ALTAX Observatory prezanton metodologjinë e Indeksit ALTAX të Fiskalitetit

ALTAX Observatory ka prezantuar metodologjinë e plotë analitike për ndërtimin e Indeksit ALTAX të Fiskalitetit (IAF), një instrument i ri strategjik që synon të ofrojë vlerësimin më të integruar dhe gjithëpërfshirës të funksionimit real të sistemit fiskal në Shqipëri.

Sipas ALTAX Observatory, IAF nuk është një indeks tradicional statistikor, por një kornizë analitike shumë-dimensionale, e ndërtuar për të matur jo vetëm nivelin e të ardhurave dhe shpenzimeve, por cilësinë e ndërhyrjes fiskale, drejtësinë e sistemit tatimor dhe qëndrueshmërinë strukturore të financave publike në kohë.

Metodologjia e IAF mbështetet në tre shtylla kryesore, të cilat funksionojnë si indekse autonome dhe njëkohësisht si komponentë të një modeli të vetëm integrues:

• Indeksi i Presionit Fiskal (IPF), që mat intensitetin real të presionit mbi tatimpaguesit dhe ciklet e ndërhyrjes administrative.
• Indeksi i Efikasitetit dhe Drejtësisë Fiskale (EDF), që vlerëson cilësinë e administrimit tatimor, nivelin e evazionit, barrën administrative dhe perceptimin e drejtësisë.
• Indeksi i Qëndrueshmërisë Fiskale (IQF), që analizon stabilitetin e të ardhurave, borxhin publik, efikasitetin e shpenzimeve dhe rezistencën ndaj krizave.

Këto tre indekse kombinohen në një formulë të vetme sintezë, ku pesha kryesore i jepet cilësisë dhe drejtësisë së sistemit fiskal, duke reflektuar filozofinë e ALTAX se formalizimi i qëndrueshëm nuk arrihet përmes presionit, por përmes besimit dhe inteligjencës institucionale.

Sipas ALTAX, Indeksi ALTAX i Fiskalitetit është konceptuar si një “metrikë inteligjente e fiskalitetit”, e cila mat në mënyrë të njëkohshme sa i fortë është shteti në mbledhjen e të ardhurave, sa i drejtë është në shpërndarjen e barrës dhe sa i qëndrueshëm është sistemi për brezat e ardhshëm.

Raporti i parë zyrtar me vlerën e Indeksit ALTAX të Fiskalitetit për vitin 2025 pritet të publikohet shumë së shpejti dhe do të përfaqësojë një pikë referimi të re për debatin publik mbi financat publike, reformat fiskale dhe perspektivën e stabilitetit ekonomik në Shqipëri.

ALTAX Observatory thekson se IAF synon të shërbejë si një instrument strategjik për politikëbërësit, biznesin, median dhe partnerët ndërkombëtarë, duke ofruar një pasqyrë të pavarur, të strukturuar dhe empirike mbi gjendjen reale të fiskalitetit në vend. Në këtë kuptim, IAF nuk synon të zëvendësojë treguesit ekzistues, por t’i integrojë ata në një model analitik që lidh presionin, drejtësinë dhe qëndrueshmërinë në një narrativë të vetme zhvillimi.