Ligji 81/2025 çliron mijëra vetëpunësuar nga rregulli i ashpër i Ligjit 29/2023

Në fund të vitit 2025, Kuvendi i Shqipërisë miratoi një ndryshim të rëndësishëm në legjislacionin tatimor që ka prekur drejtpërdrejt mijëra profesionistë të lirë, freelancerë dhe vetëpunësuar në sektorët e teknologjisë, marketingut digjital, dizajnit, konsulencës dhe shërbimeve profesionale të tjera. Ligji nr. 81/2025, datë 11 dhjetor 2025, titullohet zyrtarisht “Për disa ndryshime dhe shtesa në ligjin nr. 29/2023, ‘Për tatimin mbi të ardhurat’, i ndryshuar”.

Ky ligj u shpall me dekret presidencial nr. 18 datë 12 janar 2026 dhe u botua në Fletoren Zyrtare nr. 11 datë 14/15 janar 2026. Ai hyri në fuqi 15 ditë pas botimit, pra rreth fundit të janarit 2026.

Ndërsa Ligji bazë nr. 29/2023 kishte sjellë një rregull të ashpër anti-shmangie tatimore, ai krijoi probleme të mëdha për vetëpunësuarit që punojnë me pak klientë kryesorë, një realitet i zakonshëm në ekonominë digjitale dhe profesionale moderne. Tani, Ligji 81/2025 heq këto “zinxhirë” duke ofruar një mekanizëm më të drejtë dhe më të thjeshtë.

Problemi i mëparshëm, rreziku i riklasifikimit si punësim

Sipas nenit 12 të Ligjit 29/2023, nëse një individ i vetëpunësuar merr:

• Mbi 80% të të ardhurave nga një klient i vetëm, ose
• Mbi 90% nga më pak se 3 klientë,

administrata tatimore mund ta riklasifikonte të ardhurat si të ardhura nga punësimi (jo nga biznesi i pavarur). Kjo do të thoshte se, edhe pse aktiviteti ishte i regjistruar si biznes i pavarur dhe funksiononte me NIPT, faturim dhe kontrata shërbimi, përqendrimi i të ardhurave tek një numër i kufizuar klientësh krijonte prezumimin e një marrëdhënieje punësimi të fshehur.

Kjo sillte pasoja të rënda:

• Klienti (kompania) duhej të mbante tatim në burim si për pagë (zakonisht 13-23% + kontribute shoqërore), duke e trajtuar pagesën si shpërblim për marrëdhënie pune dhe jo si pagesë për shërbim;
• Individi humbiste statusin e biznesit të pavarur, çka nënkuptonte ndryshim të plotë të trajtimit fiskal dhe juridik të aktivitetit;
• Duhej të paguante kontribute si punonjës, jo si vetëpunësuar, duke ndryshuar bazën e llogaritjes dhe barrën financiare;
• Humbeshin avantazhet e zbritjeve të shpenzimeve dhe tatimit mbi fitimin neto, pasi trajtimi si pagë nuk lejonte deduktimin e kostove të aktivitetit.

Ky rregull krijoi pasiguri të madhe, sidomos për profesionistë në IT, zhvillues software, menaxherë social media, dizajnerë grafikë apo konsulentë që shpesh bashkëpunojnë me 1-2 kompani të mëdha për projekte afatgjata, ku natyra e tregut dhe specializimi i lartë profesional bëjnë që të ardhurat të përqendrohen natyrshëm tek pak kontraktues, pa nënkuptuar domosdoshmërisht ekzistencën e një marrëdhënieje punësimi.

Shembull para ndryshimit. Një zhvillues freelance në Tiranë merr 85% të të ardhurave vjetore nga një kompani e huaj IT. Edhe pse ka kontratë shërbimi, lëshon fatura, punon me orarin e vet dhe përdor laptopin personal, tatimet mund ta konsideronin “punonjës të fshehur”, duke e detyruar kompaninë të paguante kontribute shtesë dhe duke i krijuar atij barrë tatimore të papritur.

Adresimi problemit

Neni 4 i Ligjit 81/2025 shton një paragraf të ri në nenin 12 të ligjit bazë, që thotë qartë:

“Ky rregull nuk zbatohet nëse individi i vetëpunësuar, pavarësisht të ardhurave të përfituara […], vetëdeklaron, në deklaratën e statusit të vetëpunësuarit, pranë drejtorisë tatimore rajonale ku është i regjistruar, se nuk është në kushtet e të ardhurave nga punësimi.”

Me fjalë të tjera, përqendrimi i lartë i të ardhurave tek pak klientë nuk çon më automatikisht në riklasifikim. Mjafton që individi të dorëzojë një vetëdeklarim zyrtar sipas modelit në Shtojcën nr. 1 të ligjit.

Ky vetëdeklarim:

• Bashkëngjitet me deklaratën vjetore DIVA (tatimi mbi të ardhurat nga biznesi),
• Dorëzohet brenda muajit mars të vitit pasardhës,
• Shërben si provë fillestare për administratën tatimore.

Për të mbrojtur vërtet statusin e biznesit të pavarur, duhet plotësuar kushtet e pavarësisë reale:

• Regjistrim me NIPT për aktivitetin profesional,
• Lëshim i faturave fiskale për shërbimet,
• Kontrata shërbimi (jo kontrata pune),
• Pavarësi në organizimin e punës, orarin, metodologjinë dhe mjetet,
• Dokumentim i shpenzimeve të biznesit (p.sh. internet, pajisje, zyrë).

