Shqipëria rritet më shpejt se rajoni, por sa e qëndrueshme është kjo rritje?

Ekonomia shqiptare u rrit me 3,66% në vitin 2025 dhe me 3,71% në tremujorin e parë të vitit 2026. Treguesit e vendosin Shqipërinë mbi mesataren e Ballkanit Perëndimor, por analiza e strukturës së rritjes ngre një pyetje më të rëndësishme se vetë përqindja: Kush po e prodhon rritjen dhe a po ndërtohen kapacitetet që ajo të vazhdojë?

Raporti i POLIFAKT për rritjen ekonomike të Shqipërisë në vitin 2025 dhe tremujorin e parë të vitit 2026 tregon se ekonomia ka ruajtur një ritëm të qëndrueshëm zgjerimi, por motorët e saj kanë ndryshuar ndjeshëm.

Në vitin 2025, PBB-ja u rrit me 3,66%, kundrejt 4,03% në vitin 2024. Në tremujorin e parë të vitit 2026, rritja arriti në 3,71%. Në pamje të parë, ky është një rezultat pozitiv. Por pyetja që lind është: a mjafton një rritje mbi 3,5% për të thënë se ekonomia po forcohet strukturalisht?

Përgjigjja kërkon të shohim përtej shifrës së përgjithshme.

Pyetja e parë – Shqipëria po rritet më shpejt se rajoni, por sa i fortë është avantazhi?

Në vitin 2025, Shqipëria me rritje prej 3,66% rezultoi mbi mesataren e gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor, e cila sipas Bankës Botërore ishte 3,0%. Diferenca prej 0,66 pikë përqindjeje është pozitive, por ajo nuk e vendos Shqipërinë në një kategori tërësisht të veçantë nga rajoni.

Sipas projeksioneve të Bankës Botërore për vitin 2025, Kosova pritej të rritej me 3,8%, Shqipëria me 3,7%, Mali i Zi me 3,3%, Maqedonia e Veriut me 3,1%, Serbia me 2,8% dhe Bosnjë-Hercegovina me 2,6%. Pra, Shqipëria rezulton ndër ekonomitë me performancën më të mirë të rajonit, por jo e vetmja ekonomi me ritme të larta rritjeje.

Pyetja është atëherë: a po krijon Shqipëria një avantazh konkurrues ndaj rajonit, apo thjesht po kalon një cikël të favorshëm të konsumit, turizmit dhe investimeve?

Kjo është e rëndësishme sepse për të tejkaluar rajonin në mënyrë të qëndrueshme nuk mjafton të rritet PBB-ja më shpejt për një ose dy vite. Duhet të rritet më shpejt produktiviteti, vlera e shtuar e eksporteve dhe aftësia e ekonomisë për të krijuar vende pune me paga më të larta.

Pyetja e dytë – Kush e prodhoi rritjen prej 3,66% në vitin 2025?

Këtu raporti nxjerr një rezultat që meriton vëmendje të veçantë.

Nga rritja totale prej 3,66%, konsumi i familjeve dha 2,33 pikë përqindjeje, ose rreth 64% të rritjes totale. Kjo konfirmon se fuqia blerëse dhe kërkesa e brendshme mbeten motori kryesor i ekonomisë.

Por edhe konsumi i qeverisë pati një rol jashtëzakonisht të fortë. Ai u rrit realisht me 11,37% dhe dha 1,40 pikë përqindjeje, ose rreth 38% të rritjes totale.

Investimet fikse dhanë 0,80 pikë përqindjeje, ndërsa eksportet neto kontribuan me 1,13 pikë përqindjeje. Në anën tjetër, ndryshimi i inventarëve dha një kontribut negativ prej –2,07 pikë përqindjeje.

Kjo ngre pyetjen kryesore: sa nga rritja e vitit 2025 erdhi nga zgjerimi i kapaciteteve të ekonomisë dhe sa nga kërkesa e menjëhershme, veçanërisht konsumi privat dhe publik?

Raporti sugjeron se struktura e vitit 2025 ishte më shumë e orientuar nga kërkesa sesa nga një zgjerim proporcional i kapaciteteve prodhuese. Rënia e inventarëve, ndërkohë, mund të sinjalizojë kujdes më të madh të bizneseve ndaj prodhimit dhe pritshmërive për të ardhmen.

