Për pagesën me kontratë shërbimi për një të punësuar dhe për dietat

Një person fizik mund të ketë marrëdhënie punësimi (sipas Kodit të Punës) dhe njëkohësisht të ardhura nga kontrata shërbimi (si shërbime profesionale ose biznesi i pavarur), por këto trajtohen si kategori të ndara tatimore.

Kriteri vendimtar është mungesa e varësisë hierarkike. Nëse shërbimi kryhet pa udhëzime direkte nga punëdhënësi kryesor (p.sh., si konsulencë e pavarur), trajtohet si të ardhura nga biznesi, jo punësim. Kjo parandalon abuzimet si evazioni tatimor ose ristrukturimi i marrëdhënieve për të ulur detyrimet.

Deklarimi dhe tatimi bëhen veçmas për të shmangur rikualifikimin si punësim i fshehur, i cili mund të çojë në gjoba (sipas Ligjit nr. 9920/2008 “Për procedurat tatimore”).

Kontratat shërbimi duhet të jenë të shkruara, me detaje të qarta (pa varësi). Konsultohuni me Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve (DPT) për raste specifike, pasi mosdeklarimi mund të rezultojë në tatim shtesë 30% + gjoba.

(a) A mund të lejohet që një i punësuar të ketë edhe pagesë me kontratë shërbimi?

Po, lejohet ligjërisht, por me kushte të rrepta për të dalluar nga punësimi dhe për të siguruar deklarim korrekt tatimor. Kjo nuk ndalohet nga ligji, por kërkon trajtim të veçantë për të shmangur evazionin ose rikategorizimin.

Referenca kryesore nga Ligji nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat” (i ndryshuar)

Neni 12 (Të ardhurat e tatueshme nga punësimi). Të ardhurat nga punësimi përfshijnë pagat ku individi “është i detyruar të ndjekë udhëzimet e paguesit”. Nëse kontrata shërbimi nuk ka këtë varësi (p.sh., shërbim i pavarur), nuk konsiderohet punësim, duke lejuar pagesa paralelisht. Tatimi është progresiv (13-23% në bazë të të ardhurave).

Neni 13 (Të ardhurat e tatueshme nga biznesi dhe profesionet e lira). Kontratat shërbimi trajtohen si të ardhura nga biznesi për vetëpunësuarit. Norma: 15% për fitimin neto deri në 14 milionë lekë/vit, 23% mbi këtë (nga 1 janar 2024). Nëse >80% e të ardhurave vijnë nga një klient i vetëm, mund të rikategorizohet si punësim.

Neni 58 (Tatimi i mbajtur në burim). Për pagesa shërbimi nga entitete rezidente (pa marrëdhënie punësimi), mbahet 15% tatim në burim nga paguesi. Zbatohet për të punësuarit që marrin pagesa shtesë.

Referenca nga Udhëzimi nr. 26/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat” (datë 8.9.2023)

Seksioni për të ardhurat nga shërbimet profesionale: Pagesat periodike (mujore/tremujore) nga entitete të ndryshme (pa punësim) mbanin 15% tatim në burim (referencë Neni 65 i ligjit, por korrigjuar në tekst si Neni 58). Shembull: Një i punësuar me pagë kryesore mund të marrë pagesë shërbimi nga entitet tjetër, deklaruar veçmas si të ardhura biznesi. Nëse huazohet personel, trajtohet si punësim.

Procedura e deklarimit bëhet me formularin e të ardhurave personale, duke zbritur shpenzimet e verifikueshme. Afati është brenda 20 ditëve të muajit pasardhës për tatimin në burim.

Referenca të tjera

Kodi i Punës nr. 7961/1995 (i ndryshuar, Neni 7 dhe 10) lejon kontrata shërbimi si marrëdhënie të pavarura (pa varësi), ndryshe nga punësimi, duke e bërë ligjshme pagesën shtesë me deklarim tatimor.

Shembull. Një punonjës me pagë mujore 80,000 lekë në kompani A mund të ketë kontratë shërbimi 30,000 lekë/muaj me kompani B (pa varësi). Pagesa nga B mban 15% tatim në burim; deklarohet veçmas si të ardhura biznesi.

(b) Dietat që mund t’i marrin vetëm punonjësit

Dietat (shpenzime ditore për ushqim, akomodim dhe transport gjatë udhëtimeve pune) janë përfitim tatimor i deduktueshëm vetëm për të punësuarit me marrëdhënie punësimi (jo për vetëpunësuarit ose kontraktorë shërbimi). Ato nuk tatohen si të ardhura personale nëse respektohen kufizimet, duke incentivuar kushte pune më të mira.

Referenca kryesore nga Ligji nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”

Neni 12, pika 4 (Përjashtime nga të ardhurat tatueshme nga punësimi). Dietat e udhëtimit dhe rimbursimi i shpenzimeve (transport, akomodim) përjashtohen nga baza tatimore, nëse paguhen sipas procedurave ligjore. Zbatohet vetëm për punonjësit (lidhur me “marrëdhënie punësimi”). Kufizime: Të disponueshme për të gjithë punonjësit në kushte të ngjashme, të dokumentuara (fatura fiskale).

Neni 13 (Zbritje të tjera tatimore). Dietat zbresin si shpenzime pune, por vetëm për të punësuar (jo shërbime të pavarura).

Referenca nga Udhëzimi nr. 26/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”

Dietat paguhen sipas akteve nënligjore (p.sh., VKM nr. 753/2023). Deklarimi: Punëdhënësi nuk i përfshin në bazën tatimore mujore, por mban evidencë për kontroll. Shembull: Dieta ditore 500 lekë për shërbim brenda dite, deri 3,000 lekë/natë për akomodim (me faturë).

Referenca të tjera:

Kodi i Punës nr. 7961/1995 (Neni 89)  lejon dietat si kompensime për udhëtime pune, vetëm për punonjësit (jo kontraktorë).Shembull. Një punonjës në udhëtim pune >50 km merr 500 lekë/ditë dieta + akomodim deri 3,000 lekë/natë (me faturë). Këto nuk tatohen si pagë, por mbi kufizimet tatohen (13-23%).