Si duhet lexuar Udhëzimi nr. 10/2026 për Marrëveshjen e Paqes Fiskale dhe ku lind debati mbi afatet?

Udhëzimi nr. 10, datë 14.05.2026, “Për procedurat e marrëveshjes së paqes fiskale”, është akti i parë nënligjor që operacionalizon ligjin nr. 84/2025 “Për marrëveshjen e paqes fiskale”. Në thelb, ai nuk krijon një regjim të ri fiskal, por përcakton mënyrën praktike sesi tatimpaguesit do të aplikojnë, komunikojnë dhe formalizojnë marrëveshjen me administratën tatimore.

Megjithatë, pikërisht mënyra sesi është ndërtuar procedura krijon një paqartësi të rëndësishme interpretative në lidhje me faktin se kur fillon zbatimi real, në vitin 2026 apo në vitin 2027?

Për t’i dhënë përgjigje kësaj pyetjeje, por edhe hapave të tjerë për zbatim udhëzimi duhet lexuar nen pas neni dhe në lidhje organike me ligjin.

1. Objekti i udhëzimit

Pika e parë e udhëzimit përcakton objektin e tij: procedurat për hartimin, komunikimin, konfirmimin elektronik, regjistrimin dhe trajtimin e rasteve të refuzimit ose pavlefshmërisë së marrëveshjes.

Që në këtë pikë kuptohet se kemi të bëjmë me një akt procedural dhe jo me një akt që ndryshon përmbajtjen materiale të ligjit.

Pra, udhëzimi nuk ka kompetencë:

të ndryshojë vitin e zbatimit;

të shtyjë hyrjen në fuqi të ligjit;

apo të krijojë kushte të reja materiale për përfitimin.

Ai vetëm organizon mekanizmin administrativ.

Ky është elementi i parë që tregon se formalisht nuk kemi konflikt me ligjin.

2. Kush mund të aplikojë?

Pika 2.1 përcakton subjektet që mund të aplikojnë, që janë tatimpagues që dorëzojnë deklaratën e Tatimit mbi të Ardhurat e Korporatës ose TAPB, me të ardhura bruto mbi 14 milionë lekë, që nuk kanë përfituar norma të reduktuara ose përjashtime dhe që plotësojnë kushtet e nenit 7 të ligjit.

Kjo pjesë është në përputhje të plotë me ligjin.

Por, elementi kritik nuk është te kriteret, por te lidhja që bëhet midis aplikimit dhe deklaratës vjetore.

3. Pika më kritike është afati i aplikimit

Pika 2.2 është zemra e debatit interpretativ.

Ajo thotë “Aplikimi për marrëveshjen e paqes fiskale duhet të dorëzohet brenda afatit për dorëzimin e deklaratës vjetore të të ardhurave të vitit paraardhës…”

Dhe më pas shton “Për vitin e parë tatimor të zbatimit, pra viti tatimor 2026, afati i aplikimit … përcaktohet me udhëzim/sqaruese të drejtorit të përgjithshëm të tatimeve.”

Këtu krijohen dy nivele kohore.

Niveli i parë është viti tatimor

Udhëzimi e quan shprehimisht vitin 2026, si “viti i parë tatimor i zbatimit”.

Kjo do të thotë se ligjërisht marrëveshja konsiderohet aktive për vitin fiskal 2026.

Pra, efekti material i marrëveshjes lidhet me vitin 2026, ku administrata nuk e ka shtyrë me tekst zbatimin në 2027.

Ky është argumenti kryesor pse nuk kemi konflikt formal me ligjin.

Niveli i dytë është procedura administrative

Nga ana tjetër, aplikimi lidhet me deklaratën vjetore.

Kjo do të thotë se procedura praktike realizohet pasi mbyllet viti fiskal.

Në praktikë, viti 2026 mbyllet në 31 dhjetor 2026 dhe deklarata dorëzohet në 2027, por dhe marrëveshja formalizohet në 2027.

