Çmimi referues i pasurive të paluajtshme, një instrument që duhet të reflektojë realitetin e tregut, jo ta deformojë atë

Projektvendimi i fundit për miratimin e çmimeve referuese të pasurive të paluajtshme ngre shqetësime serioze mbi metodologjinë, transparencën dhe ndikimin që ky instrument pritet të ketë mbi tregun e ndërtimit, tatimin mbi pasuritë, si dhe politikën fiskale në tërësi.

Çmimi referues është një mjet i rëndësishëm për të luftuar informalitetin dhe për të mbështetur administratën tatimore në evidentimin e vlerave reale të transaksioneve. Por, kur ky çmim nuk bazohet në analiza të tregut, në diferencime sipas zonave urbane e rurale, sipas tipologjisë së ndërtimit dhe ciklit të tregtimit të pasurisë, ai rrezikon të kthehet në një instrument arbitrar që dëmton tregun dhe rrit pabarazinë.

Në draftin e paraqitur vërehet një mungesë e dukshme e justifikimeve ekonomike për mënyrën e përcaktimit të çmimeve për metër katror, sidomos në zona të caktuara ku ndërhyrja me rritje të fortë të çmimit referues nuk shoqërohet me të dhëna të tregut që e mbështesin këtë ndryshim. Kjo krijon pasiguri si për investitorët, ashtu edhe për qytetarët, duke ndikuar drejtpërdrejt në vendimmarrjen për blerje apo ndërtim.

Po ashtu, mungesa e një procesi të hapur konsultimi me aktorët e tregut, me shoqatat e ndërtuesve dhe me profesionistët e vlerësimit të pasurisë, dëmton legjitimitetin e këtij vendimi dhe e bën të prekshëm nga dyshime për qëllime joekonomike.

Një sistem i drejtë i çmimeve referuese kërkon një metodologji të qartë, transparente dhe dinamike, të lidhur ngushtë me të dhënat empirike të tregut dhe me ciklet ekonomike.

Çdo përpjekje për ta përdorur këtë sistem si mjet fiskalizimi të menjëhershëm, pa reflektuar strukturën reale të tregut të pasurive të paluajtshme, do të dështojë në synimin për të formalizuar ekonominë dhe për të rritur besimin në sistemin tatimor.

Në vend të një vendimmarrjeje të mbyllur dhe teknike, kjo reformë ka nevojë për një platformë gjithëpërfshirëse konsultimi dhe një reformim të thelluar të sistemit të vlerësimit fiskal, duke lidhur vlerën reale, çmimin e tregut dhe aftësinë paguese të individëve.