Konsistenca e vizionit fiskal të ALTAX për periudhën 2026–2028: Nga modernizimi teknik te një barrë më e drejtë fiskale

Në muajt e fundit, Qendra ALTAX ka publikuar dy analiza të rëndësishme që së bashku ofrojnë një pamje të plotë dhe të qëndrueshme për drejtimin që duhet të marrë reforma fiskale në Shqipëri.

E para, e botuar më 24 mars 2026 me titull “Reformat fiskale 2026, nga modernizimi teknik te sfidat e besueshmërisë dhe qëndrueshmërisë”, fokusohet tek hapat praktikë dhe administrativë për të forcuar sistemin tatimor.

E dyta, e publikuar më 15 prill 2026 me titull “Përmbledhje e reformave fiskale të mundshme, bazuar te barra fiskale 2026–2028”, shkon më tej duke ofruar simulime sasiore dhe propozime konkrete për ribalancimin e barrës tatimore.

Të dyja këto punime nuk janë të veçuara, por plotësojnë njëra-tjetrën në mënyrë natyrale.

Ato ndajnë të njëjtin objektiv kryesor, për të reformuar një sistem fiskal më efikas, më transparent, më të drejtë dhe më të qëndrueshëm pa rritur barrën totale tatimore për ekonominë shqiptare.

Katër masat themelore që paraqiten në analizën e marsit vijnë drejtpërdrejt nga Raporti Vjetor – Indeksi ALTAX i Fiskalitetit (IAF 2025).
Këto masa synojnë modernizimin teknik të administratës tatimore dhe forcimin e besueshmërisë së qytetarëve e biznesit ndaj sistemit.

Së pari, digjitalizimi i plotë dhe automatizimi i deklarimeve, duke përfshirë mjetin “Tax Test” dhe zgjerimin e fiskalizimit edhe për transaksionet me para në dorë, ka për qëllim të reduktojë barrën administrative dhe të minimizojë mundësitë për informalitet.
Së dyti, rritja e transparencës përmes publikimit mujor të treguesve fiskalë, sondazheve të kostos së pajtueshmërisë dhe takimeve periodike “Fiscal Meeting” synon të rikthejë besimin e biznesit duke e bërë politikën fiskale më parashikueshme.
Së treti, propozohet një amnisti e kushtëzuar “Paqja Fiskale 2026”, e kufizuar vetëm për detyrimet shumëvjeçare, me pagesë pjesore dhe auditim të detyrueshëm pas pranimit, për të shmangur çdo perceptim negativ.
Së katërti, reforma e tatimit mbi pronën me rivlerësim kombëtar të pasurive dhe aplikim progresiv për pronat e dyta e pasuritë e biznesit, që synon diversifikimin e bazës së të ardhurave duke ruajtur mbrojtjen për banesën kryesore.

Këto masa krijojnë bazën administrative dhe ligjore të nevojshme për një sistem më modern. Por për të arritur efektin ekonomik real, ato duhen plotësuar me ndryshime strukturore në shpërndarjen e barrës fiskale.
Këtu hyn në skenë analiza e dytë e ALTAX-it, e cila bazohet plotësisht në Raportin Barra Tatimore 2025.
Ky raport ofron simulime të detajuara të pesë skenarëve të mundshëm për periudhën 2026–2028, duke përdorur të dhëna zyrtare të DPT-së, krahasime rajonale dhe elasticitete ndërkombëtare.

Mes tyre, del qartë si më i favorshmi Skenari 1 – “Punësimi Formal 2027”.
Ai parashikon uljen selektive të kontributeve shoqërore nga 27,9% në 23% për pagat deri në 80 000 lekë në muaj, të kombinuar me një rritje të moderuar të taksës mbi pasuri të paluajtshme. Simulimet tregojnë se ky kombinim mund të sjellë deri në 14 miliardë lekë të ardhura shtesë kumulative deri në 2028, të krijojë 48–62 mijë vende pune formale të reja, të ulë koeficientin Gini me 1,7–2,1 pikë përqindje dhe të reduktojë informalitetin me rreth 6,2%.

Këtu shfaqet qartë lidhja e fortë midis dy raporteve.
Ulja e barrës mbi punën e formalizon ekonominë dhe përforcon efektin e masave të digjitalizimit dhe transparencës nga IAF 2025. Në të njëjtën kohë, rritja e taksës mbi pasurinë plotëson dhe zgjeron masën e katërt të IAF-it për reformën e tatimit mbi pronën. Rezultati është një ribalancim i strukturës fiskale: zhvendosje e barrës nga puna dhe konsumi drejt pasurisë dhe kapitalit, pa rritur nivelin e përgjithshëm të taksave.

Të dyja analizat tregojnë një konsistencë të plotë në vizionin afatgjatë.
Masat teknike dhe administrative nga IAF 2025 mund të zbatohen kryesisht gjatë vitit 2026, duke krijuar infrastrukturën e nevojshme.
Ndërsa ndryshimet në kontributet shoqërore dhe tatimin mbi pasurinë, të propozuara në bazë të Raportit Barra Tatimore 2025, mund të hyjnë në fuqi nga fillimi i 2027-ës, duke siguruar një tranzicion të qetë dhe të besueshëm.

Në fund të fundit, propozimet e ALTAX demonstrojnë se është e mundur të ndërtohet një reformë fiskale serioze që modernizon administratën, rrit besueshmërinë publike, nxit formalizimin e ekonomisë dhe ul pabarazinë, gjithmonë duke respektuar parimin e mosrritjes së barrës totale tatimore.

Dy raportet së bashku nuk ofrojnë vetëm komente, por një udhërrëfyes të integruar, të bazuar në evidencë dhe simulime konkrete për vendimmarrësit.

Lexoni analizat e plota:

• Reformat fiskale 2026, nga modernizimi teknik te sfidat e besueshmërisë dhe qëndrueshmërisë
• Përmbledhje e reformave fiskale të mundshme, bazuar te barra fiskale (2026–2028)