ALTAX publikon studimin e ri: “Rishpërndarja dhe pabarazia në Shqipëri”

Qendra ALTAX ka publikuar studimin më të fundit me titull “Rishpërndarja dhe pabarazia në Shqipëri. Një analizë e sistemit fiskal dhe politikave sociale”, një punim i thelluar që sjell në fokus mekanizmat që ndikojnë në përhapjen ose zbutjen e pabarazisë sociale dhe ekonomike në vend.

Ky studim adreson një nga sfidat më të mëdha për zhvillimin e qëndrueshëm në Shqipëri: mungesën e një rishpërndarjeje efektive përmes sistemit tatimor dhe politikave sociale, që në vend të zvogëlimit të pabarazisë, shpesh e përforcon atë. Duke përdorur të dhëna nga INSTAT, MFE dhe institucione ndërkombëtare, raporti analizon ndikimin që kanë tatimet, përfitimet sociale dhe transfertat ndërrajonale në nivelin e pabarazisë në vend.

Qëllimi i studimit është të vlerësojë në mënyrë analitike se si funksionon rishpërndarja përmes sistemit fiskal dhe politikave sociale, dhe se sa arrin ajo të reduktojë hendekun mes shtresave dhe rajoneve. Studimi mat efektin e sistemit para dhe pas ndërhyrjes së shtetit dhe vlerëson ndikimin e skemave të ndihmës sociale në grupet vulnerabël dhe rajonet më të lëna pas.

Pikat kyçe të analizës përfshijnë:

• Dominimin e tatimeve indirekte regresive (si TVSH dhe akcizat), që rëndojnë më shumë shtresat me të ardhura të ulëta;
• Mungesën e një sistemi tatimor progresiv real, veçanërisht në tatimin e pasurisë dhe të ardhurave të larta;
• Mospërputhje të skemave të ndihmës sociale, me përfitues shpesh të gabuar dhe përjashtim të të varfërve më ekstremë;
• Pabarazi territoriale të theksuar, ku rajonet e varfra përfitojnë më pak investime publike dhe shërbime, duke rritur dallimet midis qendrës dhe periferisë.

Studimi argumenton se arkitektura aktuale fiskale nuk ofron mjaftueshëm drejtësi as horizontale, as vertikale, duke lënë një pjesë të madhe të popullsisë jashtë rrjetit të mbrojtjes sociale dhe mundësive zhvillimore. Kjo situatë kërcënon besimin në institucionet publike, nxit informalitetin dhe frenon mobilitetin social, sidomos për brezat e rinj.

🔹 Në mënyrë të veçantë, vlerësimi thekson se mungesa e politikave barazuese për rajonet më të varfra ka krijuar një ndarje të theksuar midis “dy Shqipërive”: një pjesë urbane dhe e zhvilluar që përfiton nga shërbimet dhe infrastruktura publike, dhe një pjesë tjetër rurale e lënë pas.

🔹 Një tjetër aspekt i rëndësishëm është ndikimi i dobët i rishpërndarjes publike në uljen e pabarazisë, ku sipas të dhënave të CEQ Institute, ndikimi i tatimeve dhe transfereve është minimal krahasuar me vendet e BE-së, ku sistemi fiskal redukton pabarazinë me 38-40%.

Ky studim vjen në një moment kur nevoja për një reformim të thellë të sistemit fiskal dhe social është më urgjente se kurrë, në përputhje me objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm dhe procesin e integrimit evropian të Shqipërisë.

Për lexuesit, raporti i plotë përmban analiza të detajuara mbi ndikimin e tatimeve, shpërndarjen e shpenzimeve publike në rajone, sistemet e ndihmës sociale, si dhe praktikat ndërkombëtare të suksesshme në këtë fushë.

📎 Për më shumë detaje dhe për të lexuar raportin e plotë, vizitoni linkun te Publikime

---

Ky njoftim synon të nxisë debatin publik mbi drejtësinë fiskale dhe të kontribuojë në përgatitjen e politikave më gjithëpërfshirëse dhe të drejta për të ardhmen e vendit.