A mundet një individ të shesë shërbimet sipas lejes tatimore edhe jashtë saj?

Në parim mundet, por ky veprim ka kufizime të rëndësishme dhe rrezik të lartë riklasifikimi nga administrata tatimore.

Artani, si person fizik i regjistruar me leje tatimore (NIPT si individ tregtar), ka dy “statuse” të ndara ligjërisht:

1. Si individ tregtar (i regjistruar në QKB dhe në administratën tatimore) detyrohet të kryejë të gjitha veprimtaritë ekonomike tregtare/profesionale nëpërmjet NIPT-it, të lëshojë fatura fiskale, të deklarojë të ardhurat në deklaratat e biznesit dhe të zbatojë të gjitha rregullat e Ligjit nr. 9920/2008 “Për procedurat tatimore” dhe ligjeve të tjera tatimore.
2. Si individ fizik jotregtar mund të kryejë veprime të rastësishme, jo sistematike dhe të lidhura me të drejtën e pronësisë personale, pa i kaluar ato nëpërmjet NIPT-it.

Bazat ligjore kryesore për sa më lart përmbledh:

Ligjin nr. 9920/2008 “Për procedurat tatimore në Republikën e Shqipërisë” (i ndryshuar):

• Neni 5 (përkufizimet) dallon qartë:
  • “individ tregtar” = person fizik i angazhuar në veprimtari tregtare;
  • “individ i vetëpunësuar” = person fizik i angazhuar në furnizimin e shërbimeve ose veprimtari profesionale të ndryshme nga veprimtaria tregtare;
  • “person fizik” = çdo individ, përfshirë të punësuarit, të vetëpunësuarit, tregtarët individualë dhe çdo person tjetër fizik që ka të ardhura nga çdo burim.
• Detyrimi për regjistrim dhe për të vepruar si tatimpagues i regjistruar ekziston vetëm kur ushtrohet veprimtari ekonomike e pavarur në mënyrë sistematike.

Ligjin nr. 9723/2007 “Për Qendrën Kombëtare të Regjistrimit” (QKB):

• Çdo person që ushtron veprimtari ekonomike tregtare ose profesion të pavarur me qëllim fitimi është i detyruar të regjistrohet si person fizik.
• Regjistrimi krijon detyrimin që veprimtaria e regjistruar të kryhet nëpërmjet NIPT-it. Veprimtaritë që nuk lidhen me objektin e regjistruar mund të trajtohen si personale, por administrata tatimore ka të drejtë t’i vlerësojë nëse janë “veprimtari ekonomike”.

Ligjin nr. 87/2019 “Për faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit” (fiskalizimi) dhe udhëzimet përkatëse:

• Individët e paregjistruar (ose veprimet e rastësishme të individëve të regjistruar) mund të shesin pronë personale ose të kryejnë shërbime të rastësishme jo të përsëritura.
• Në këto raste, blerësi (nëse është tatimpagues) lëshon autofaturë pa TVSH, ndërsa shitësi individ nuk lëshon faturë fiskale.
• Shembuj të pranuara: shitje e pasurisë personale (makinë, mobilje, ar, etj.) me vlerë individuale deri në 500 000 lekë (ose më shumë nëse nuk është aktivitet tregtar), ose shërbime të rastësishme që nuk përbëjnë ushtrim të profesionit.

Kur lejohet dhe kur kufizohet?

Situata	Lejohet si individ jotregtar?	Koment / Rrezik
Shitje e pasurisë personale (makinë, mobilje, pajisje shtëpiake, etj.)	Po	Duhet të jetë e qartë se nuk është aktivitet tregtar. Dokumentohet me kontratë shitjeje ose autofaturë nga blerësi.
Shërbime të rastësishme, jo të përsëritura, pa lidhje me aktivitetin e regjistruar	Po (me kujdes)	Nëse është i njëjtë lloj shërbimi me atë që ofron me NIPT, rreziku i riklasifikimit është i lartë.
Shërbime të përsëritura ose të njëjta me aktivitetin e regjistruar	Jo	Detyrohet t’i kryejë me NIPT. Përndryshe: gjobë për aktivitet të paregjistruar + riklasifikim i të ardhurave.
Veprimtari që bëhet sistematike (edhe nëse “e veçantë”)	Jo	Administrata tatimore e trajton si veprimtari ekonomike të fshehur.

Kush janë rreziqet praktike?

Administrata tatimore mund të konsiderojë se të gjitha të ardhurat nga veprimtari ekonomike i përkasin statusit të regjistruar (neni 6 dhe dispozitat për riklasifikim të Ligjit 9920).

Nëse kontribuon me faturime si individ jotregtar, mund të ketë:

• Gjobë për ushtrim aktiviteti të paregjistruar (deri në 50 000 lekë + më shumë në raste të rënda);
• Riklasifikim të të ardhurave si të ardhura biznesi (me detyrime TVSH, tatim mbi të ardhurat, kontribute);
• Problema me fiskalizimin dhe dokumentimin.

• QKB nuk ndalon formalisht “veprime personale”, por nuk lejon që personi fizik i regjistruar të kryejë veprimtari ekonomike jashtë NIPT-it.

Për të shmangur rrezikun sugjerohen disa veprime praktike të renditura si vijon:

1. Dallimi i qartë i veprimeve, ku çdo shërbim ose shitje që ka natyrë të përsëritur ose lidhje me aktivitetin e regjistruar duhet të kalojë me NIPT.
2. Dokumentimi i plotë për rastet e veçanta (kontrata, deklarata se është veprim personal, prova se nuk është aktivitet tregtar).
3. Nëse blerësi është tatimpagues, kërkoni që ai të lëshojë autofaturë.
4. Shmangni nëse mundeni faturimin e shërbimeve profesionale/IT/konsulence si individ jotregtar, sepse ky është rasti më i rrezikshëm për riklasifikim.

Ligji i procedurave tatimore dhe legjislacioni i regjistrimit të biznesit (QKB) lejojnë veprime të vërteta personale dhe rastësore jashtë NIPT-it, por nuk lejojnë “tregti të fshehur” ose shërbime të lidhura me aktivitetin e regjistruar. Pra, sa më i ngjashëm të jetë veprimi me atë që kryen me lejen tatimore, aq më i lartë është rreziku.