Shqipëria përjeton rritje më të fortë të çmimeve të karburantit se vendet fqinjë dhe BE-ja Jugore

Treg i përqendruar, spekulim, informalitet dhe reagim i dobët i rezervave shtojnë presionin mbi konsumatorët

Shqipëria ka një nga strukturat më komplekse të taksimit të naftës (diesel) në rajon dhe Europë, me akcizë fikse, TVSH 20%, taksë qarkullimi, taksë karboni, Taksë qarkullimi dhe elemente të tjera si p.sh. tarifa markimi.

Kjo e bën barrën fiskale relativisht të lartë (rreth 55-60% të çmimit final), edhe pse jo më të lartën në total euro për litër.

Sipas të dhënave të fundit (14-16 prill 2026), çmimet mesatare të diesel-it janë afërsisht:

• Shqipëria rreth 2.06 – 2.24 €/litër (me luhatje të fundit, por ende në nivele të larta).
• Greqia rreth 2.06 – 2.07 €/litër.
• Italia rreth 2.09 – 2.17 €/litër.
• Franca rreth 2.19 – 2.32 €/litër (ndër më të lartat).
• Serbia rreth 1.82 – 1.85 €/litër.
• Maqedonia e Veriut rreth 1.53 – 1.60 €/litër (më e ulëta në grup).

Po çfarë bie në sy nga analiza krahasuese e çmimeve të tregut për periudhën Mars – 16 Prill 2026″

Rritja e çmimeve nga një muaj më parë është më e theksuar në Shqipëri sesa në shumicën e vendeve të krahasuara.
Ndërsa në BE mesatarja e rritjes së diesel-it nga fundi i shkurtit deri në fillim të prillit 2026 ishte rreth 30% (për shkak të tensioneve në Lindjen e Mesme dhe krizës me Iranin), në Shqipëri rritja u ndje më fort me çmime që arritën kulme mbi 2.20 €/litër në mars, duke u stabilizuar pak në prill, por duke mbetur më të ndjeshme se në Greqi, Itali apo Serbi.

Në vendet fqinjë si Serbia dhe Maqedonia e Veriut, rritja u amortizua më mirë falë masave rregulluese dhe reagimit më të shpejtë.

Nga analizat tona të herëpashershme dhe mjaft analizave investigative dhe teorike, përmbledhtazi rezulton se arsyet kryesore për ndikimin më të madh në Shqipëri janë edhe sot:

• Tregu i përqendruar me konkurencë të dobët. Tregu i importit dhe shpërndarjes së karburantit dominohet nga pak operatorë të mëdhenj (rreth 3 kompani kryesore kontrollojnë mbi 70% të tregut). Kjo e ka ulur konkurrencën reale dhe lejon rritje më të shpejta e më të mëdha të çmimeve kur rritet çmimi i importit.
• Spekulimi më i lartë i nxitur nga kultura e biznesit, zbatimi i fragmentuar ligjor dhe kontrolli i dobët, si dhe informaliteti. Në periudha krize, mungesa e transparencës dhe kontrollit të fortë lejon marzhe fitimi më të larta ose spekulim, duke amplifikuar efektin e rritjes së naftës së papërpunuar.
• Reagimi i dobët i politikave për rezervat e sigurisë. Shqipëria ka pasur rezerva strategjike limituar (deri në 5 muaj në disa raporte), por zbatimi i politikave ka qenë i ngadalshëm. Ndryshe nga disa vende europiane që aktivizuan rezerva ose vendosën kape përkohësisht, reagimi shqiptar ka qenë më i dobët, duke mos amortizuar mjaftueshëm goditjen e çmimeve globale.
• Informaliteti i lartë mbetet multiplikatori konsistent. Një pjesë e tregut funksionon në gri ose informal, duke shtrembëruar konkurrencën dhe duke lejuar çmime jo-transparente.
• Cilësia më e ulët e karburanteve. Shpesh raportohet se karburanti në Shqipëri ka cilësi më të ulët se në vendet fqinjë, çka ul vlerën reale për konsumatorin edhe kur çmimi është i lartë.
• Korrupsioni më i lartë mban gjallë këtë situatë joreale tregu. Korrupsioni në sektorë kyç (prokurime, licencime, kontroll) kontribuon në mungesë efikasiteti, favorizim dhe ulje të besimit në mekanizmat rregullues.

Tabelë krahasuese e përafërt (taksat tipike 2024-2026, €/litër për diesel; vlerat janë mesatare dhe orientuese):

Shteti	Akciza (€/l)	TVSH (%)	Taksa të tjera (€/l)	Total taksa (€/l)	Barra fiskale (% e çmimit)
Shqipëria	~0.37	20%	~0.27 (qarkullim + karbon + markim)	~0.64 – 0.70	~55% – 60%
Greqia	~0.41	24%	~0.05	~0.65 – 0.72	~55% – 60%
Italia	~0.62	22%	~0.02	~0.75 – 0.85	~60% – 65%
Franca	~0.60	20%	~0.10 (karbon + energji)	~0.75 – 0.90	~60% – 65%
Serbia	~0.50	20%	~0.03	~0.60 – 0.65	~50% – 55%
Maqedonia e Veriut	~0.30	18%	~0.03	~0.40 – 0.45	~45% – 50%

Çfarë bie në sy sot?

Shqipëria nuk ka çmimin më të lartë absolut (Franca dhe Italia e kalojnë), por dallohet për fragmentimin fiskal (numër i lartë taksash shtesë) dhe për amplifikimin e rritjeve globale për shkak të faktorëve strukturorë si përqendrimi i tregut, informaliteti, cilësia e ulët dhe korrupsioni. Greqia mbetet “binjaku” më i afërt në strukturë dhe nivel, ndërsa Serbia dhe Maqedonia e Veriut kanë përfituar nga masa më të forta rregulluese.

Në kontekstin e krizës së fundit gjeopolitike, disa vende kanë ulur përkohësisht taksa ose kanë aktivizuar rezerva për të zbutur efektin.

Në Shqipëri, çmimet kanë parë ulje të vogla në ditët e fundit, por struktura bazë dhe problemet e tregut vazhdojnë të mbajnë presionin më të lartë mbi qytetarët dhe ekonominë.

Në mbyllje, rritja e çmimeve të naftës globale ndikon drejtpërdrejt, por në Shqipëri taksat e larta + fragmentimi + dobësitë strukturore (treg i përqendruar, spekulim, informalitet, cilësi e ulët dhe korrupsion) e bëjnë ndikimin më të rëndë se në vendet e krahasuara. Kjo kërkon masa më të fuqishme për transparencë, konkurrencë reale dhe zbatim efektiv të rezervave strategjike, te cilat ne fakt ne në Shqipërinë e sotme nuk i kemi.