ALTAX: Shqipëria duhet të kalojë nga turizmi i volumit te turizmi i vlerës

ALTAX: Shqipëria duhet të kalojë nga turizmi i volumit te turizmi i vlerës

Raporti i ri i ALTAX propozon një model zhvillimi për periudhën 2027–2030, me fokus te vlera e shtuar vendase, formalizimi fiskal dhe investimet produktive.

Shqipëria po përjeton një zgjerim të shpejtë të aktivitetit turistik, por sfida e radhës për ekonominë nuk është vetëm të tërheqë më shumë vizitorë. Sipas raportit të ri të ALTAX, sfida është që të ardhurat nga turizmi të përkthehen në më shumë prodhim vendas, produktivitet, punësim cilësor dhe kapital produktiv.

Sipas të dhënave të paraqitura në raport, hyrjet e shtetasve të huaj u rritën nga 11,70 milionë në vitin 2024 në 12,47 milionë në vitin 2025, ndërsa të ardhurat bruto nga udhëtimet turistike u zgjeruan nga rreth 5 miliardë euro në 5,7 miliardë euro. Për tetë muajt e parë të vitit 2026, raporti evidenton 9,44 milionë hyrje të shtetasve të huaj.

Këto zhvillime dëshmojnë zgjerimin e tregut turistik shqiptar. Megjithatë, sipas analizës së ALTAX, rritja e numrit të vizitorëve dhe e të ardhurave nuk mjafton, në vetvete, për të garantuar një transformim të qëndrueshëm të ekonomisë.

Sa vlerë mbetet realisht në Shqipëri?

Një nga mesazhet kryesore të raportit është se suksesi i turizmit duhet të matet jo vetëm nga sa shpenzojnë vizitorët, por edhe nga sa vlerë ekonomike krijohet dhe mbetet në vend.

Vlerësimi i World Travel & Tourism Council (WTTC), i cituar në raport, e vendos kontributin total të turizmit dhe udhëtimeve në rreth 26,4% të PBB-së shqiptare, duke përfshirë efektet direkte, indirekte dhe të induktuara. Ky tregues pasqyron shtrirjen e gjerë të aktivitetit turistik në ekonomi, por nuk duhet ngatërruar me peshën direkte të sektorit në vlerën e shtuar kombëtare.

Sipas ALTAX, kjo peshë e konsiderueshme e bën të domosdoshme të analizohet edhe ekspozimi i ekonomisë ndaj ndryshimeve të kërkesës turistike, sezonalitetit dhe goditjeve të jashtme.

Raporti thekson se ndikimi i turizmit varet nga lidhjet që krijon me pjesën tjetër të ekonomisë. Kur hotelet, restorantet dhe strukturat akomoduese furnizohen nga prodhuesit shqiptarë, kërkesa turistike mund të mbështesë njëkohësisht bujqësinë, industrinë ushqimore, transportin, artizanatin dhe shërbimet profesionale.

Në të kundërt, kur këto lidhje janë të kufizuara dhe një pjesë e madhe e vlerës rrjedh jashtë ekonomisë vendase, rritja e turizmit nuk përkthehet domosdoshmërisht në të njëjtin nivel zhvillimi të kapaciteteve prodhuese.

Dy tregues të rinj analitikë nga ALTAX

Për të zhvendosur debatin nga volumi te vlera, raporti prezanton dy tregues origjinalë:

  • DTVRR – Domestic Tourism Value Retention Ratio: raporti i vlerës turistike që mbahet në ekonominë vendase.
  • DTVPV – Domestic Tourism Value per Visitor: vlera e shtuar vendase për hyrje turistike.

Në skenarin qendror të ALTAX për vitin 2025, mbajtja e vlerës vendase vlerësohet në 75%, ndërsa vlera e shtuar vendase për hyrje në rreth 343 euro.

Raporti sqaron se këto shifra janë skenarë analitikë dhe jo statistika zyrtare të matura. Ato duhet të verifikohen dhe të zëvendësohen me vlerësime empirike, duke përdorur Tabelat Burim-Përdorime dhe instrumentet statistikore përkatëse.

Qëllimi është të krijohet një bazë e krahasueshme për të vlerësuar se sa vlerë prodhon turizmi, ku përqendrohet ajo dhe çfarë pjese mbetet në ekonominë shqiptare.

Pesë drejtime për transformimin e turizmit

Raporti propozon pesë opsione politikash, të organizuara në kuadrin ALTAX Tourism Transformation Compact 2027–2030.

1. Matja e vlerës ekonomike. Krijimi i një sistemi të ri treguesish për vlerën e shtuar vendase, shpenzimin për vizitor, furnizimin vendas dhe formalizimin fiskal.

2. Integrimi i zinxhirit vendas. Forcimi i lidhjeve ndërmjet turizmit, bujqësisë, industrisë ushqimore dhe prodhuesve shqiptarë, në mënyrë që kërkesa turistike të krijojë më shumë aktivitet ekonomik brenda vendit.

3. Formalizimi i akomodimeve afatshkurtra. Përmirësimi i regjistrimit, raportimit dhe mbikëqyrjes fiskale të tregut të qirave afatshkurtra, përfshirë aktivitetin e ndërmjetësuar nga platformat dixhitale.

4. Orientimi i kapitalit drejt investimeve produktive. Rishikimi i kritereve për lehtësitë fiskale dhe mbështetjen e investimeve, me synimin që përveç kapaciteteve akomoduese të forcohen edhe kapacitetet prodhuese, teknologjike dhe eksportuese.

5. Matja e rezultateve dhe vlerësimi i politikave. Ndërtimi i treguesve që lejojnë të vlerësohet nëse turizmi po krijon më shumë vlerë vendase, të ardhura fiskale dhe investime afatgjata.

Për periudhën 2027–2030, këto masa grupohen në tri shtylla:
MEASURE – matja e vlerës;
CAPTURE – formalizimi dhe përfshirja më e plotë e aktivitetit në ekonominë formale dhe
MULTIPLY – shumëfishimi i vlerës përmes zinxhirit vendas dhe kapitalit produktiv.

Çfarë duhet të ndryshojë në modelin ekonomik?

Sipas raportit, turizmi nuk duhet trajtuar si alternativë ndaj sektorëve të tjerë të ekonomisë, por si një burim kërkese që mund të ndihmojë zhvillimin e tyre. Sfidë për politikat publike është që rritja e të ardhurave turistike të shoqërohet me rritjen e produktivitetit, përmirësimin e aftësive profesionale dhe zgjerimin e bazës prodhuese.

ALTAX propozon që viti 2027 të përqendrohet te ndërtimi i sistemit të matjes dhe formalizimit, vitet 2028–2029 te pilotimi dhe zgjerimi i lidhjeve me prodhuesit vendas dhe orientimi i kapitalit, ndërsa viti 2030 te vlerësimi i rezultateve dhe shkallëzimi i masave që provohen efektive.

Raporti nënvizon gjithashtu nevojën për të ruajtur kapacitetin mbajtës të destinacioneve, duke marrë parasysh kufizimet territoriale, burimet natyrore dhe presionin mbi infrastrukturën.

Publikimi synon të jetë pikënisja e një serie kërkimore të ALTAX për matjen e vlerës vendase të turizmit, lidhjet me prodhimin vendas, formalizimin, kapitalin produktiv dhe qëndrueshmërinë e ekonomisë ndaj goditjeve turistike.

Mesazhi i raportit është se numri i turistëve nuk mund të jetë treguesi i vetëm i suksesit ekonomik. Për Shqipërinë, sfida është të ndërtojë një model ku turizmi mbështet më shumë sektorë, krijon vende pune me vlerë më të lartë dhe kontribuon në zgjerimin e kapaciteteve prodhuese të vendit.

Teza e ALTAX është se Shqipëria nuk duhet të synojë vetëm më shumë turistë, por më shumë vlerë ekonomike nga çdo turist.

Shpërndaje këtë postim

Leave a Reply


error:
Rreth Politikës së Privatësisë

Kjo faqe përdor cookie në mënyrë që ne t'ju ofrojmë përvojën më të mirë të mundshme të përdoruesit. Informacioni i cookie -t ruhet në shfletuesin tuaj dhe kryen funksione të tilla si njohja me ju kur ktheheni në faqen tonë të internetit dhe ndihma e ekipit tonë për të kuptuar se cilat seksione të faqes në internet i gjeni më interesante dhe të dobishme.