Pyetja e tretë – A mund të mbahet e njëjta rritje pa konsumin e qeverisë?

Kjo është ndoshta pyetja më interesante që del nga krahasimi i vitit 2025 me fillimin e vitit 2026.

Në 2025, konsumi publik ishte një nga motorët kryesorë të rritjes. Në tremujorin e parë të vitit 2026, kjo situatë ndryshoi. Konsumi i qeverisë kaloi nga një rritje prej 11,37% në vitin 2025 në një ndryshim negativ prej –1,36%, ndërsa ekonomia vazhdoi të rritej me 3,71%.

Motori kryesor u zhvendos drejt konsumit të familjeve dhe investimeve. Sipas raportit, konsumi i familjeve përbënte përafërsisht 73% të forcës që mbështeti rritjen në tremujorin e parë të vitit.

Kjo ngre dy interpretime të mundshme.

I pari është pozitiv: ekonomia po bëhet më pak e varur nga stimulimi publik dhe kërkesa private po mban ritmin e rritjes.

I dyti kërkon kujdes: rënia e konsumit publik mund të jetë rezultat i një efekti të bazës së lartë krahasuese nga viti 2025 dhe ende nuk është e qartë nëse ekonomia ka krijuar motorë të rinj, afatgjatë dhe më produktivë të rritjes.

Pra, pyetja nuk është vetëm “pse u rrit ekonomia me 3,71%?”, por “çfarë do ta mbajë këtë rritje kur konsumi publik të mos ketë më të njëjtin rol?”

Pyetja e katërt – A po investon mjaftueshëm ekonomia për rritjen e së ardhmes?

Investimet fikse dhanë një kontribut pozitiv prej 0,80 pikë përqindjeje në rritjen e vitit 2025. Kjo është pozitive, por mbetet më e ulët se pesha që investimet kanë në strukturën e ekonomisë.

Nëse Shqipëria synon të ruajë ritme rritjeje mbi mesataren rajonale dhe të afrohet realisht me standardet e BE-së, investimet duhet të mos jenë vetëm një komponent mbështetës.

Ato duhet të bëhen një nga motorët kryesorë të rritjes.

Kjo nënkupton më shumë investime private në teknologji, industri, energji, logjistikë dhe sektorë me vlerë të shtuar. Banka Botërore ka theksuar se, për gjithë Ballkanin Perëndimor, rritja afatgjatë kërkon reforma që forcojnë kapacitetin prodhues, krijimin e vendeve cilësore të punës dhe pjesëmarrjen në tregun e punës.

Pyetja e pestë – Nëse rritemi më shpejt se BE-ja, pse hendeku i mirëqenies mbetet?

Shqipëria u rrit në vitin 2025 me rreth 2,4 herë ritmin e Eurozonës, e cila pati rritje prej 1,5%.

Por ky krahasim duhet lexuar me kujdes.

Ekonomitë me nivel më të ulët të PBB-së për frymë kanë potencial të rriten më shpejt për shkak të procesit të konvergjencës. Një përqindje më e lartë rritjeje mbi një bazë më të ulët nuk do të thotë automatikisht se hendeku me ekonomitë e zhvilluara po mbyllet shpejt.

Kjo çon te pyetja më e madhe për politikën ekonomike shqiptare:

A po prodhon rritja aktuale më shumë produktivitet, paga më të larta dhe aftësi konkurruese, apo po zgjerohet kryesisht përmes konsumit?

Nëse përgjigjja e dytë dominon për një periudhë të gjatë, ekonomia mund të ruajë rritjen numerike pa arritur të mbyllë me të njëjtin ritëm hendekun e mirëqenies.

Pyetja e gjashtë – A ka Shqipëria më shumë hapësirë për të investuar?

Situata fiskale ka sjellë një zhvillim pozitiv. Borxhi publik ra në rreth 53% të PBB-së në fund të vitit 2025, duke vazhduar trajektoren rënëse. Raporti e konsideron këtë një element që mund të krijojë hapësirë më të madhe fiskale, ndërsa Banka Botërore raportoi se borxhi publik ishte 53,2% e PBB-së në fund të vitit 2025.

