Përmbledhje sqaruese e ndryshimeve ligjore në Tatimin mbi Vlerën e Shtuar (TVSH) për Prodhuesit Bujqësorë në Shqipëri

Ky dokument i përgatitur nga ekspertët e ALTAX sqaron në mënyrë të plotë dhe të thjeshtë ndryshimet e propozuara në ligjin nr. 92/2014 “Për tatimin mbi vlerën e shtuar në Republikën e Shqipërisë”, si pjesë e Paketës Fiskale 2026.

Informacioni bazohet në verifikimin e të dhënave zyrtare nga burime qeveritare dhe mediatike (si relacionet e Ministrisë së Financave, raportet e Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve dhe njoftimet e fundit deri në nëntor 2025).

Këto ndryshime hyjnë në fuqi nga 1 janari 2026 dhe synojnë të mbështesin fermerët duke rritur kompensimin për TVSH-në e paguar në inpute bujqësore (si farë, fidanë, pesticide, plehra kimike etj.), ndërkohë që promovojnë formalizimin e sektorit.

Përmbledhja është e orientuar drejt fermerëve dhe publikut të gjerë, duke shpjeguar hapat praktikë, përfitimet, sfidat dhe krahasimet me skemat e mëparshme e ato ndërkombëtare.

Qëllimi kryesor i ndryshimeve të ligjit

Projektligji rikthen dhe përmirëson skemën e kompensimit për fermerët që nuk janë të regjistruar për TVSH (ata që nuk ngarkojnë TVSH në shitje dhe nuk zbresin atë në blerje).

Qëllimi është të kompensojë 10% të TVSH-së së paguar për blerjen e mallrave dhe shërbimeve në funksion të prodhimit bujqësor. Kjo bëhet drejtpërdrejt nga administrata tatimore, duke e bërë procesin më të thjeshtë dhe transparent.

Sipas relacionit zyrtar të Ministrisë së Financave (publikuar në tetor-nëntor 2025), kjo është në linjë me Direktivën e BE-së 2006/112/KE, e cila lejon skema të tilla për të shmangur vështirësitë administrative për fermerët e vegjël.

Tre ndryshimet kryesore

Bazuar në verifikimin e projektligjit dhe raportimeve, ndryshimet kryesore janë:

1. Rritja e normës së kompensimit

Nga 0% (që nga viti 2022) në 10%.

Si funksionon?

Kompensimi llogaritet mbi vlerën totale të produkteve bujqësore të shitura (jo mbi inputet e blera drejtpërdrejt, por si një normë fikse që mbulon pjesërisht TVSH-në e inputeve).

Shembull

Nëse një fermer shet produkte bujqësore (p.sh., perime) në vlerë 100,000 lekë tek një blerës i regjistruar, kompensimi është 10,000 lekë (10% e vlerës së shitjes). Kjo mbulon pjesërisht TVSH-në 10% që fermeri ka paguar për inpute si pesticide apo fidanë.

• Kufizimi i blerësve të produkteve bujqësore

Blerësi duhet të jetë person i tatueshëm i regjistruar për TVSH dhe të ushtrojë aktivitet si:

• Grumbullues i produkteve bujqësore.
• Përpunues i produkteve bujqësore (p.sh., fabrika qumështi ose përpunimi i frutave).
• Agroturizëm i certifikuar sipas ligjit për turizmin.

Kjo siguron dokumentacion tatimor të saktë dhe lufton informalitetin.

Aktualisht, ka rreth 659 blerës të tillë të regjistruar (sipas të dhënave të DPT-së për 2024) dhe kjo masë synon të rrisë numrin e tyre duke nxitur regjistrimin.

• Ndryshimi i mekanizmit të pagesës

Më parë kompensimi paguhej nga blerësi (por kjo skemë nuk funksionoi plotësisht për shkak të vonesave dhe abuzimeve).

Tani pagohet drejtpërdrejt nga administrata tatimore brenda 30 ditëve nga kërkesa.

Ky ndryshim duket më efikas dhe i kontrolluar, duke shmangur varësinë nga blerësit.

