Procedura për shitjen e Aksioneve ose Kuotave në një Shoqëri

Për të kryer shitjen e aksioneve ose kuotave në një shoqëri, ose për të trajtuar bashkimet dhe përthithjet, duhet të ndiqen hapat e mëposhtëm në përputhje me Ligjin Nr. 29/2023 për Tatimin mbi të Ardhurat dhe Udhëzimin Nr. 26, datë 08.09.2023. Kjo procedurë siguron taksimin e saktë, përputhshmërinë ligjore dhe transparencën për të gjitha palët e përfshira.

Hapat kryesorë

1. Vlerësimi i Aksioneve/Kuotave dhe llogaritja e Fitimit Tatimor

Përcaktohet çmimi i shitjes së aksioneve ose kuotave bazuar në kontratë dhe detajet e pronësisë.

Llogaritet fitimi tatimor si diferenca midis çmimit të shitjes dhe kostos së blerjes (ose vlerës kontabël nëse kostoja e blerjes nuk është e disponueshme). Metodat e pranuara të vlerësimit përfshijnë vlerën kontabël nga pasqyrat financiare, vlerësimin bazuar në treg, ose rrjedhën e arkëtimit të zbritur, sipas marrëveshjes së palëve.

Për bashkime ose përthithje, vlerësohet ndryshimi në strukturën e kapitalit për qëllime tatimore, duke siguruar përputhshmëri me dispozitat ligjore për transferimin e pasurive dhe detyrimeve.

• Deklarimi dhe Njoftimi ndaj Autoriteteve Tatimore

Shitësi duhet të deklarojë fitimin nga shitja në deklaratën vjetore tatimore, e cila duhet dorëzuar deri më 31 mars të vitit pasues, siç përcaktohet në Udhëzimin Nr. 26.

Në rast bashkimesh ose përthithjesh, shoqëria blerëse duhet të raportojë ndryshimet në strukturën e kapitalit dhe implikimet tatimore te autoritetet tatimore brenda 30 ditëve nga transaksioni, sipas kërkesave ligjore.

• Taksimi i Fitimeve nga Shitja e Aksioneve/Kuotave

Fitimet nga shitja tatohen si të ardhura kapitale me një normë prej 15%, sipas Ligjit Nr. 29/2023.

Për shitjen e 100% të kuotave, taksa aplikohet mbi fitimin neto (çmimi i shitjes minus kostoja e blerjes ose vlera kontabël).

Në bashkime ose përthithje, zbatohen dispozita specifike për taksimin e pasurive dhe detyrimeve të transferuara, duke siguruar përputhshmëri me ligjin.

• Pagesa e Taksës dhe mbajtja në Burim (nëse aplikohet)

Taksa mbi fitimet mund të mbahet në burim nga subjekti pagues (p.sh., shoqëria ose blerësi) nëse përcaktohet në marrëveshjen e transaksionit. Nëse nuk mbahet në burim, shitësi duhet të paguajë taksën brenda 30 ditëve nga transaksioni për të shmangur gjobat ose interesat.

Pagesa në kohë është thelbësore për të përmbushur afatet ligjore dhe për të shmangur kostot shtesë.

• Dokumentacioni dhe Auditimi

Duhet të ruhen regjistrime të plota, përfshirë kontratat e shitjes, raportet e vlerësimit, pasqyrat financiare dhe dëshmitë e pagesës së taksës, për të demonstruar përputhshmërinë.

Autoritetet tatimore mund të kryejnë auditime për të verifikuar saktësinë e llogaritjeve të fitimit dhe pagesave të taksave, siç përcaktohet në kuadrin ligjor.

Procesi përfshin:

• Vlerësimin e aksioneve/kuotave dhe llogaritjen e fitimit tatimor.
• Deklarimin e saktë të të ardhurave të realizuara te autoritetet tatimore.
• Pagesën e taksës së aplikueshme, e cila mund të mbahet në burim.
• Përputhshmërinë me dispozitat specifike për bashkimet ose përthithjet sipas Ligjit Nr. 29/2023 dhe Udhëzimit Nr. 26.

Për shitjen e 100% të kuotave, taksa aplikohet mbi fitimin neto të deklaruar. Në transaksionet korporative si bashkimet, rregullat specifike rregullojnë taksimin dhe transferimin e pasurive dhe kuotave. Kjo procedurë siguron taksimin e saktë të fitimeve nga transaksionet me aksione/kuota, duke përfshirë si shitjet standarde ashtu edhe ristrukturimet komplekse korporative.

