A hiqet e drejta e përfitimit të pensonit të pleqërisë dhe suplementar, nëse përfituesi kryen aktivitet privat apo është i punësuar në një shoqëri private/publike?

Sipas legjislacionit aktual për sigurimet shoqërore në Shqipëri, bazuar në Ligjin Nr. 7703, datë 11.05.1993 “Për sigurimet shoqërore në Republikën e Shqipërisë”[1], një pensionist që merr pension të plotë pleqërie dhe pension suplementar mund të vazhdojë të jetë administrator në një shoqëri juridike private pa pezullim të pensionit të plotë pleqërie, ndërsa pensioni suplementar në shumicën e rasteve [pezullohet dhe nuk përfitohet. Kjo vlen për punësimin ose vetëpunësimin në sektorin privat, duke përfshirë rolin e administratorit në një shoqëri me përgjegjësi të kufizuar (SH.P.K.) ose forma të tjera private e publike.

Detaje mbi pensionin e plotë pleqërie

Kushtet bazë për përfitim

Pension pleqërie jepet nëse personi ka të paktën 15 vjet periudha sigurimi dhe ka arritur moshën e pensionit (Neni 31, pika 1; Neni 92, që përcakton moshën graduale në rritje; për shembull, në vitin 2026, mosha për gratë është rreth 62 vjeç dhe për burrat 65 vjeç, me ndryshime vjetore).

Efekti i punësimit

Pagesat e pensionit nuk pezullohen nëse pensionisti punon në sektorin privat si punonjës ose i vetëpunësuar (Neni 57, pika 5). Megjithatë, periudhat e punësimit gjatë marrjes së pensionit nuk llogariten si periudha të reja sigurimi për përfitime të ardhshme (Neni 58/1). Në rastin e administratorit në një shoqëri private, kjo konsiderohet aktivitet ekonomik privat, kështu që pensioni vazhdon të paguhet plotësisht (Neni 57, pika 5; Neni 15/1).

Kontributet shoqërore

Pensionistët që vetëpunësohen në aktivitet privat (përfshirë administratorët e vetëm) janë të përjashtuar nga pagesat e kontributeve të detyrueshme shoqërore (Neni 15/1). Nëse shoqëria ka punonjës të tjerë ose administratori merr pagë, mund të aplikohen kontribute të reduktuara ose vetëm tatimi mbi të ardhurat, por pensioni nuk ndikohet (Neni 9; Neni 11).

Detaje mbi pensionin suplementar

Kushtet bazë për përfitim

Pensioni suplementar është pjesë e sigurimit shoqëror suplementar që ofron mbrojtje shtesë për kategori të veçanta si funksionarë kushtetues, titullarë shkencorë, punonjës në struktura shtetërore (si ushtria ose policia), ose skema vullnetare të krijuara nga subjekte private apo publike (Neni 4, pika 1-3).

Ai rregullohet nga ligje të veçanta dhe nuk lidhet drejtpërdrejt me pensionin bazë të pleqërisë (Neni 88, pika 5).

Për shembull, për ushtarakët dhe policinë rregullohet nga Ligji Nr. 10142/2009, për funksionarët kushtetues dhe punonjësit e shtetit nga Ligji Nr. 8097/1996, ndërsa për minatorët, naftëtarët dhe metalurgët nga Ligji Nr. 29/2019.

Efekti i punësimit

Për pensionin suplementar, situata varet nga ligji specifik që rregullon kategorinë e përfituesit. Në ligjin bazë (Nr. 7703/1993) nuk ka dispozita specifike që pezullojnë ose reduktojnë pensionin suplementar për shkak të punësimit në sektorin privat, duke përfshirë rolin e administratorit (Neni 4; Neni 57, pika 5). Ai vazhdon të paguhet pavarësisht aktivitetit ekonomik, për sa kohë plotësohen kushtet e skemës specifike (Neni 4, pika 2).

Megjithatë, në ligjet e veçanta, ka kufizime të qarta për humbjen ose pezullimin e të drejtës së përfitimit nëse përfituesi kryen aktivitet privat ose është i punësuar në një shoqëri private.

Më poshtë është një përgjigje shteruese për këtë pension specifik.

A hiqet e drejta e përfitimit të pensionit suplementar nëse përfituesi kryen aktivitet privat apo është i punësuar në një shoqëri private?

Po, në shumicën e rasteve, e drejta e përfitimit të pensionit suplementar pezullohet, reduktohet ose hiqet plotësisht nëse përfituesi vazhdon ose rifillon aktivitet ekonomik privat, duke përfshirë punësimin si administrator ose punonjës në një shoqëri private.

Kjo nuk është uniforme për të gjitha kategoritë, por varet nga ligji specifik që rregullon pensionin suplementar, si e shohim më poshtë:

Për kategoritë e ushtarakëve, policisë, gardës, SHISH-it, policisë së burgjeve, etj. (Ligji Nr. 10142/2009, i përditësuar) e drejta e përfitimit të pensionit suplementar lidhet drejtpërdrejt me ndërprerjen e karrierës aktive. Nëse përfituesi punësohet pas pensionimit ose lirimit, pensioni suplementar reduktohet ose pezullohet. Specifikisht:

Neni 14, pika 4 “Kur përfituesi i pensionit të parakohshëm punësohet në vende të tjera pune, që nuk lidhen me funksionin e tij të mëparshëm, masa e pensionit të parakohshëm për vjetërsi shërbimi bëhet sa një pension bazë, i përcaktuar nga Këshilli i Ministrave, në përputhje me ligjin nr.7703, datë 11.5.1993 “Për sigurimet shoqërore në Republikën e Shqipërisë”, të ndryshuar.”

