Shqipëria mund të përballet me dobësim gradual të Lekut deri në 2028, sipas dokumentit të Politikave Ekonomike

Një dokument i ri politikash ekonomike paralajmëron se Leku shqiptar mund të dobësohet gradualisht kundrejt euros gjatë periudhës 2026-2028, si pasojë e varësisë së lartë të ekonomisë nga turizmi, remitancat e flukset e ndryshme valutore dhe investimet në pasuri të paluajtshme.
Ky zhvillim, i cili nuk konsiderohet si krizë monetare, por si një normalizim drejt niveleve më të balancuara, synon të ulë mbivlerësimin e Lekut dhe të mbështesë konkurrencën e eksporteve.
Prognoza bazohet në analizat makroekonomike të institucioneve ndërkombëtare si Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN), Banka Botërore dhe Banka e Shqipërisë.

Sipas dokumentit, kursi aktual EUR/ALL, që qëndron në nivele rekord të ulëta rreth 96 ALL/EUR (mars 2026), pritet të rritet në 98-105 ALL/EUR gjatë 2026, më tej në 102-110 në 2027 dhe në 105-112 në 2028.
Kjo trajektore merr parasysh presione nga zhvillimet gjeopolitike globale, si tensionet në Lindjen e Mesme që mund të rrisin çmimet e energjisë dhe rrezikun e daljes së kapitalit. “Ky nuk është një skenar krize, por një zhvillim i shëndetshëm për balancimin e ekonomisë,” thuhet në dokument, duke nënvizuar se do të ndihmojë sektorët eksportues duke ulur presionin nga mbivlerësimi aktual i Lekut.

Dokumenti thekson se ekonomia shqiptare ndodhet në një fazë tranzicioni, me hyrje rekord valutore nga turizmi (5.5 miliardë euro në 2025, me mbi 12.4 milionë vizitorë të huaj) dhe remitancat (rreth 1.5-2 miliardë euro në vit).
Megjithatë, varësia nga këto sektorë ciklikë e bën vendin të ndjeshëm ndaj goditjeve të jashtme, si ngadalësimi i eurozonës (rritje e parashikuar në 1.5-1.8%) dhe informaliteti i lartë (29.8-32.8% e PBB-së).
Prognozat parashikojnë një rritje të PBB-së reale në 3.5-3.6% për 2026, me inflacion të moderuar 2.8-3.0%, duke supozuar stabilitet gjeopolitik dhe vazhdim të reformave strukturore.

Në analizën e skenarëve, probabiliteti më i lartë (55-60%) është për një “stabilitet të brishtë” me kurs EUR/ALL në 96-105, ndërsa “korrigjimi gradual” (30-35%) mund të çojë në 105-115, dhe “goditja e jashtme” (10-15%) në mbi 115-125, me rënie të mundshme të PBB-së deri në -1%. Dokumenti vlerëson se rreziku kryesor nuk është kursi i këmbimit, por mungesa e diversifikimit ekonomik.

Për të përballuar këto sfida, dokumenti propozon një vizion strategjik të quajtur “Shqipëria 2.0”, i cili shkon përtej varësisë nga turizmi dhe flukset e përkohshme valutore. Katër shtyllat kryesore përfshijnë:

• Diversifikimin ekonomik me alokim i të paktën 5% të PBB-së në kërkim-zhvillim (R&D) dhe industrinë digjitale brenda tre viteve, duke ulur varësinë nga turizmi nën 20% të PBB-së deri në 2028.
• Reformat fiskale dhe luftën kundër informalitetit në zbatim të Paketës Fiskale 2026 për të ulur informalitetin nën 25% deri në 2028, duke rritur bazën tatimore dhe programet sociale.
• Menaxhimin e rrezikut valutor me vijimin e rritjes së rezervave valutore nga Banka e Shqipërisë dhe promovimin e instrumenteve hedging për të mbrojtur familjet dhe bizneset nga huamarrjet në euro.
• Përshpejtimin e integrimit në BE me shfrytëzimin e fondeve nga Plani i Rritjes së BE-së për infrastrukturën dhe digjitalizimin, duke synuar rritje të eksporteve me 15% deri në 2028.

Në përfundim, dokumenti nënvizon se Shqipëria ka potencial për konvergencë drejt standardeve evropiane, por kjo kërkon veprime urgjente nga qeveria, bizneset dhe partnerët ndërkombëtarë. “Pa transformim të thellë, varësia nga sektorë ciklikë do të vazhdojë të krijojë vulnerabilitete,” paralajmëron analiza, duke thirrur për monitorim të vazhdueshëm të treguesve makroekonomikë.

Ky dokument politikash shërben si kuadër për vendimmarrësit dhe qytetarët, duke theksuar se dobësimi i Lekut mund të kthehet në mundësi për një ekonomi më rezistente dhe prodhuese.