Shembull: Shitja e Aksioneve me hapat procedurialë

Për të ilustruar procesin sipas Ligjit Nr. 29/2023 dhe Udhëzimit Nr. 26, datë 08.09.2023, merrni parasysh shembullin e mëposhtëm:

Skenari

• Ortaku A zotëron 30% të aksioneve në Shoqërinë X.
• Vlera kontabël e këtyre aksioneve, bazuar në pasqyrat financiare të audituara, është 1,000,000 lekë.
• Ortaku A bie dakord të shesë aksionet te Ortaku B për 1,200,000 lekë, duke reflektuar kërkesën e tregut dhe potencialin e rritjes së shoqërisë.

Hapat Procedurialë

1. Përgatitja e Pasqyrave Financiare dhe Vlerësimi

Shoqëria X përgatit pasqyrat financiare të audituara, duke treguar një vlerë neto të pasurive prej 1,000,000 lekë për aksionet 30%.

Një vlerësim i pavarur (opsional) konfirmon se vlera e tregut përputhet me çmimin e rënë dakord.

2. Negocimi dhe Çmimi Përfundimtar i Shitjes

Ortaku A dhe Ortaku B negociojnë dhe bien dakord për një çmim shitjeje prej 1,200,000 lekë, i cili tejkalon vlerën kontabël për shkak të perspektivave të rritjes së shoqërisë.

Çmimi i rënë dakord formalizohet në një kontratë shitjeje, duke reflektuar vlerësimin bazuar në treg.

3. Llogaritja e Fitimit Tatimor

Fitimi tatimor = Çmimi i shitjes (1,200,000 lekë) – Kostoja e blerjes (supozohet 1,000,000 lekë, bazuar në regjistrimet historike të blerjes) = 200,000 lekë.

Nëse regjistrimet e kostos së blerjes nuk janë të disponueshme, përdoret vlera kontabël nga pasqyrat financiare.

4. Deklarimi dhe Pagesa e Taksës

Ortaku A deklaron fitimin prej 200,000 lekë në deklaratën vjetore tatimore, e cila duhet dorëzuar deri më 31 mars të vitit pasues.

Taksa me normë 15% = 200,000 lekë × 15% = 30,000 lekë, e pagueshme brenda 30 ditëve nga transaksioni, përveç nëse mbahet në burim nga Shoqëria X.

5. Kontrata Noteriale

Palët nënshkruajnë një kontratë shitjeje te noteri, duke paguar tarifa prej rreth 10,000–20,000 lekë, në varësi të vlerës së transaksionit.

Noteri certifikon kalimin e pronësisë për qëllime regjistrimi.

6. Regjistrimi në Regjistrin Tregtar

Kontrata e noterizuar dorëzohet te Qendra Kombëtare e Biznesit (QKB) brenda 7 ditëve për të përditësuar regjistrimet e pronësisë.

Mund të aplikohen tarifa shtesë të QKB-së (p.sh., 5,000–10,000 lekë).

7. Bashkimet/Përthithjet (nëse aplikohet)

Nëse Shoqëria X bashkohet me një entitet tjetër, çmimi i aksioneve përcaktohet nga vlera kontabël ose marrëveshja e përbashkët.

Shoqëria blerëse raporton transaksionin te autoritetet tatimore brenda 30 ditëve dhe paguan çdo taksë të aplikueshme për pasuritë e transferuara, sipas Ligjit Nr. 29/2023.

Shënime Kryesore

• Çmimi i shitjes mund të ndryshojë nga vlera kontabël, por fitimi tatimor llogaritet bazuar në çmimin e rënë dakord minus koston e blerjes ose vlerën kontabël.
• Përputhshmëria me proceset noteriale dhe të QKB-së siguron transferimin ligjor të pronësisë dhe transparencën fiskale.
• Për bashkimet, aplikohet një proces i ngjashëm vlerësimi dhe raportimi, me rregulla specifike tatimore për transferimin e pasurive.

Ky shembull tregon se palët mund të negociojnë një çmim shitjeje të ndryshëm nga vlera kontabël, por fitimi tatimor duhet llogaritur bazuar në çmimin e rënë dakord dhe koston historike. Proceset noteriale dhe të regjistrimit formalizojnë transaksionin, duke siguruar përputhshmërinë me detyrimet ligjore dhe tatimore.

Rëndësia e përputhshmërisë Përputhshmëria e hershme dhe efektive me këta hapa parandalon gabimet administrative dhe gjobat, ndërsa raportimi i saktë e pozicionon procesin si një model për transaksione ekonomike transparente dhe të drejta. Zbatimi i qëndrueshëm mund të shërbejë si një shembull kombëtar dhe rajonal për praktika korporative të drejta dhe në përputhje me ligjin.