Kjo nënkupton reduktim të pensionit suplementar në nivelin bazë nëse punësohet në privat, pasi “vende të tjera pune” përfshin aktivitetet private jo të lidhura me shërbimin shtetëror.

Neni 12, pika 4 dhe 5, pagesa kalimtare (që është e lidhur me pensionin suplementar pas lirimit) pezullohet ose reduktohet në rast të fillimit të një veprimtarie tjetër ekonomike ose punësimi në një sektor tjetër: ” b) largohen me kërkesën e vet për të filluar një veprimtari tjetër ekonomike ose për t’u punësuar në një sektor tjetër; […] 5. Në rastet kur përfituesi punësohet, mund të përfitojë pagesë kalimtare për aq kohë sa është përcaktuar në pikën 3 të këtij neni, por deri në atë masë, sa paga e re plus pagesën kalimtare të mos e kalojnë pagën neto referuese mujore, në bazë të së cilës është llogaritur pagesa kalimtare.”

Kjo aplikon për çdo aktivitet ekonomik privat, duke rezultuar në humbje të plotë ose të pjesshme të të drejtës nëse vazhdon punësimi.

Nenet 13 dhe 15 nënvizojnë se pensioni suplementar kërkon ndërprerje të shërbimit aktiv dhe puna private konsiderohet si vazhdim i aktivitetit ekonomik, duke çuar në pezullim. Në praktikë, ISSH mund të kërkojë deklarim të moskryerjes së aktivitetit ekonomik për të vazhduar pagesën.

Për funksionarët kushtetues dhe punonjësit e shtetit (Ligji Nr. 8097/1996, i konsoliduar), përfitimi i pensionit suplementar shtetëror kërkon ndërprerje të veprimtarisë ekonomike si kusht bazë. Nëse përfituesi kryen aktivitet privat ose punësohet në privat, e drejta hiqet ose pezullohet.

Neni 8, pika 2 dhe Neni 10, “Të ketë ndërprerë veprimtarinë ekonomike.” Ky është kusht i detyrueshëm për përfitim për të dy grupet (funksionarë kushtetues dhe punonjës shtetërorë). Vazhdimi i aktivitetit privat (si administrator ose punonjës në SH.P.K.) konsiderohet shkelje e këtij kushti, duke rezultuar në humbje të të drejtës së përfitimit.

Neni 7, “Në rast punësimi gjatë periudhës së pagesës kalimtare (që është paraardhëse e pensionit suplementar), masa reduktohet në një kompensim deri në nivelin e pagës referuese, por nuk mund të tejkalojë pagesën origjinale. Në rastet kur përfituesi punësohet, brenda periudhës së përfitimit të pagave të funksionit të fundit apo të pagesës kalimtare, masa e pagesës mbi pagën e re është një kompensim deri në nivelin e pagës referuese të funksionit, por në çdo rast ajo nuk mund të jetë më shumë se paga e funksionit të fundit apo pagesa kalimtare e tij.” Kjo aplikon edhe për punësim privat.

Neni 18, “Pensioni pezullohet nëse personi kthehet në funksione shtetërore, por kushti i përgjithshëm i ndërprerjes së veprimtarisë ekonomike shtrihet edhe në privat, duke çuar në pezullim të plotë.”

Neni 19, “E drejta për përfitim shtetëror suplementar nuk parashkruhet. Personit, që kërkon përfitim shtetëror suplementar brenda një viti nga data që i ka lindur e drejta, i jepet ky përfitim që nga kjo datë. Në raste të tjera, përfitimi do të paguhet nga data e regjistrimit të kërkesës.”

Neni 24, “Kur personi, që merrte ose kishte kushtet për pension shtetëror suplementar, sipas këtij ligji, deklarohet fajtor nga gjykata për krime të rënda me dashje, nuk e përfiton ose i ndërpritet përfitimi shtetëror suplementar.” Pensioni hiqet përfundimisht vetëm me vendim gjykate për shkelje të rënda; pezullimi administrativ nga ISSH mund të ndodhë për mosrespektim të kushtit të ndërprerjes së aktivitetit ekonomik, por kjo nuk specifikon drejtpërdrejt punën private bazuar në kushtin e përgjithshëm nga Nenet 8 dhe 10).

Për kategoritë e minatorëve, naftëtarëve dhe metalurgëve (Ligji Nr. 29/2019) nuk ka dispozita specifike për pezullim ose humbje të të drejtës për aktivitet privat.

Pensioni suplementar vazhdon pavarësisht punësimit pas pensionimit, pasi fokusohet në njohjen e periudhave të vjetra pune pa kushte të ndërprerjes së aktivitetit ekonomik. Megjithatë, nëse kombinohet me pensionin bazë, aplikohen rregullat e përgjithshme të Ligjit Nr. 7703.

Në përgjithësi, për shumicën e pensioneve suplementare shtetërore (si ato për ushtarakët ose funksionarët) kushti kryesor është ndërprerja e plotë e veprimtarisë ekonomike, duke përfshirë privatën. Nëse konstatohet aktivitet privat (p.sh., si administrator në SH.P.K.), ISSH mund të pezullojë pagesat administrativisht, duke kërkuar deklarim vjetor të moskryerjes së punës. Për skema vullnetare private (Neni 4, pika 3 i Ligjit Nr. 7703), nuk ka kufizime të tilla, por ato janë të rralla. Rekomandohet verifikim individual në ISSH, pasi mund të ketë interpretime administrative ose amendamente të reja në 2026.

---

[1] i përditësuar deri në vitin 2025 me amendamente si Ligji Nr. 64/2023 dhe pa ndryshime substanciale në rregullat për pensionistët e punësuar deri në 2026, përveç shtesave për njohjen e periudhave të vjetra pune sipas Ligjit Nr. 7/2025