A mundet të bëhet konsulencë me një kompani amerikane, duke punuar nga Shqipëria, pa u regjistruar si person fizik?

Pyetja
A mund të ndërtohet një marrëdhënie konsulence me një kompani amerikane, duke punuar nga Shqipëria, pa u regjistruar si person fizik, por duke i mbajtur vetë tatimet mbi pagesat që përfitohen nga shërbimi, me arsyetimin që projekti nuk do të zgjasë shumë dhe hapja e aktivitetit ka kosto shtesë?

---

Përgjigjja

Në thelb të kësaj çështjeje qëndron dallimi midis një të ardhure të rastësishme dhe ushtrimit të një veprimtarie ekonomike të pavarur. Në momentin që një individ lidh një kontratë konsulence me një kompani të huaj, merr përsipër detyrime konkrete (deliverables), raporton progresin e punës, dhe paguhet mbi bazën e një marrëdhënieje të strukturuar profesionale, kjo situatë, nga këndvështrimi juridik dhe fiskal shqiptar, konsiderohet ushtrim i aktivitetit ekonomik të pavarur.

Në këtë kontekst, ligji shqiptar kërkon regjistrimin si person fizik në QKB, pajisjen me NIPT dhe deklarimin e të ardhurave sipas legjislacionit tatimor në fuqi. Kjo nuk lidhet me faktin nëse kompania është amerikane apo shqiptare, por me vendin ku ushtrohet aktiviteti – në rastin konkret, Shqipëria.

Ideja e “mbajtjes së tatimit në burim nga vetë individi” nuk funksionon teknikisht në sistemin shqiptar. Tatimi në burim, sipas konceptit fiskal, mbahet nga paguesi i të ardhurës. Në rastin tuaj, kompania amerikane nuk ka detyrim të mbajë tatim shqiptar dhe Shqipëria nuk parashikon një mekanizëm ku individi i paregjistruar të aplikojë tatim në burim mbi veten. Pra, nuk ekziston një rrugë e ndërmjetme formale ku të operoni si individ i thjeshtë dhe thjesht të paguani tatim mbi shumën e marrë.

Teorikisht, një e ardhur e vetme, sporadike, pa vazhdimësi dhe pa strukturë kontraktore profesionale mund të argumentohej si e ardhur e rastësishme. Megjithatë, kontrata tipike e konsulencës, me detyrime të qarta, pagesa periodike dhe raportim, e bën shumë të vështirë ta klasifikoni situatën si të tillë. Nëse pagesat janë mujore ose të përsëritura, ekziston një vijueshmëri që e përforcon natyrën ekonomike të aktivitetit.

Nga ana praktike, rreziku materializohet kryesisht në dy drejtime. Së pari, bankat shqiptare, për shkak të rregullave të parandalimit të pastrimit të parave, mund të kërkojnë dokumentacion shtesë kur ka transferta të përsëritura nga jashtë me përshkrim “consulting” apo “services”. Në mungesë të një NIPT-i dhe faturimi formal, kjo mund të sjellë bllokim apo kërkesa sqaruese. Së dyti, nëse administrata tatimore e konsideron situatën si aktivitet të paregjistruar, mund të aplikohen gjoba, detyrime retroaktive për kontribute shoqërore dhe interesa.

Nëse projekti është shumë afatshkurtër, me një pagesë të vetme dhe me vlerë jo të lartë, rreziku praktik mund të jetë relativisht i kufizuar. Por nëse kemi disa muaj, pagesa të rregullta dhe një shumë domethënëse, formalizimi bëhet zgjidhja më e qëndrueshme dhe më e sigurt.

Nga ana e kostos, hapja e personit fizik sjell detyrime si pagesa mujore e kontributeve shoqërore dhe shërbime kontabiliteti. Megjithatë, përfitimet janë të rëndësishme: siguri ligjore, pozicion i rregullt bankar, mundësi për të faturuar klientë të tjerë në të ardhmen dhe shmangie e çdo risku penaliteti. Për më tepër, aktiviteti mund të mbyllet pasi të përfundojë projekti, duke e kufizuar barrën në kohë.

Në përfundim, nga pikëpamja ligjore dhe fiskale, marrëdhënia e konsulencës së strukturuar nuk mund të operojë në mënyrë të rregullt pa regjistrim. Mund të ketë raste me risk praktik të ulët në projekte shumë të shkurtra dhe sporadike, por kjo mbetet një zgjedhje me ekspozim. Zgjidhja më e sigurt dhe më e qëndrueshme është regjistrimi si person fizik për periudhën e angazhimit dhe mbyllja e aktivitetit pas përfundimit të kontratës.