Procedura e re e kompensimit: Hapat për Fermerët

Për të përfituar, fermerët duhet të ndjekin këto hapa të thjeshtë (bazuar në nenin 150 të projektligjit, verifikuar nga publikimet zyrtare):

Marrja e Faturës

Kur shitni produkte, kërkojeni nga blerësi një faturë tatimore të fiskalizuar (me NIPT-in tuaj sipas nenit 147). Fatura duhet të tregojë vlerën e furnizimit pa TVSH shtesë.

Dorëzimi i Kërkesës

Dërgojeni kërkesën për kompensim në administratën tatimore (nëpërmjet postës, emailit ose portalit elektronik), së bashku me kopje të faturave dhe numrin e llogarisë bankare.

Afatet e Aplikimit (bazuar në periudha gjashtëmujore):

• Deri më 31 dhjetor për shitjet janar-qershor të vitit aktual.
• Deri më 30 qershor të vitit pasardhës për shitjet korrik-dhjetor të vitit paraardhës.

Administrata tatimore verifikon dhe paguan brenda 30 ditëve. Nëse ka gabime, mund të kërkojë dokumente shtesë.

Këshilla jonë!

Binzese të sektorit bujqësor ruani të gjitha faturat origjinale për kontroll.

Shembull 1

Fermer i Perimeve ka realizuar shitje = 500,000 lekë perime tek një përpunues i regjistruar në maj 2026. Kompensimi është 500,000 × 10% = 50,000 lekë. Afati është deri më 31 dhjetor 2026.

Shembull 2

Fermer i Qumështit ka realizuar shitje = 1,200,000 lekë qumësht tek një grumbullues në tetor 2026. Kompensimi është 1,200,000 × 10% = 120,000 lekë. Afati është deri më 30 qershor 2027.

Kompensimi llogaritet për periudhë gjashtëmujore, duke grumbulluar të gjitha shitjet.

Argumentet pro dhe kundër

Përparësitë (Pro)

• Mbështetje financiare direkte, pasi fermerët marrin 10% kthim, duke ulur kostot e inputeve.
• Formalizim, pasi supozohet të nxitë lëshimin e faturave, duke luftuar evazionin fiskal.
• Efikasitet nga përpara, pasi tashmë pagesa nga tatimet është më e sigurt se nga blerësit.
• Është në linjë me direktivën, duke lehtësuar integrimin.

Nga 2022-2024, subvencione të ngjashme kanë dyfishuar përfituesit (nga 7,000 në 14,000 për subvencione të përgjithshme).

Sfidat (Kundër)

• Kosto buxhetore me rreth 1.5 miliardë lekë në 2026 (verifikuar nga relacionet zyrtare).
• Kufizohet vetëm për shitjet tek blerës të regjistruar kualifikohen, duke përjashtuar shitjet direkte në tregje dhe kjo krijon frenim të nxitjes.
• Kompleksitet për fermerët pasi duhet të mësojnë procedurën e re e evidentuar në kritika nga shoqatat (p.sh., blegtorët) se mund të favorizojë importin dhe të penalizojë prodhimin vendas.
• Rrezik abuzimi, nëse nuk kontrollohet mirë, pasi mund të ketë fatura false.

Krahasimi me skemat e kaluara në Shqipëri

Skemat fiskale për fermerët kanë evoluar, por jo gjithmonë me sukses:

2014-2017

Norma 20% (Pagesë nga Blerësi) – E lartë, por jo funksionale për shkak të vonesave në pagesa dhe abuzimeve. Rezultati ishte se pak fermerë përfituan dhe sektori mbeti informal. Efektivitet ishte i ulët.

2018-2021

Norma 6% (Pagesë nga Blerësi) – Ulje për të ulur koston për blerësit, por ende probleme me zbatim. Rezultati ishte rritje e pagesës së TVSH-së nga blerësit (deri në trefish), duke dëmtuar industrinë (p.sh., qumështi) dhe kritika se “groposi” bujqësinë.

2022-2025

Norma 0% (Zëvendësuar me Subvencione) – Pa kompensim TVSH, por subvencione direkte (p.sh., 2.64 mld lekë për 14,000 fermerë në 2024 dhe 1.25 mld për naftë për 31,500 fermerë). Rezultati ishte dyfishim i përfituesve dhe shumës, duke e bërë më inkluzive. Më e mira deri tani për akses, por jo e lidhur drejtpërdrejt me shitjet, duke mos nxitur formalizimin.

