Rënia e lejeve të ndërtimit sinjalizon tronditje në financat vendore

Bashkitë duhet të rishikojnë burimet e pashfrytëzuara sa dhe si duhet për rikuperim të të ardhurave të cilat mund të bien në të ardhmen e afërt

Në Shqipëri, ndërtimi nuk është vetëm një sektor i fuqishëm ekonomik, por edhe një burim jetik financimi për bashkitë.

Të dhënat e fundit të INSTAT tregojnë se gjatë tremujorit të dytë të vitit 2025, aktiviteti ndërtimor ka hyrë në një fazë ngadalësimi të dukshëm, duke ngritur shqetësime serioze për buxhetet vendore.

Vetëm në këtë periudhë u dhanë 352 leje ndërtimi për ndërtesa të reja, pothuajse në të njëjtin nivel me një vit më parë, por me një ndryshim dramatik.

Sipërfaqja totale e ndërtimit ra me 67%, ndërsa vlera e projekteve u tkurr me 45,5%. Kjo do të thotë më pak volum ndërtimi, më pak investime dhe mbi të gjitha më pak të ardhura për bashkitë.

Në Tiranë, ku dinamika e ndërtimit ka qenë gjithnjë motori kryesor i financimit vendor, taksa e ndikimit në infrastrukturë përbën deri në 45% të të ardhurave të bashkisë. Një rënie e tillë në lejet e reja nuk është thjesht një statistikë. Ajo është një goditje direkte mbi kapacitetin e bashkisë për të financuar shërbime dhe projekte të reja për qytetarët.

Këtu qëndron thelbi i problemit, te varësia e tepruar e bashkive nga ndërtimi duke i bërë ato vulnerabël ndaj çdo ngadalësimi në këtë sektor. 

Sa herë që tkurren lejet e ndërtimit, financat vendore futen në krizë.

Por ky realitet i ri sjell edhe një mesazh të qartë.

Tani dhe jo më vonë është koha që bashkitë të mobilizohen për burime të reja të ardhurash vendore.

Diversifikimi i burimeve të të ardhurave është tashmë i domosdoshëm, duke rritur formalizimin e ekonomisë lokale dhe duke forcuar mbledhjen e taksave ekzistuese.

Zhvillimi i politikave më të balancuara fiskale është rruga e vetme për të shmangur mbingarkesën mbi ndërtimin si burim kryesor financimi.

Transparenca dhe raportimi i unifikuar mes institucioneve përgjegjëse për lejet do të mundësonin planifikim më afatgjatë dhe të qëndrueshëm.

Nëse bashkitë nuk reagojnë me vizion dhe shpejtësi, rënia e sotme e lejeve mund të shndërrohet në një boshllëk të madh financiar nesër duke penguar investimet urbane, infrastrukturën dhe shërbimet bazë për qytetarët.

Ngadalësimi i ndërtimit është një sinjal alarmi. Bashkitë nuk mund të presin thjesht një ringritje të tregut, por duhet të krijojnë mekanizma të rinj për të ruajtur qëndrueshmërinë fiskale dhe për të garantuar që qytetet të mos paguajnë çmimin e rënies së lejeve.