Përshtatshmëria fiskale, koha dhe integrimi

Përshtatshmëria fiskale, koha dhe integrimi

Erozioni i bazes tatimore mund te kete formen e shmangies ligjore apo te evazionit te fshehur. Shembuj te shmangies jane te shumte dhe fillojne me individet, qe perfitojne te ardhura ne forma qe nuk tatohen nga tatimi mbi te ardhurat, vazhdojne tek ata individe qe deklarojne te ardhurat e tyre nen nivelin e tatueshem, apo aktivitete te nderthurura ose integruara ne strukturat organizative te kompanive te medha, me qellim qe te perfitojne nga qarkullimi i transaksioneve mes njera-tjetres duke shfrytezuar mangesite ne administrimin fiskal ne kohe te tyre nga agjensia tatimore.

Shembull tjeter, se si mund te shmangen apo te fshihen tatimet eshte edhe duke zhvendosur vendodhjen e biznesit nga nje zone gjeografike ne nje tjeter. Motivet e shmangieve jane te qarta, por ajo qe eshte e paqarte mbetet llogaritja e kostos ekonomike qe i kushton ekonomise se vendit. Shmangia ligjore mund te shkaktoje pasoja ne menyren e organzimit te punes duke orientuar zgjedhje ineficiente organizative.

Per te shmangur shtremberimet qe mund te kene lindur ndermjet aktiviteteve ekonomike ne raport me njera-tjetren, duke u nisur nga ritme zhvillimi te ndryshme te tyre dhe nga ndryshime te medha te kapitalit te krijuar nga njeri sektor ekonomik ne tjetrin, do te mund te funksiononte taksimi progresivisht i diferencuar i njerit sektor ekonomik nga tjetri.

Per evazionin ky do te ishte nje prodhim qeveritar AntiEvazion. Evazioni tenton te zbutet nga ky reduktim apo dhe diferencim i harmonizuar taksave ne teresi, qe duhet te paguaje secili nga ne. Ky evazion nuk do te doje te rrije gjithnje i varur nga mundesia e te qenurit i ndjekur dhe i denuar. Gjithashtu, ndergjegjesimi i individeve per rritjen e mundesive qe te mos perfitojne prej sherbimeve publike( perfitime nga sigurimet shoqerore e shendetesore, pensione etj) ne rast evazioni te vazhdueshem eshte nje moment qe duhet kapur nga qeveria, si faktor per ta integruar ne elementet reformues te agjensive te saj te te ardhurave fiskale.

Natyrisht, qe egzistenca e zonave te varfera dhe me mungese te sherbimeve publike, si infrastrukturore ashtu dhe sociale mbetet nje vater e mbartjes se elementeve evazioniste.

Padyshim, qe erozioni i nje baze tatimore implikon rritje kostoje qeveritare ne pergjithesi, ose ne drejtim te rritjes se te ardhurave, ose ne drejtim te kufizimit te furnizmit me sherbime publike ne zonat e ndryshme te vendit. Nuk mund te themi se jemi afer ketij objektivi, per sa kohe mund te jemi akoma larg te qenit te krahasueshem me treguesit e mbledhjes se te ardhurave ne raport me prodhimin e brendshem shqiptar te fundit te viteve ’80. Ndersa ne ato vite mblidheshin te ardhura per cdo vit fiskal ne masen e afersisht 46% ne raport me PBB-ne, sot jemi akoma sa gjysma e ketij raporti. Pikerisht, kjo mund te quhet nje kosto qe vjen nga erozioni tatimor.

Nje erozion i bazes se tatueshme qe ka perhapje te konsiderueshme dhe qe terheq vemendjen eshte levizshmeria e bazes se tatueshme. Ndryshimet ne teknologji, qe kane hyre me ritme te medha dhe ne Shqiperi, sidomos ato qe kane lidhje me teknologjine e telekomunikacionit dhe te perpunimit te lendeve te para, duke u ndjekur nga liberalizimet e kostove fiskale per transaksionet financiare qe kane lidhje me to kane shtuar mundesine e tendencave per shmangie nga tatimet.

Taksimi ne vendin tone ka qene nje faktor, qe deri me sot ka ndikuar ne rritjen e investimeve, pavaresisht se jo gjithe ekspertet mund te mendojne njesoj ne kete drejtim.

Por, investimet duhet te jene pjese e nje zhvillimi te vazhdueshem dhe transparent per publikun shqiptar, ne menyre qe besimi konsumator i shoqerise shqiptare te kete me shume informacion per ta analizuar dhe ne kete menyre te jete pjese e rritjes se konsumit te mallrave dhe sherbimeve.

Levizja dhe ndryshimi i vendndodhjes gjeografike te hartes se bizneseve shqiptare eshte nje dukuri qe duhet konsideruar ne perpjekjet e administrates per zgjerimin e bazes se tatueshme. Ky zgjerim, ne te cilin pushteti tatimor ende nuk ka perfituar per rritjen e te ardhurave tatimore, ka ndikuar ne tkurrje te krijimit te kushteve te barabarta te te berit biznes.

Faktoret me te rendesishem qe sqarojne perqendrimin e tatimpaguesve me te ardhura te larta ne zona te vecanta gjeografike jane infrastruktura e sistemuar, konsumatori, fuqi punetore me e kualifikuar dhe nje sherbim publik cilesor i orientuar ne ndihme te ekonomise lokale dhe si rrjedhoje dhe kombetare. Megjithese, taksat dhe tatimet jane mjeti qe ndikon ne kete perqendrim nuk mund te themi se eshte faktori me i rendesishem.
Ne kete periudhe te rritjes ekonomike ne nje ambjent tranzicioni, rekomandimet e bera nga organizatat e huaja ka dhene ndihmesen e vete duke ndihmuar qeverine qe te arrije zbatim te tyre ne nje menyre te koordinuar me programin afatmesem dhe duke ngritur mbi kete bazament, sistemin e monitorimit te aplikimeve te ketyre rekomandimeve.

Sfida per politikeberesit do te jete tu pergjigjen zhvillimeve te tregjeve vendase per te siguruar qe shpenzimet e nevojshme qeveritare mund te jene te garantuara dhe natyrisht duke minimizuar deformimet e trasheguara te administrimit fiskal. Duke e pare ne kendveshtrimin e tendences globaliste dhe kercenimit qe vjen nga kjo, nje pergjigje e forte ndaj ketij zhvillimi te kohes do te jete perfshirja e institucioneve ne nje bashkepunim me te madh dhe duke shfrytezuar informacionin e organizuar dhe ne funksion te qellimit, qe ka munguar ne gjithe keto vite.

Te vetmit qe kane fituar nga koha tranzicionale kane qene individet qe sot ndihen te fuqishem dhe te pasur, ata qe kane humbur jane shumica qe shpreson se do te behet me mire. Por ata ende vijojne te mos i marrin sherbimet publike me standartet qe kerkon koha dhe integrimi.

Shpërndaje këtë postim

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *