Struktura e kostos së 1 litri nafte në Shqipëri

Për të kuptuar çmimin e një litri nafte në tregun me pakicë në Shqipëri (rreth 200–201 lek/litër në 2026) duhet të ndahet çmimi final në tre blloqe kryesore:

1. kosto reale e produktit dhe logjistikës,
2. taksat dhe detyrimet fiskale,
3. kostot operative dhe marzhi i tregtimit.

Në praktikë, mbi gjysmën e çmimit final përbëhet nga taksat, ndërsa pjesa tjetër është çmimi i produktit dhe kostot e tregut.

Struktura e kostos së 1 litri nafte në Shqipëri (2026)

Supozim: Çmimi final në pompë ≈ 201 lek/litër

Elementi i kostos	Lekë/litër (afërsisht)	Pesha %
1. Çmimi i produktit në tregjet ndërkombëtare (importi CIF)	75 – 80	37–40%
2. Transporti ndërkombëtar dhe sigurimi	4 – 5	2–3%
3. Shkarkimi portual, depozitimi, logjistika	3 – 4	2%
4. Shpërndarja brenda vendit (transport me cisterna)	3 – 4	2%
5. Kostot operative të pikës së karburantit (punonjës, energji, qira, amortizim)	6 – 8	3–4%
6. Marzhi i tregtimit / fitimi bruto	7 – 10	4–5%
Subtotal pa taksa	100 – 110	≈50–55%

Taksat dhe detyrimet fiskale

Taksa	Lekë/litër
Akciza mbi naftën	~40
Taksa e qarkullimit	~27
Taksa e karbonit	~3 – 4.5
TVSH (20%) mbi çmimin	~30 – 32
Taksa dhe tarifa të tjera	~7 – 10
Totali i taksave	105 – 110 lek/litër

Në total, një litër naftë mbart rreth 110 lek taksa, pra mbi gjysmën e çmimit final.

Struktura sintetike e çmimit (201 lek/litër)

Blloku	Lek/litër	%
Kosto reale e produktit	~80	40%
Logjistikë + operim + fitim	~20	10%
Taksat	~101	50%

Shpjegim ekonomik i strukturës

Së pari shihet një dominimi i taksave, tatimeve dhe tarifave në çmimin për konsum. Në Shqipëri, rreth 50–60% e çmimit të karburantit përbëhet nga taksat dhe tarifat (akcizë, taksë qarkullimi, karbon, TVSH, taksa vendore, tarifa). Kjo strukturë është arsyeja kryesore që çmimi final mbetet i lartë edhe kur çmimet ndërkombëtare bien (shih si regjistrohet vlera kur del në treg) . Në terma praktikë edhe nëse nafta do të blihej falas, vetëm taksat dhe kostot do ta çonin çmimin rreth 130 lek/litër.

Së dyti në tregun shqiptar zbatohet një elasticitet asimetrik i çmimit. Tregu shqiptar karakterizohet nga fenomeni ku rritjet e çmimit reflektohen shumë shpejt dhe uljet reflektohen më ngadalë. Kjo qasje reaguese e tregut lidhet me strukturën oligopoliste të tregut dhe stokun e karburantit. Arsyeja kryesore lidhet me strukturën e tregut dhe menaxhimin e stokut, sepse operatorët rrisin çmimin menjëherë kur rritet kostoja për të mbrojtur marzhin, por e ulin më ngadalë për shkak të stokut të blerë më shtrenjtë dhe konkurrencës së kufizuar në treg.

Së treti, rritjet fiskale që vijuan edhe në vitin 2026, ku çmimi është ndikuar edhe nga indeksimi i akcizës +1.5% dhe rritja e taksës së karbonit në 4.5 lek/kg. Këto ndryshime kanë shtuar presionin fiskal mbi çmimin final.

Në kushtet e një çmimi rreth 200–201 lek/litër, struktura reale mund të përmblidhet në tre mesazhe:

1. Karburanti është një nga produktet më të fiskalizuara në ekonomi.
Shteti është përfituesi kryesor i çmimit final.

2. Pesha e produktit real (nafta si mall) është më e vogël se pesha fiskale.
Vetë produkti përfaqëson vetëm rreth 40% të çmimit final.

3. Çdo rritje e taksave ose çmimeve ndërkombëtare përkthehet menjëherë në inflacion.
Karburanti ndikon drejtpërdrejt në transport, ushqim dhe logjistikë.

Në një çmim rreth 201 lek/litër, struktura reale e kostos së naftës në Shqipëri është afërsisht:

• 100 lek produkt + tregu,
• 100 lek taksa.

Pra, çmimi final është pothuajse i ndarë në mënyrë të barabartë midis tregut dhe sistemit fiskal.