Por pyetja nuk është vetëm nëse ekziston hapësirë fiskale.

Pyetja është për çfarë duhet përdorur ajo.

Nëse hapësira e krijuar përdoret kryesisht për konsum, efekti ekonomik është më i menjëhershëm. Nëse përdoret për investime publike me produktivitet të lartë, kapital njerëzor, infrastrukturë, teknologji dhe reforma që mobilizojnë investimet private, efekti mund të jetë më afatgjatë.

IMF vlerëson se Shqipëria ka ruajtur rritje të lartë krahasuar me shumë ekonomi evropiane, inflacion të ulët dhe borxh publik në rënie, por ka theksuar se ruajtja e stabilitetit dhe përparimi drejt konvergjencës kërkojnë reforma të vazhdueshme në të ardhurat publike, kapitalin njerëzor, tregun e punës dhe qeverisje.

Ballafaqimi me rajonin tregon se Shqipëria është mbi mesatare, por rajoni përballet me të njëjtin problem

Krahasimi me Ballkanin Perëndimor nxjerr një tablo të dyfishtë.

Nga njëra anë, Shqipëria ka ruajtur një ritëm më të lartë rritjeje se mesatarja rajonale. Për vitin 2026, Banka Botërore pret që rritja e gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor të ngadalësohet në 2,8%, ndërsa parashikimet për Shqipërinë kanë qenë rreth 3,5%.

Nga ana tjetër, problemi i rajonit është i përbashkët: rritja ekonomike ekziston, por nuk është ende e mjaftueshme për të përmbushur aspiratat e qytetarëve dhe për të mbyllur shpejt hendekun me Bashkimin Evropian. Banka Botërore e lidh këtë drejtpërdrejt me nevojën për më shumë vende pune cilësore, produktivitet dhe mobilizim të kapitalit njerëzor.

Pikërisht këtu duhet parë pozicioni i Shqipërisë.

Avantazhi aktual në ritmin e rritjes është real. Por ende nuk është provë e mjaftueshme se modeli ekonomik ka fituar një avantazh strukturor ndaj rajonit.

Pra, vlera është pozitive, por pyetja për cilësinë e rritjes mbetet e hapur

Ekonomia shqiptare hyri në vitin 2026 me një ritëm rritjeje të qëndrueshëm. Rritja prej 3,66% në vitin 2025 dhe 3,71% në tremujorin e parë të 2026 janë rezultate që e pozicionojnë Shqipërinë mbi mesataren e Ballkanit Perëndimor.

Por analiza e strukturës së tyre kërkon një debat më të thellë.

A është rritja e sotme rezultat i një ekonomie që po zgjeron kapacitetin e saj prodhues, apo kryesisht i një ekonomie që po konsumon më shumë?

A mund të ruhet ritmi i vitit 2026 pasi konsumi publik të ketë humbur rolin që pati në 2025?

A po rriten investimet private aq shpejt sa të bëhen motori i ardhshëm i ekonomisë?

A po shndërrohet avantazhi ndaj rajonit në produktivitet, paga më të larta dhe eksporte me vlerë të shtuar?

Dhe mbi të gjitha:

Nëse Shqipëria vazhdon të rritet më shpejt se rajoni dhe BE-ja, sa nga kjo rritje do të arrijë të shndërrohet në afrim real të mirëqenies së qytetarëve me standardin evropian?

Këto janë pyetjet që duhet të përcaktojnë debatin për rritjen ekonomike pas vitit 2026. Sepse sfida nuk është më vetëm të ruhet një normë mbi 3%. Sfida është që çdo pikë përqindjeje e rritjes të prodhojë më shumë produktivitet, më shumë investime, më shumë vende pune cilësore dhe një konvergjencë reale me ekonomitë evropiane.

Burimi kryesor i analizës: Raporti “Rritja Ekonomike e Shqipërisë 2025 – T1 2026”, POLIFAKT/, Korrik 2026, ballafaqim rajonal me të dhënat dhe projeksionet e Bankës Botërore dhe IMF.