekë. Ndërkohë, tatimi mbi fitimin shënoi rënie prej 5.1% në vitin 2026, duke kërkuar vlerësim më të kujdesshëm të bazës reale të të ardhurave dhe të qëndrueshmërisë së parashikimeve.

4. Bonusi universal i pensionistëve po merr peshë gjithnjë e më të madhe në shpenzimet sociale. Fondi për bonusin rritet nga 10 miliardë lekë në vitin 2026 në 40 miliardë lekë në vitin 2029. Kjo zgjeron mbulimin e përfituesve, por ngre çështjen e orientimit të mbështetjes drejt pensionistëve me të ardhura dhe nevoja më të mëdha, veçanërisht kur krahasohet me fondet për ndihmën ekonomike dhe personat me aftësi të kufizuara.

Buxheti 2027 është i përballueshëm në kuadrin e planifikimit fiskal, por kapaciteti i tij për të prodhuar zhvillim varet nga cilësia e investimeve, realizimi në kohë, qëndrueshmëria e të ardhurave dhe drejtësia në shpërndarjen e burimeve publike.

ALTAX vlerëson se vendimmarrja buxhetore duhet të shkojë përtej respektimit të treguesve fiskalë dhe të përqendrohet te rezultatet konkrete për ekonominë, bizneset dhe qytetarët.

Raporti synon të kontribuojë në debatin publik me analiza të bazuara në të dhëna, evidentimin e rreziqeve dhe rekomandime për përmirësimin e politikave buxhetore.

Produkte të afërt