A është një biznes i vogël person i tatueshëm nëse nuk është i regjistruar për TVSH?

Në praktikën e administrimit tatimor në Shqipëri, është shfaqur një qasje problematike ndaj bizneseve të vogla, të cilat nuk janë të regjistruara në TVSH. Kur këto biznese marrin shërbime nga jashtë vendit, disa prej tyre janë klasifikuar si “persona të patatueshëm”, me arsyetimin se nuk janë të regjistruar në regjistrin e TVSH-së.

Kjo qasje përbën një keqinterpretim të ligjit, pasi statusi i një personi si “i tatueshëm” nuk varet nga regjistrimi formal në TVSH, por nga ushtrimi i një veprimtarie ekonomike në mënyrë të pavarur. Këtë e përcakton qartë neni 3 i Ligjit 92/2014, i cili thekson se çdo person që ushtron veprimtari ekonomike, pavarësisht nga regjistrimi, forma juridike apo madhësia, është person i tatueshëm.

Rasti ligjor: Çfarë ndodh kur një biznes i vogël merr shërbime nga jashtë?

Ligji parashikon një rast të qartë në nenin 118, ku thuhet se një subjekt, edhe nëse është pjesë e regjimit të përjashtuar (pra biznes i vogël), humb të drejtën e përjashtimit nga TVSH-ja nëse merr shërbime nga një person i tatueshëm i vendosur jashtë territorit të Shqipërisë.

Kjo do të thotë:

Biznesi i vogël ka detyrimin të regjistrohet për TVSH dhe të aplikojë autongarkesën (reverse charge) për të deklaruar dhe paguar TVSH-në për shërbimin e marrë nga jashtë.

Kjo detyrë është e qartë edhe në Udhëzimin Nr. 6, neni 6, i cili saktëson që:

Regjistrimi për TVSH bëhet edhe kur një person merr shërbime nga jashtë, edhe nëse nuk e ka kaluar kufirin e qarkullimit 10 milion lekë.

Shembull praktik

Skenari

Një biznes individual i vogël në Tiranë, me xhiro 5 milion lekë në vit (nën kufirin 10 mln);

Nuk është i regjistruar për TVSH;

Merr një shërbim marketingu online nga një kompani në Itali, me faturë 1,000 euro.

Zgjidhja sipas ligjit

Ky biznes konsiderohet person i tatueshëm, pasi ushtron veprimtari ekonomike të pavarur;

Marrja e shërbimit nga një subjekt jashtë Shqipërisë e zhbën përjashtimin nga TVSH-ja;

Duhet të bëjë regjistrimin në TVSH për efekt të autongarkesës;

Llogarit dhe deklaron TVSH-në prej 20% mbi vlerën e shërbimit të marrë:

Llogaritja

Vlera e shërbimit: 1,000 euro → 120,000 lekë (me kursi 120 lekë/euro)

TVSH për autongarkesë: 120,000 × 20% = 24,000 lekë

• TVSH-ja deklarohet në tatimin përkatës dhe paguhet.

Ky detyrim nuk lidhet me qarkullimin vjetor të biznesit dhe as me regjistrimin paraprak. Mjafton marrja e shërbimit nga jashtë, që të aktivizojë detyrimin për TVSH.

Udhëzues i thjeshtuar për bizneset e vogla

Situata	Detyrimi ligjor	Veprimi i nevojshëm
Biznes me xhiro nën 10 mln lekë, nuk merr shërbime nga jashtë	Nuk ka detyrim për regjistrim në TVSH	Nuk ka veprim shtesë
Biznes me xhiro nën 10 mln lekë, merr shërbim nga një kompani e huaj	Humb përjashtimin nga TVSH dhe bëhet person i tatueshëm për efekt	Duhet të regjistrohet në TVSH dhe të aplikojë autongarkesën
Biznes i përjashtuar që shet shërbim jashtë Shqipërisë	Në varësi të rastit, mund të aplikojë TVSH ose jo	Duhet të analizojë nëse ka të drejtë për zbritje ose përjashtim
Biznes i regjistruar për TVSH	Detyrimet janë të qarta në çdo rast shërbimi	Zbaton autongarkesën, deklaron dhe paguan TVSH-në për shërbimet nga jashtë

Bizneset e vogla, edhe nëse nuk janë të regjistruara në TVSH, janë persona të tatueshëm sipas ligjit nëse ushtrojnë një veprimtari ekonomike. Prandaj, marrja e një shërbimi nga jashtë krijon detyrim për regjistrim në TVSH dhe aplikim të autongarkesës, pa asnjë përjashtim të bazuar në xhiro apo status regjistrimi.

Ky qartësim është thelbësor për shmangien e pasigurive fiskale dhe për respektimin e barazisë para ligjit. Interpretimi i kundërt, përjashtues, cenon parimin e sigurisë juridike dhe mund të sjellë pasoja për klimën e të bërit biznes në Shqipëri.