FMN: Shqipëria ndër ekonomitë me rritjen më të shpejtë në Europë, por reformat strukturore mbeten vendimtare

Bordi Ekzekutiv i Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) përmbylli më 23 dhjetor 2025 Konsultimin e Nenit IV për Shqipërinë, duke vlerësuar pozitivisht performancën makroekonomike dhe perspektivën afatshkurtër, por duke theksuar nevojën për reforma më të thella për të mbështetur konvergjencën me Bashkimin Europian.

Sipas FMN-së, Shqipëria gëzon një nga normat më të larta të rritjes ekonomike në Europë, me rritje reale të PBB-së prej 3.5% në 2025 dhe 3.6% në 2026, e mbështetur kryesisht nga turizmi, konsumi privat dhe stabiliteti makroekonomik. Inflacioni mbetet i ulët dhe në linjë me objektivin, borxhi publik është në rënie, ndërsa rezervat valutore janë të forta, duke forcuar pozicionin e jashtëm të vendit.

FMN vlerëson se disiplina fiskale dhe politika monetare proaktive kanë qenë kyçe në uljen e borxhit publik dhe rikthimin e inflacionit nën kontroll. Borxhi publik pritet të zbresë nën 50% të PBB-së deri në vitin 2028, ndërsa bilancet primare parashikohen të mbeten jo-negative në periudhën 2025–2030.

Megjithatë, rreziqet për perspektivën ekonomike janë zhvendosur në kahun negativ, për shkak të një mjedisi të jashtëm më të pasigurt, tensioneve gjeopolitike, luhatjeve në tregjet financiare dhe presioneve të brendshme nga tregu i punës dhe rritja e pagave. Në planin e brendshëm, tkurrja e popullsisë në moshë pune paraqet një sfidë serioze për rritjen afatmesme.

FMN thekson se konvergjenca e të ardhurave me BE-në, ku Shqipëria aktualisht ndodhet rreth një të tretën e mesatares europiane, kërkon mbylljen e boshllëqeve në produktivitet, kapital njerëzor, qeverisje dhe klimë biznesi. Në këtë kuadër, rekomandohen reforma miqësore ndaj rritjes për rritjen e të ardhurave buxhetore, përmirësimi i cilësisë së shpenzimeve dhe rritja e transparencës fiskale. FMN shpreh rezervë për nismën e “Paqes Fiskale”, duke paralajmëruar rrezikun e dobësimit të përputhshmërisë tatimore.

Në politikën monetare, FMN vlerëson se qëndrimi aktual i Bankës së Shqipërisë është i përshtatshëm, por nënvizon nevojën për reagim të shpejtë ndaj presioneve inflacioniste dhe rritjes së çmimeve të aseteve, si dhe për mbikëqyrje më të fortë të rreziqeve në sektorin bankar dhe kreditimin e pasurive të paluajtshme.

Në përfundim, FMN e konsideron Shqipërinë në një pozicion të favorshëm makroekonomik, por nënvizon se reformat strukturore gjithëpërfshirëse do të jenë vendimtare për ta shndërruar rritjen e sotme në zhvillim të qëndrueshëm dhe për të realizuar objektivin e anëtarësimit në BE deri në vitin 2030.

tekstit me lart shtoji nje koment nga ALTAX lidhur me qendrimet qe ajo ka ne ate qe konfirmon FMN

Koment i ALTAX mbi vlerësimin e FMN-së

ALTAX ndan vlerësime të ngjashme me gjetjet e FMN-së në kuadër të Konsultimit të Nenit IV 2025, pasi janë gjerësisht në përputhje me analizat e saj mbi ecurinë e ekonomisë shqiptare. Vlerësimi për rritjen ekonomike relativisht të lartë, të mbështetur nga turizmi, konsumi privat dhe politika makroekonomike të kujdesshme, përforcon leximin e mjaft ekspertëve me emër në vend mbi një model rritjeje që ka siguruar stabilitet, por që ende po konsolidohet në aspektin strukturor.

ALTAX ndan qasjen e FMN-së se stabiliteti makroekonomik është një bazë e rëndësishme, por jo e mjaftueshme për përshpejtimin e konvergjencës me Bashkimin Europian. Theksi i FMN-së mbi nevojën për reforma në kapitalin njerëzor, tregun e punës, qeverisje dhe klimën e biznesit përkon me qëndrimet e ALTAX për forcimin e burimeve afatgjata të rritjes dhe përmirësimin e produktivitetit.

Në të njëjtën linjë, edhe ne vlerësojmë rëndësinë që FMN i jep ruajtjes së amortizatorëve fiskalë dhe përmirësimit të cilësisë së politikave buxhetore. Rekomandimet për rritjen e efikasitetit të shpenzimeve, zgjerimin e bazës tatimore dhe forcimin e transparencës fiskale pasqyrojnë objektiva që ALTAX i ka theksuar vazhdimisht në analizat e saj.

Së fundi, ALTAX e konsideron të dobishëm vlerësimin e FMN-së mbi rreziqet që lidhen me zhvillimet demografike, tregun e punës dhe sektorin financiar, duke nënvizuar se adresimi gradual i këtyre sfidave do të jetë kyç për ta shndërruar rritjen aktuale në një zhvillim më të qëndrueshëm dhe gjithëpërfshirës në vitet në vijim.