Tendenca e shëndetit të sistemit bankar dhe kreditorëve në 2025 dhe fillimvitin 2026

Ecuria e bilancit të institucioneve monetare gjatë periudhës Janar 2025 – Janar 2026 tregon një sistem bankar në zgjerim të qëndrueshëm, ku ritmet e rritjes janë të balancuara dhe të mbështetura nga faktorë realë të ndërmjetësimit financiar.

Muaji	Total Aktive (mln.lek)	Kredite (mln.Lek)	Depozitat e gjera (mln. lek)	Raporti Kredi/Depozita (LDR)	Raporti Kapital/Aktiva
Jan 2025	2.186.781	904.986	1.397.416	64.76%	10.49%
Prill 2025	2.164.591	943.911	1.375.536	68.62%	10.65%
Korrik 2025	2.226.154	968.352	1.406.304	68.86%	10.58%
Jan 2026	2.349.362	1.021.476	1.506.292	67.81%	10.51%
Ndryshimi VmV	+7.43%	+12.87%	+7.79%	+3.05 pikë	+0.02 pikë

Rritja totale e aktiveve me +7.43% nuk është thjesht një zgjerim sasior, por reflekton një thellim gradual të rolit të bankave në ekonomi, sidomos në gjysmën e dytë të vitit 2025 kur dinamika përshpejtohet ndjeshëm.

Në këtë kuadër, dallon qartë fakti që kredia bankare është komponenti më dinamik i bilancit (+12.87%), duke tejkaluar ndjeshëm ritmin e depozitave (+7.79%). Ky diferencim është thelbësor: ai tregon se bankat nuk po qëndrojnë pasive ndaj likuiditetit, por po e transformojnë atë në financim për ekonominë reale. Si rezultat, pesha e kredisë në totalin e aktiveve rritet në rreth 43.5%, duke sinjalizuar një rritje të ndërmjetësimit financiar – një tregues kyç për zhvillimin e tregut financiar.

Megjithatë, kjo rritje nuk shoqërohet me tensione në likuiditet. Përkundrazi, raporti kredi/depozita (LDR) mbetet i ulët, në intervalin 64.8% – 68.6%, një nga nivelet më konservatore në rajon. Ky është një sinjal i fortë stabiliteti: bankat kanë ende hapësirë të konsiderueshme për të zgjeruar kreditimin pa u përballur me nevojën për financime të kushtueshme apo të paqëndrueshme. Paralelisht, kapitali ruan një raport stabil rreth 10.5% ndaj aktiveve, duke konfirmuar se zgjerimi i bilancit mbështetet nga baza të forta kapitali dhe jo nga rritje e tepruar e levës financiare.

Nga këndvështrimi i strukturës së kredisë, zhvillimet janë edhe më domethënëse. Edhe pse bizneset (korporatat jofinanciare) mbeten përfituesit kryesorë të kredisë (~50% e totalit), ritmi i rritjes së tyre është relativisht i moderuar (+7.9%). Në kontrast, familjet dhe sektorët e tjerë rezidentë shfaqin një rritje shumë më të shpejtë (+18.5%), duke u bërë motori kryesor i zgjerimit të kredisë. Ky ndryshim strukturor sugjeron një zhvendosje të modelit të kreditimit drejt konsumit dhe pasurive të paluajtshme, si dhe drejt financimit të bizneseve të vogla.

Ky zhvillim ka implikime të dyfishta. Në afat të shkurtër, rritja e kreditimit të familjeve mbështet drejtpërdrejt konsumin dhe kërkesën e brendshme, duke kontribuar në rritjen ekonomike. Në të njëjtën kohë, ajo mund të nxisë sektorë si ndërtimi dhe pasuritë e paluajtshme. Por në një perspektivë më afatgjatë, kjo tendencë kërkon monitorim, pasi rritja e shpejtë e kredisë konsumatore dhe hipotekare mund të rrisë ekspozimin ndaj rrezikut ciklik, veçanërisht në rast të një ngadalësimi ekonomik ose shtrëngimi të kushteve monetare.

Një element tjetër që forcon panoramën e stabilitetit është sjellja e depozitave. Rritja e qëndrueshme e tyre (+7.79%) reflekton një nivel të lartë besimi në sistemin bankar, duke siguruar bazën kryesore të financimit për bankat. Mungesa e luhatjeve të forta apo tërheqjeve të papritura përforcon idenë e një sistemi të qëndrueshëm dhe të besueshëm nga publiku. Kjo mbështetet edhe nga fakti që ekspozimi ndaj instrumenteve komplekse si derivativët është minimal, ndërsa efektet nga kursi i këmbimit mbeten të kontrolluara.

Nga perspektiva e kreditorëve, kryesisht depozituesve tabloja është qartësisht pozitive. Likuiditeti i lartë dhe kapitalizimi i mirë i bankave krijojnë një buffer të fortë mbrojtës për depozitat, duke ulur ndjeshëm rrezikun sistemik. Në të njëjtën kohë, mungesa e varësisë nga financime të jashtme afatshkurtra apo nga tregjet ndërkombëtare kufizon ekspozimin ndaj goditjeve të jashtme.

Në terma makroekonomikë, zhvillimet e vërejtura sugjerojnë se sistemi bankar po luan një rol aktiv në mbështetjen e ekonomisë. Zgjerimi i kredisë, veçanërisht drejt sektorëve rezidentë, është një sinjal i qartë i transmetimit të politikës monetare dhe i rritjes së ndërmjetësimit financiar. Megjithatë, diferencimi i ritmeve midis segmenteve të kredisë sugjeron se struktura e rritjes ekonomike mund të jetë gjithnjë e më shumë e mbështetur nga konsumi, sesa nga investimet e mëdha produktive. Në përmbledhje, tabloja e përgjithshme është e qartë:
Sektori bankar shqiptar paraqitet i fortë, likuid dhe i mirëkapitalizuar, me një rritje të balancuar dhe pa sinjale të menjëhershme rreziku.
Ndërmjetësimi financiar është në zgjerim, duke mbështetur aktivitetin ekonomik.
Rreziku kryesor potencial lidhet me përshpejtimin e kredisë për familjet, i cili kërkon vëmendje për të shmangur akumulimin e dobësive në të ardhmen.