Eksportet lëvizin me luhatje, importet mbeten sfidë për 8-mujorin 2025

Tregtia e jashtme e Shqipërisë në Gusht 2025 tregon një tablo të përzier, duke reflektuar sfidat e një ekonomie ende të varur nga importet dhe ngadalësimin e eksporteve në disa segmente kyçe. Sipas të dhënave të INSTAT, eksportet e mallrave arritën 25 miliardë lekë, duke shënuar një rritje vjetore prej 12,9%, por një ulje me 27,9% krahasuar me Korrik 2025. Importet ranë në 67 miliardë lekë (-2,7% vjetore dhe -19,6% krahasuar me Korrik), duke rezultuar në një defiçit tregtar prej 42 miliardë lekë, i ulur me 10,2% krahasuar me Gusht 2024.

Gjatë tetëmujorit të parë 2025, eksportet u rritën me 3,5% (264 miliardë lekë), ndërsa importet ranë me 2,1% (582 miliardë lekë). Defiçiti tregtar i tetëmujorit ishte 318 miliardë lekë, duke reflektuar një përmirësim prej 6,4% krahasuar me periudhën Janar–Gusht 2024.

Në Gusht 2025, grupi që kontribuoi më shumë në rritjen e eksporteve ishte Minerale, lëndë djegëse dhe energji elektrike (+18,9 p.p.), i ndjekur nga Makineri dhe pajisje (+1,5 p.p.). Ndërkohë, Materiale ndërtimi dhe metale (-6,7 p.p.) dhe Produkte kimike dhe plastike (-0,6 p.p.) penguan ritmin e rritjes. Tek importet, ulja vjetore lidhet kryesisht me Makineri dhe pajisje (-1,3 p.p.) dhe Materiale ndërtimi dhe metale (-1,2 p.p.), ndërsa Minerale dhe ushqime kontribuan pozitivisht (+1,0 p.p. dhe +0,6 p.p.).

Shkëmbimet me vendet e BE-së zënë 48,8% të tregtisë në Gusht, me partnerë kryesorë Itali (18,8%), Kina (12,9%), Kosova (8,6%) dhe Turqia (7,6%). Eksportet drejt Kosovës u rritën me 94,6%, ndërsa drejt Italisë dhe Gjermanisë janë ulur respektivisht me 19,6% dhe 16,1%. Tek importet, Italia dhe Turqia shënuan ulje të ndjeshme, ndërsa Kina dhe Greqia shënuan rritje.

ALTAX vlerëson se situata aktuale e tregtisë shqiptare tregon një ekonomi që ka tregues stabiliteti, por mbetet e ndjeshme ndaj luhatjeve globale dhe varësisë nga importet. Eksportet po rriten kryesisht nga grupet tradicionale të energjisë dhe mineraleve, gjë që e bën ekonominë vulnerabël ndaj ndryshimeve të çmimeve dhe kërkesës ndërkombëtare.

Në këtë kontekst, ALTAX sugjeron që qeveria e re të nisë një qasje të integruar dhe strategjike.
Së pari, është thelbësore të diversifikohen eksportet, duke nxitur sektorët industrialë dhe teknologjikë që prodhojnë vlerë të shtuar dhe mund të konkurrojnë në tregjet rajonale dhe BE. Kjo do të ndihmojë jo vetëm në zgjerimin e eksporteve, por edhe në uljen e varësisë nga grupet e energjisë dhe mineraleve.

Së dyti, mbështetja e prodhimit vendas është një prioritet. Investimet në industrinë e materialeve të ndërtimit dhe makinerive synojnë të krijojnë kapacitete moderne prodhimi, duke sjellë teknologji bashkëkohore, partneritete me ekspertizë të huaj dhe zhvillim të aftësive lokale, për të ulur varësinë nga importet dhe për të rritur konkurrueshmërinë e ekonomisë shqiptareKy fokus nuk ka vetëm impakt ekonomik, por edhe efekt social, duke krijuar vende pune dhe rritur aftësinë prodhuese të vendit.

Së treti, theksojmë rëndësinë e tregjeve rajonale. Eksportet drejt Kosovës dhe Greqisë tregojnë potencial të lartë dhe qeveria mund të nxisë marrëveshje dhe stimuj për firmat eksportuese që të konsolidojnë pozicionin në këto tregje. Një politikë aktive ndaj BE-së do të sigurojë qasje më të mirë dhe stabilitet për eksportet drejt vendeve kryesore, si Italia dhe Gjermania.

Së katërti, stimujt fiskalë dhe mbështetja financiare duhet të targetojnë firmat që prodhojnë jashtë vendit dhe sektorët e inovacionit. Një politikë e tillë do të forcojë kapacitetin konkurrues të ekonomisë dhe do të rrisë diversifikimin e eksporteve.

Së fundi, menaxhimi i defiçitit tregtar mbetet një sfidë qendrore. Nga analizat tona të vazhdueshme sugjerojmë fokus te reduktimi i importeve jo thelbësore dhe orientimi tek produktet që përmirësojnë balancën neto të ekonomisë, duke i dhënë prioritet prodhimeve me vlerë të shtuar dhe efikasitet të lartë.

Në përfundim, nënvizojmë se shifrat e Gushtit dhe tetëmujorit 2025 tregojnë një ekonomi shqiptare që lëviz drejt stabilitetit të butë, por mbetet e ndjeshme ndaj ndryshimeve në import dhe kërkesën globale. Veprimet strategjike të qeverisë së re mund të jenë vendimtare për të ndërtuar një ekonomi më të qëndrueshme, të diversifikuar dhe më rezistente ndaj goditjeve të jashtme.