Këtu lind tensioni logjik, sepse marrëveshja e paqes fiskale, në filozofinë e saj, duhet të funksionojë si një mekanizëm parandalues dhe stabilizues gjatë vitit fiskal.

Por, nëse marrëveshja formalizohet pasi viti ka përfunduar, atëherë efekti parandalues dobësohet ndjeshëm.

4. Shembulli praktik që tregon paqartësinë

Le të marrim një kompani me xhiro 250 milionë lekë dhe fitim neto 18 milionë lekë në 2025.

Sipas logjikës së ligjit, ky fitim shërben si bazë reference dhe kompania hyn në marrëveshje për vitin 2026.

Administrata garanton stabilitet dhe kufizim të riskut të kontrollit.

Por sipas mënyrës sesi është ndërtuar procedura kompania kalon gjithë vitin 2026 pa marrëveshje të formalizuar dhe vetëm në 2027 bën aplikimin dhe nënshkrimin.

Pra, siguria juridike materializohet pasi periudha fiskale ka mbaruar.

Kjo nuk është domosdoshmërisht shkelje ligjore, por krijon një problem funksional.

5. Delegimi te DPT dhe kufijtë e tij

Ligji nr. 84/2025 autorizon Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve që për vitin e parë të caktojë afatet konkrete.

Kjo është arsyeja pse udhëzimi juridikisht mbrohet.

Nëse ligji nuk do ta kishte këtë delegim, atëherë administrata nuk do të mund të zhvendoste afatet, të shtynte aplikimin, apo të krijonte procedura të veçanta për vitin e parë.

Pra juridikisht udhëzimi operon brenda delegimit ligjor dhe nuk ndryshon as substancën e ligjit dhe as ndryshon vitin tatimor.

Megjithatë, nga këndvështrimi ekonomik dhe administrativ, efekti është pothuajse i njëjtë me një shtyrje operative.

6. A kemi shtyrje?

Kjo varet nga këndvështrimi.

Nga këndvështrimi formal juridik, jo sepse ligji mbetet në fuqi, ku viti 2026 mbetet viti i parë i zbatimit dhe administrata nuk ka ndryshuar tekstin ligjor.

Nga këndvështrimi operacional, po, pjesërisht, sepse bizneset nuk hyjnë realisht në marrëveshje gjatë 2026, ku procedura kryesore ndodh në 2027 dhe efekti praktik i sigurisë fiskale zhvendoset pas mbylljes së vitit.

Pra kemi jo shtyrje ligjore, por shtyrje operative, apo shtyrje de facto.

7. Pika tjetër kritike është siguria juridike

Një marrëveshje fiskale zakonisht synon:

• të japë parashikueshmëri;
• të ulë konfliktin me administratën;

• të kufizojë interpretimet e mëvonshme.

Por, nëse formalizimi ndodh pasi ka përfunduar periudha fiskale, lind pyetja:

Çfarë sigurie reale ka tatimpaguesi gjatë vitit 2026?

Kjo është pika më e debatueshme e gjithë skemës.

Në teori, administrata mund të argumentojë se efekti juridik retro aktivisht lidhet me vitin 2026 edhe pse procedura finalizohet në 2027.

Por kjo mbetet më shumë një zgjidhje administrative sesa një arkitekturë e pastër juridike.

8. Leximi final i udhëzimit

Në interpretimin më të balancuar juridik dhe praktik, Udhëzimi nr. 10/2026 duhet lexuar kështu si më poshtë:

• Ligji e konsideron vitin 2026 si vitin e parë tatimor të marrëveshjes së paqes fiskale;

• udhëzimi nuk e ndryshon këtë dhe për rrjedhojë nuk bie ndesh formalisht me ligjin;

Megjithatë, duke e lidhur aplikimin me deklarimin vjetor dhe me afate që do të caktohen nga DPT, implementimi real administrativ dhe operacional zhvendoset në vitin 2027.

Për këtë arsye mund të flitet për një shtyrje operative/de facto të zbatimit praktik, por jo për një shtyrje juridike formale të ligjit.