Ky mekanizëm krijon siguri për profesionistët e lirë, duke eleminuar rrezikun arbitrar të riklasifikimit dhe duke e bërë të qartë se përqendrimi tek pak klientë nuk mjafton për të ndryshuar statusin ligjor dhe fiskal.

Shembull pas ndryshimit. I njëjti zhvillues freelance tani dorëzon vetëdeklarimin me DIVA-n në mars 2027 për vitin 2026. Ai vazhdon të ketë 85% të ardhura nga një klient, por me kontratë shërbimi, fatura, pavarësi të plotë dhe shpenzime të dokumentuara – statusi i tij mbetet biznes i pavarur. Ai tatimohet mbi fitimin neto (pas zbritjes së shpenzimeve), paguan kontribute si vetëpunësuar dhe klienti nuk ka barrë shtesë tatimore.

Ndryshime të tjera të rëndësishme në Ligjin 81/2025

Përveç lehtësisë kryesore për vetëpunësuesit, Ligji 81/2025 sjell ndryshime të tjera që synojnë përditësimin dhe qartësimin e rregullave fiskale në disa fusha kyçe:

Përcaktim i ri për “kripto-asete”. Ligji zëvendëson termin e mëparshëm “mjete virtuale” me “kripto-asete”. Ky ndryshim harmonizon ligjin me praktikat ndërkombëtare dhe standardet e përdorura në tregun e aseteve dixhitale, duke e bërë më të qartë se cilat instrumente dixhitale klasifikohen si të tatueshme dhe cilat nuk përfshihen. Kjo siguron parashikueshmëri për individët dhe kompanitë që operojnë me kriptomonedha, tokena ose produkte të tjera blockchain.

Përjashtim 24-mujor nga rezidenca tatimore për artistë të huaj jo-shtetas. Ligji lejon që artistët e huaj të cilët nuk janë shtetas shqiptarë të përjashtohen nga rezidenca tatimore për një periudhë deri në 24 muaj. Kjo masë synon të lehtësojë hyrjen dhe punën e artistëve të huaj në Shqipëri për projekte kulturore, ekspozita, koncerte ose performanca, pa krijuar detyrime të menjëhershme tatimore që mund të jenë burokratike ose penguese.

Përjashtime dhe limite për tatimin e sponsorizimeve. Ligji përcakton qartë se sponsorizimet nuk do të jenë të tatueshme deri në limite të caktuara, duke bërë më transparente për bizneset se sa mund të shpenzojnë për sponsorizime pa u taksuar. Kjo nxit financimin e aktiviteteve kulturore, sportive dhe sociale, duke dhënë një inkurajim fiskal për korporatat dhe individët që kontribuojnë në këto fusha.

Rritje të zbritshmërisë së sponsorizimeve për korporatat. Ligji specifikon se korporatat mund të përfitojnë zbritje më të larta në tatim për shpenzimet e sponsorizimit:
• Trefishi për sportin – shpenzimet e sponsorizimeve sportive mund të zbriten trefish nga tatimi mbi fitimin, duke stimuluar investime në sport dhe aktivitet fizik;
• 5% për kërkim & zhvillim (R&D) – investimet në inovacion dhe projekte kërkimore mund të zbriten deri në 5% nga tatimi mbi fitimin, nxitjen kështu zhvillimin teknologjik dhe konkurrueshmërinë e biznesit;
• 3% për të tjera – shpenzimet për sponsorizime në fusha të tjera (kulturë, art, shëndetësi, komunitet) mund të zbriten deri në 3%, duke ruajtur një mekanizëm stimuluese por të balancuar financiarisht për buxhetin shtetëror.

Këto ndryshime nuk janë vetëm teknike, por gjithashtu synojnë të rrisin transparencën, parashikueshmërinë dhe stimujt për sektorë të ndryshëm ekonomikë dhe shoqërorë, duke përshtatur legjislacionin shqiptar me standardet moderne ndërkombëtare dhe nevojat e tregut.

Ndryshimet e sjella nga Ligji 81/2025 përfaqësojnë një hap pozitiv dhe të domosdoshëm drejt modernizimit të sistemit tatimor shqiptar. Lehtësia për vetëpunësuesit, qartësimi i statusit të biznesit të pavarur, përkufizimi i ri i “kripto-aseteve” dhe rregullimet për artistët e huaj dhe sponsorizimet tregojnë një qasje pragmatike dhe të orientuar drejt tregut, duke reduktuar pasigurinë dhe arbitraritetin fiskal.

Një dimension i rëndësishëm është se ky ligj hap rrugën për një diskutim më të hapur mbi defektet dhe boshllëqet e Ligjit 29/2023, duke krijuar mundësinë për përmirësime të mëtejshme. Ndërhyrjet e mëtejshme mund të fokusohen tek rregullat për përqendrimin e klientëve, zbritshmëria e shpenzimeve specifike të sektorëve të rinj dhe stimujt fiskalë për inovacion dhe art, duke e bërë sistemin më gjithëpërfshirës dhe të drejtë. Në këtë kuptim, Ligji 81/2025 nuk është vetëm një korrigjim, por një hap drejt një dialogu institucional më të hapur dhe një praktike më transparente në politikat fiskale, duke krijuar një precedent pozitiv për riformatime të ardhshme në tatimtarinë shqiptare