2026 e më tej

Norma 10% (Pagesë nga Tatimet) – Kombinon kompensimin me formalizimin. Potencialisht më e mira nëse zbatohet mirë, duke shmangur problemet e pagesave nga blerësit. Krahasuar me të kaluarat, kjo është më transparente dhe efikase, por kërkon adaptim.

Cila ka rezultuar më e mira në Shqipëri?

Subvencione 0% (2022-2025) ka qenë më efektive në numër përfituesish dhe mbështetje të drejtpërdrejtë, duke rritur dyfish pjesëmarrjen. Skemat e mëparshme me pagesë nga blerësi dështuan për shkak të burokracisë. E reja (10%) mund të jetë përmirësim nëse administrata tatimore rrit kapacitetin.

Krahasimi ndërkombëtar dhe përvoja në Rajon

Vendi	Norma e Kompensimit	Shkalla Standarde e TVSH	Efektiviteti dhe Përvoja
Shqipëria (2026)	10%	20%	E re! Synon formalizim. Potencial i lartë, por kosto buxhetore 1.5 mld lekë. Krahasuar me rajonin, norma e lartë, por e kufizuar tek blerës të regjistruar.
Bosnje-Hercegovina	5%	17%	E ulët, por efektive në formalizim. Më pak mbështetje se Shqipëria, por më pak abuzime.
Kosova	8%	18%	E mirë për fermerët e vegjël. Ka rritur prodhimin vendas duke ulur importin. Më efektive se Bosnja për shkak të normës më të lartë.
Serbia	8%	20%	Sukses në integrimin me BE. Nxit investime në inpute, por kërkon kontroll të fortë administrativ.
Mali i Zi	8%	21%	E ngjashme me Serbinë. Ka ulur informalitetin, por kritika për burokraci.
Vendet e BE-së (mesatare)	2-12% (p.sh., Franca 10%, Greqia 13%)	19-25%	Më efektivet janë ato me pagesë direkte nga tatimet (si Franca/Greqia), duke rritur prodhimin 10-15%. Shqipëria është në nivelin e lartë të BE-së, por mund të mësojë nga Greqia për ulje burokracie.

Cila është më e mira krahasuar me Rajonin?

Në rajon, skemat 8% (Kosova, Serbia, Mali i Zi) kanë rezultuar më efektive se 5% e Bosnjës, duke balancuar mbështetjen me formalizimin pa kosto të lartë buxhetore.

Në Shqipëri, 10% është më e lartë se rajoni, duke e bërë potencialisht më të favorshme për fermerët, por suksesi varet nga zbatimi (si në BE, ku pagesa direkte ka ulur abuzimet).

Përvoja rajonale tregon se skemat e lidhura me fatura (si e reja shqiptare) janë më të mira se subvencione të përgjithshme për të nxitur shitje formale.

Impakti financiar dhe efekti i pritshëm

Të dhëna nga 2024, Verifikuar nga MF dhe DPT

• 14,000 fermerë përfituan 2.64 mld lekë subvencione.
• 31,500 fermerë përfituan 1.25 mld lekë për naftë.
• 9,875 fermerë shitën tek 659 blerës të regjistruar.

Efekti i pritshëm (2026)

• Kosto vjetore ~1.5 mld lekë (nuk prek buxhetin e subvencioneve ekzistuese).
• Përfitues janë potencialisht të gjithë fermerët që shesin tek blerës të regjistruar (mund të rritet nga numri aktual 9,875).
• Ndikim me ulje kostosh për inpute, rritje prodhimi, por mund të rrisë çmimet nëse blerësit transferojnë koston.

Ky projektligj shënon një hap drejt mbështetjes më të drejtpërdrejtë për bujqësinë, duke kaluar nga skema jofunksionale në një më të kontrolluar dhe në linjë me BE-në.

Ndërsa sjell kosto buxhetore, ai mund të formalizojë sektorin dhe të rrisë të ardhurat e fermerëve deri në 10%. Suksesi varet nga trajnimi i fermerëve (përmes DPT-së) dhe kontrolli i abuzimeve.

Nëse jeni fermer, regjistroni faturat dhe kontaktoni tatimet lokale për ndihmë. Për publikun, kjo forcon ekonominë rurale, por kërkon monitorim për të shmangur efektet negative si në skemat e kaluara.

Nëse keni pyetje, referojuni portalit të Tatimeve ose zyrave të konsulencës fiskale.