Rritja ekonomike prej 3,5% mund të shihet si shenjë stabiliteti, por jo sukses

Në tremujorin e dytë të vitit 2025, ekonomia shqiptare regjistroi një rritje prej 3,5%, e cila nga Ministria e Ekonomisë u paraqit si një tregues i qartë suksesi.

Në dukje, ky është një argument që i shkon për shtat retorikës politike, sepse përqindja duket më e lartë se ajo e vendeve të zhvilluara.

Por, në realitet, ky krahasim është i pasaktë dhe nuk tregon asgjë thelbësore për gjendjen e ekonomisë shqiptare.

Ai është një lexim i pjesshëm i shifrave, që lë jashtë peshën e kontekstit, bazën ekonomike shumë më të ulët, nevojën e Shqipërisë për ritme shumë më të larta rritjeje dhe mungesën e përfitimeve të prekshme për qytetarët.

Pse krahasimi me BE është i gabuar?

Krahasimi i rritjes ekonomike të Shqipërisë me atë të vendeve të Bashkimit Europian është në vetvete i gabuar, sepse Europa e konsoliduar ka një bazë krejt tjetër zhvillimi. PBB për frymë në shumicën e vendeve të BE-së është disa herë më e lartë se në Shqipëri, çka do të thotë se një normë rritjeje modeste prej 1–2% atje përkthehet në miliarda euro të reja dhe përmirësime të prekshme në standardet e jetesës. Ndërsa për Shqipërinë, një rritje prej 3,5% mbetet shumë e vogël për të mbyllur hendekun me vendet e zhvilluara.

Në të vërtetë, vendet me të ardhura të ulëta dhe me struktura të ngjashme ekonomike kanë nevojë për ritme rritjeje dukshëm më të larta, mbi 5–6% për një periudhë të gjatë, nëse synohet që diferenca me BE-në të ngushtohet në mënyrë të qëndrueshme. Përndryshe, hendeku jo vetëm që nuk zvogëlohet, por rritja mbetet thjesht statistikë, pa reflektuar në përmirësimin e mirëqenies së qytetarëve, të cilët vazhdojnë të përballen me kosto të larta jetese dhe të ardhura që nuk mjaftojnë për një jetë dinjitoze.

Krahasimi i drejtë bëhet me rajonin dhe vendet me baza të ngjashme, jo me Bashkimin Europian që ka struktura shumë më të konsoliduara. Shqipëria duhet të shihet përballë vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe disa ekonomive të Europës Lindore, ku sfidat janë të ngjashme, tregjet më të krahasueshme dhe burimet e zhvillimit më afër realitetit tonë.

Në këtë optikë, tabloja është shumë më e qartë.
Kosova shpesh regjistron ritme mbi 4%, kryesisht të mbështetura nga remitancat dhe konsumi i brendshëm, megjithëse kjo rritje mbetet e varur nga faktorë të jashtëm.
Serbia lëviz rreth 3%, por mbi një bazë prodhimi dhe industriale shumë më të madhe se Shqipëria, çka i jep një përmbajtje krejt tjetër shifrës.
Maqedonia e Veriut sillet në intervalin 2,5–3,5%, duke pasur si motor kryesor eksportet dhe industrinë e lehtë.
Mali i Zi shpesh arrin nivele më të larta, por ato varen pothuajse ekskluzivisht nga turizmi sezonal, duke e bërë zhvillimin e tij të paqëndrueshëm.

Në këtë kontekst, Shqipëria me +3,5% nuk diferencohet.
Nuk është as histori e veçantë suksesi dhe as rast dështimi; thjesht pozicionohet në mesataren rajonale. Por ky pozicion mesatar është problematik, sepse një vend me të ardhura ende të ulëta dhe me nevojë për zhvillim të shpejtë nuk mund të kënaqet me rezultate “të zakonshme”.
Një rritje mesatare në rajon nuk është e mjaftueshme për të përmirësuar ndjeshëm mirëqenien e qytetarëve dhe për të ngushtuar hendekun me Europën. Përkundrazi, ajo tregon se ekonomia shqiptare po ecën me hapin e të tjerëve, kur në fakt nevojitet një ritëm shumë më i lartë për të kapur zhvillimin e munguar.

Struktura e rritjes faktike nga ndërtimi dhe shpenzimi publik

Një element kritik që nuk mund të anashkalohet është struktura e vetë rritjes ekonomike.
Të dhënat tregojnë se kjo rritje mbështetet kryesisht tek ndërtimi dhe shpenzimi publik, dy shtylla që në pamje të parë gjenerojnë aktivitet ekonomik, por që nuk garantojnë zhvillim afatgjatë. Ndërtimi dhe pasuritë e paluajtshme vijojnë të zgjerojnë peshën e tyre, shpesh në mënyrë spekulative, duke krijuar një iluzion zhvillimi që nuk përkthehet në prodhim real, teknologji apo kapacitete konkurruese. Nga ana tjetër, qeveria rriti me mbi 12% shpenzimet publike, duke injektuar kapital në ekonomi dhe duke shtuar vlerën nominale të PBB-së, por pa gjeneruar të njëjtën masë ndikimi në fuqinë blerëse apo në mirëqenien e qytetarëve.

Ndërkohë, sektorët që duhej të ishin motorët e zhvillimit, si: industria dhe bujqësia mbeten pothuajse të ngecur.
Industria nuk po sjell asnjë rritje domethënëse në prodhim, teknologji apo zinxhirë eksportues. Ajo nuk arrin të krijojë vlera të reja dhe të qëndrueshme, duke lënë ekonominë të varur nga sektorë joprodhues. Bujqësia, ku punon një pjesë e madhe e popullsisë, vazhdon të mbetet e fragmentuar dhe e brishtë, e lidhur ngushtë me kushtet klimatike dhe pa mekanizim apo përpunim modern.
Mungesa e aksesit në tregje dhe e mbështetjes efektive për këtë sektor e kufizon aftësinë e tij për të gjeneruar të ardhura të qëndrueshme dhe për të rritur mirëqenien në zonat rurale.

Kjo është arsyeja pse rritja ekonomike prej 3,5% duket e brishtë dhe e pasigurt: sepse buron nga sektorë që nuk mund të garantojnë zhvillim afatgjatë.
Një ekonomi që rritet mbi ndërtimin dhe shpenzimin publik është një ekonomi e paqëndrueshme, që rrezikon të ngecë sapo të bjerë ritmi i investimeve publike apo të mbarojë cikli i bumit të pasurive të paluajtshme.

Këndvështrimi i qytetarëve, mirëqenia e munguar

Nga këndvështrimi i qytetarëve, shifrat e rritjes ekonomike duken të largëta dhe të shkëputura nga realiteti i përditshëm.
Për një familje mesatare shqiptare, çmimet e ushqimeve, energjisë dhe shërbimeve vijojnë të jenë të larta, ndërsa pagat reale nuk arrijnë të mbulojnë në mënyrë të qëndrueshme shpenzimet bazë. Të dhënat flasin qartë: konsumi privat është rritur vetëm me 3,9%, një tregues i fortë se fuqia blerëse e qytetarëve pothuajse nuk ka ndryshuar.

Në praktikë, qytetari përfiton vetëm në mënyrë të tërthortë nga kjo rritje. Investimet publike dhe përmirësimet në disa shërbime apo infrastrukturë japin lehtësira të kufizuara, por ato nuk mjaftojnë për të krijuar ndjesinë e një përmirësimi të prekshëm në jetesën e përditshme.
Paga mbetet e ulët, shporta e konsumit e shtrenjtë, dhe diferenca mes shifrave makroekonomike dhe realitetit social mbetet e thellë.

Në këtë kuptim, për shumë shqiptarë jetesa dinjitoze është ende më shumë një aspiratë sesa një realitet i prekshëm. Rritja e raportuar prej 3,5% nuk është përkthyer në standard jetese më të mirë, por ka mbetur e mbyllur brenda statistikave, larg tavolinës së familjeve që përballen çdo ditë me presionin e kostos së lartë të jetesës.

Një rritje prej 3,5% mund të shihet si shenjë stabiliteti, por nuk mund të quhet sukses.
Suksesi i vërtetë do të ishte kur industria shqiptare do të modernizohej dhe do të bëhej konkurruese, duke hapur vende pune të qëndrueshme dhe duke krijuar vlerë të re.
Ai do të ishte kur bujqësia, ku punon ende një pjesë e madhe e popullsisë, do të transformohej në sektor fitimprurës, me përpunim, teknologji dhe eksporte të qëndrueshme, në vend që të mbetej e fragmentuar dhe e varur nga moti. Po ashtu, një rritje do të kishte kuptim të vërtetë vetëm nëse buronte nga dinamika e sektorit privat dhe jo nga rritja e shpenzimeve publike, siç ndodhi këtë herë.
Dhe mbi të gjitha, rritja do të kishte vlerë kur do të përkthehej në paga më të larta, në punësim më cilësor dhe në një fuqi blerëse që i lejon qytetarëve të jetojnë denjësisht.

Në këtë kuptim, krahasimi i rritjes së Shqipërisë me atë të Bashkimit Europian nuk ka bazë reale.
Europa e konsoliduar ka standarde të larta jetese dhe nuk ka nevojë për ritme të shpejta rritjeje për të ruajtur mirëqenien. Shqipëria, me të ardhura shumë më të ulëta dhe me një hendek të madh për të mbuluar, nuk mund të kënaqet me një normë modeste prej 3,5%.
Kjo është një rritje mesatare për rajonin dhe e pasigurt për nga burimet e saj, sepse bazohet më shumë në ndërtim dhe shpenzime publike sesa në prodhim dhe krijim të vlerës reale.
Për qytetarin e zakonshëm, ky 3,5% nuk përkthehet në mirëqenie të ndjeshme. Çmimet vazhdojnë të rriten, pagat reale mbeten të ulëta dhe shporta e konsumit është më e shtrenjtë se kurrë. Deklarimi i saj si “sukses” është më shumë një narrativë politike sesa një pasqyrim i realitetit ekonomik.
Një sukses i vërtetë do të ishte vetëm kur ekonomia do të ndërtonte baza të qëndrueshme zhvillimi dhe kur shifrat e rritjes do të pasqyronin transformimin e jetës së qytetarëve. Deri atëherë, përqindjet mbeten shifra më shumë për në letër dhe jo dëshmi e një ekonomie që ecën përpara.