Çfarë konsiderohet “pagë sociale” në kontekstin e pensioneve në Shqipëri?

Nga analiza e raportit të Bankës Botërore (WB) të nëntorit 2025, “Albania Public Finance Review: Enhancing Fiscal Sustainability for Inclusive Growth”, termi “pagë sociale” (i përkthyer si “social wage” në anglisht) nuk definohet në mënyrë eksplicite si një koncept i veçantë, por përdoret në kontekstin e formulës së propozuar për llogaritjen e pensionit si një masë referuese ose bazë të të ardhurave (earning measure ose wage).

Kjo është një vlerë bazë që lidhet me pagën minimale, pagën mesatare të ekonomisë ose një minimum të garantuar social, e cila shërben si pikënisje për komponentin social të pensionit. Në sistemin aktual dhe propozimet e reformës, ajo përfaqëson një nivel të ardhurash që siguron një dysheme minimale mbrojtjeje sociale, pa u varur plotësisht nga kontributet individuale.

Formula e re për integrimin e Shtyllave Zero (pensioni social) dhe Një (skema e detyrueshme PAYG) është: Pensioni = 12% e pagës sociale + 0.7% për 15 vitet e para të kontributeve + 1.4% për vitet shtesë.

Këtu, “pagë sociale” është komponenti bazë (base component), i cili është një masë fikse ose relative e të ardhurave, e lidhur me pagën minimale ose mesatare të ekonomisë (economy wage). Ajo siguron një pension minimal të garantuar (guaranteed minimum), i cili nuk varet drejtpërdrejt nga kontributet, por shërben si dysheme për të mbrojtur nga varfëria në pleqëri.

Në raport, përmendet se pensioni social aktual (Shtylla Zero) është rreth 13.9% e pagës mesatare të ekonomisë (ALL 8,588 në 2022), duke sugjeruar se “pagë sociale” është e ngjashme me këtë referencë, një vlerë që reflekton nivelin ekonomik të vendit për të mbajtur adekuatësinë e pensioneve.

Në formulën ekzistuese të Shtyllës së Parë, pensioni bazë (basic amount) llogaritet duke u bazuar në pensionin social (social pension), i cili është një pagesë fikse nga buxheti i shtetit për ata mbi 70 vjeç pa kontribute të mjaftueshme (rreth ALL 8,858 ose 16% e pagës mesatare).

“Pagë sociale” duket se është një zgjerim ose përkthim i kësaj, duke u referuar pagës bazë sociale që përdoret për proratimin e benefitit (p.sh., BA = (Pensioni social × Vitet e shërbimit) / 35 ose 38).

Ajo lidhet me pagën minimale (aktualisht rreth 40,000 lekë), pasi kontributet për vetëpunësuarit ose ruralët bazohen në 23% të pagës minimale dhe subvencionet për pensionet rurale mbulojnë 57-68% të kontributeve.

Nga burime të tjera, “pagë sociale” shpesh përdoret për të përshkruar një pagesë sociale minimale nga shteti për pensionistët ose emigrantët pa kontribute të plota, e cila është më e ulët se pensioni i plotë (p.sh., në rastet e emigrantëve në Itali, ku pranojnë një “pagë sociale” të ulët në vend të pensionit të plotë).

Në legjislacionin e Sigurimeve Shoqërore në Shqipëri, pensioni përbëhet nga një komponent bazë social i lidhur me minimumin jetik ose pagën minimale, duke synuar mbrojtjen sociale për grupe vulnerabël si informalët ose emigrantët.

Në përgjithësi, “pagë sociale” nuk është një person apo grup (“kush”), por një koncept financiar, një vlerë bazë reference në sistemin e pensioneve që siguron një nivel minimal të ardhurash, e lidhur me pagën minimale ose mesatare të ekonomisë për të balancuar drejtësinë dhe qëndrueshmërinë