Taksimi sipas perceptimit të tatimpaguesve

Taksimi sipas perceptimit të tatimpaguesve

Një përqindje e madhe e tatimpaguesve e perceptojnë legjislacionin tatimor si shumë kompleks; pra, legjislacioni tatimor dhe tatimi në përgjithësi vlerësohen negativisht dhe mungon gatishmëria për të përmbushur kërkesat e legjislacionit tatimor, ndërkohë që nga ana tjetër, nganjëherë, administrimi i legjislacionit tatimor është i dykuptimtë për shkak të rregulloreve të paqarta, gjë që bën që tatimpaguesit ta gjejnë atë të vështirë për të përgatitur deklaratat e tyre tatimore në mënyrë të saktë.

Ata e perceptojnë kompleksitetin e legjislacionit tatimor dhe dykuptimësinë e tij si shkak për evazionin tatimor dhe për këtë arsye, sistemi tatimor ka pak legjitimitet dhe prospekte të zvogëluara për arritjen e përmbushjes së kërkesave të legjislacionit tatimor me vullnet të mirë, veçanërisht, në qoftë se një legjislacion i tillë lejon që administrata tatimore t’i trajtojë dosjet tatimore në mënyrë të paqëndrueshme, gjë që rrit përqindjen e veprimtarisë së ekonomisë në hije.

Morali tatimor shërben si shpjegim në lidhje me përqindjet e përmbushjes së kërkesave të legjislacionit tatimor; përmbushja e kërkesave të legjislacionit tatimor udhëhiqet nga kontrata psikologjike tatimore ndërmjet qytetarëve dhe administratës tatimore, ose nga mënyra se si kjo administratë i trajton tatimpaguesit, gjë që e ndikon moralin tatimor të tatimpaguesve dhe gatishmërinë e tyre për të paguar; marrëdhëniet ndërmjet tatimpaguesve dhe administratës tatimore mund të modelohen si një kontratë e nënkuptuar ose lidhëse, e cila përfshin gjithashtu lidhje të forta emocionale dhe besnikërie; për shembull, në qoftë se administrata tatimore përdor gjobë për shkelje të vogla, një gjobë më e madhe e rrit shmangien dhe evazionin tatimor, për arsye se perceptohet se është shumë ndërhyrëse në punët e biznesit të tatimpaguesve.

Nëse administrata tatimore zgjedh ndëshkimin për mashtrim ose shkelje madhore, atëherë një gjobë më e madhe dhe sidomos kërcënimi për dënim me burg nuk e zvogëlon evazionin tatimor për arsye se e bën të qartë se është vënë bast mbi bazën e kontratës psikologjike tatimore, ndërsa dhënia tatimpaguesve te disa tipeve nxitjesh/shpërblimesh për të qenë një tatimpagues i mirë (për shembull, lotaria me short fitues mbi bazën e kuponit tatimor) perceptohet si mjet mbështetës dhe priret të forcojë dhe të rrisë moralin tatimor. Mënyra e dhurimeve që u jepen tatimpaguesve të mirë është thelbësore për efektet e saj.

Dëshmi nga neuroshkenca mbështesin fort lidhjen e dhurimeve të paparashikuara, që ndikojnë shumë më fort sjelljen në drejtime të parashikuara, gjë që tregon se trajtimi i tatimpaguesve me respekt të plotë, procedura tatimore transparente dhe të qarta të përdorura nga inspektorët e kontrollit tatimor në kontaktet e tyre me tatimpaguesit, trajtimi i tatimpaguesve si partnerë të një kontrate në vend të trajtimit si inferiorë (vartës) në marrëdhënie hierarkie, janë faktorë nxitës për përmbushjen e kërkesave të legjislacionit tatimor dhe një aspekt shumë i rëndësishëm në lidhje me përmbushjen e kërkesave të legjislacionit tatimor, ose në të kundërtën e tyre, lidhen me shmangien dhe evazionin tatimor, ose barrën totale të përmbushjes së kërkesave të legjislacionit tatimor dhe atë të administrimit të shpenzimeve qeveritare.

Kostot që duhet të llogarisin aktualisht tatimpaguesit janë tejet më të mëdha krahasuar me shumat neto të tatimeve të mbledhura nga administrata tatimore dhe, në thelb, (për shembull) tatimpaguesve u duhet të paguajnë më shumë se sa 100 lekë për qëllime të përfitimeve të qeverisë për të marrë 100 lekë shërbime nga qeveria, për arsye se para se tatimpaguesit të paguajnë detyrimin e tyre tatimor, ata duhet të shpenzojnë kohë për të mbledhur të dhënat, për të organizuar dosjet, për të notuar në “detin” e kërkesave të legjislacionit tatimor, për të përcaktuar në mënyrë shumë të saktë sa është detyrimi i tyre tatimor; përveç kësaj tatimpaguesve u duhet të blejnë produkte dhe shërbime të tillë si programe kompjuterike për kontabilitetin, që i ndihmon ata për të përcaktuar detyrimin e tyre tatimor dhe, së fundi, tatimpaguesve u duhet të paguajnë edhe për kostot e administratës tatimore për të mbledhur tatimet me masa shtrënguese.

Tatimpaguesve u duhet të paguajnë gjithashtu për shërbimet që ata sigurojnë nga llogaritarët, ekspertët kontabël, juristët dhe të tjerë, infrastrukturë kjo që përdoret për të optimizuar detyrimin e tyre tatimor për biznesin; tatimpaguesit ndryshojnë sjelljen e tyre për t’iu përgjigjur kërkesave të politikave tatimore, duke përdorur ekspertë për të minimizuar detyrimet e tyre tatimore; kostot e eficencës që rezultojnë nga shmangia dhe evazioni tatimor janë të vështira për t’u llogaritur në mënyrë sasiore në para, por mund të jenë kostot më të mëdha nga të gjitha kostot e para përmendura.

Në këtë kontekst, ligji i procedurave tatimore në Republikën e Shqipërisë ka një nen për Këshillin Tatimor, që si një nga detyrat kryesore ka dialogun në lidhje me zvogëlimin e këtyre kostove. Ndërkohë që shoqatat përfaqësuese të biznesit kanë shprehur shumë shqetësime dhe ankesa në lidhje me paketat fiskale.

Prej një ambjenti me keto dilema lind pyetja: A janë menduar nga Ministria e Financave mundësitë për shmangie dhe evazion tatimor që mund të krijojë kjo paketë fiskale jo e pranuar me vullnet të mirë nga tatimpaguesit?

Pa koment!

Së fundmi, por për nga rëndësia e para, a mund të futen në burg të gjithë tatimpaguesit që nuk lëshojnë kuponin tatimor?

Jo!

Sepse ia vlen të kujtohet një thënie e Presidentit Ronald Regan historia tregon se “kur tatimet e një kombi përafrojnë rreth 20% të të ardhurave të njerëzve, këtu fillon të jetë mungesa e respektit për qeverinë, por kur arrin në 25%, këtu vjen rritja e paligjshmërisë”.

Pra, ligjzbatuesit duhet të veprojnë në zbatim të detyrimeve ligjore pa cënuar të drejtat kushtetuese të tatimpaguesve.

Shpërndaje këtë postim

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *