A rikthehet vërtetë dinjiteti përmes skemës me bonuse për pensionet?

Jo plotësisht, pasi skema aktuale me bonuse ofron një mbështetje të përkohshme dhe minimale, por nuk arrin të rikthejë dinjitetin e plotë për pensionistët, pasi pensionet bazë mbeten të ulëta krahasuar me kostot e jetesës, inflacionin dhe nevojat themelore si shëndetësia apo ushqimi. Argumentimi im bazohet në të dhënat tuaja, raportet zyrtare dhe vlerësimet e fundit për 2025-2026.

Pensioni urban mesatar (20,099 lekë, ~165 EUR) me bonus 1,800 lekë (~15 EUR) arrin rreth 21,900 lekë/muaj, ndërsa rurali (12,174 + 1,000 = 13,174 lekë, ~108 EUR) mbetet nën nivelin minimal jetik. Pensioni social 10,000 lekë (~82 EUR) është akoma më i ulët, duke mos mbuluar as nevojat bazë në një ekonomi ku paga minimale është rreth 40,000 lekë dhe inflacioni vjetor ~2.5%.

Bonuset, edhe pse ndihmojnë në afat të shkurtër, nuk indeksohen, kështu që nuk rrisin pensionin afatgjatë, p.sh., indeksimi për 2025 është vetëm ~200 lekë/muaj sipas buxhetit, që kritikohet si “luftë” kundër pensionistëve.

Strategjia 2025-2030 premton një “pension të 13-të” brenda 2025 dhe rritje 50% të pensionit mesatar deri në 2030, por këto janë plane afatgjata, jo zgjidhje imediate.

Dinjiteti nënkupton një jetë pa varfëri, me akses në shërbime dhe pavarësi financiare. Në Shqipëri, ~750 mijë pensionistë (rreth 25% e popullsisë) vuajnë nga norma e ulët e zëvendësimit (32%, më e ulëta në rajon), duke rritur rrezikun e varfërisë në pleqëri, sidomos për gratë dhe ruralët.

Bonuset e fundvitit (10,000-15,000 lekë një herë) ose ato mujore të vogla nuk kompensojnë deficitet, pasi deficiti fiskal i skemës (rreth 1% e PBB-së) dhe emigracioni ulin qëndrueshmërinë. Ekspertët dhe raportet (p.sh., Banka Botërore) theksojnë se reforma e vërtetë kërkon rritje të kontributeve, luftim të informalitetit dhe formula të reja, jo bonuse të përkohshme që nuk adresojnë pabarazitë.

Në 2025, pensionistët e rinj marrin 6% më shumë fillestar, por kjo nuk mjafton për të rikthyer dinjitetin kur kostot e jetesës rriten më shpejt.

Në përfundim, skema ofron një “plaster” të përkohshëm, por për dinjitet të vërtetë nevojiten reforma strukturore si ato të propozuara nga BB: integrim i shtyllave, heqje subsidash të padrejta dhe rritje adekuatësi.

Aktualisht, bonuset ndihmojnë pak, por nuk transformojnë realitetin e pensionistëve.