Pse po vijojnë të rriten çmimet në Janar 2026 dhe cilët sektorë po ndikojnë më shumë ?

Të dhënat më të fundit të INSTAT tregojnë se inflacioni në Janar 2026 ishte në nivelin e 2.3%  dhe vijon të mbetet i ndikuar kryesisht nga disa grupe specifike mallrash dhe shërbimesh, ku faktorët kryesorë janë turizmi, urbanizimi, importet, zhvillimet globale të çmimeve, si dhe spekulimet e tregut informal që shtrembërojnë konkurrencën dhe krijojnë presione të paqëndrueshme në çmime[1].

Analiza e mëposhtme (shih edhe grafikun për ilustrim) shpjegon në mënyrë të thjeshtë dhe informuese, se pse disa grupe kanë shënuar rritje më të forta se të tjerat dhe si kanë kontribuar ato në inflacionin total.

Argëtim, sport dhe kulturë me rritje vjetore 4,9%. Ky grup ka shënuar një nga rritjet më të larta të çmimeve krahasuar me Janar 2025, ndërsa rritja mujore ka qenë më e moderuar (0,5% krahasuar me dhjetorin 2025). Kontributi në inflacionin total është 0,09 pikë përqindje. Rritja lidhet kryesisht me kërkesën e lartë nga turizmi, sidomos për aktivitete kulturore, sportive dhe argëtuese sezonale, si: evente festive apo aktivitete sportive në fillim të vitit. Sipas vlerësimeve, turistët kanë ndikuar rreth 54% të rritjes së çmimeve në grupe të ngjashme, duke rritur çmimet e biletave për muze, teatro dhe aktivitete rekreative. Gjithashtu, kostot më të larta të mirëmbajtjes së objekteve kulturore dhe sportive kanë ushtruar presion shtesë mbi çmimet, ndërsa tregu informal, si shitja pa fatura e biletave apo shërbimeve rekreative ka krijuar spekulime që amplifikojnë rritjen e çmimeve në zona turistike.

Qira, ujë, energji elektrike, gaz dhe karburante me rritje vjetore 4,4%. Ky është grupi me kontributin më të madh në inflacion, me 0,87 pikë përqindje, megjithëse në terma mujorë ka shënuar ulje prej -0,4%. Rritja vjetore vjen kryesisht nga qiratë e banesave, të cilat janë shtrenjtuar për shkak të kërkesës së lartë nga turizmi, sidomos në Tiranë dhe zonat bregdetare, urbanizimit dhe migrimit të brendshëm. Në muajt e mëparshëm, qiratë janë rritur deri në 6,7%, duke sinjalizuar fundin e “epokës së qirave të lira”. Për energjinë, gazin dhe karburantet, ndikojnë faktorët globalë, si luhatjet e çmimeve të naftës dhe gazit natyror, si dhe kostot e furnizimit dimëror, ndërsa ulja mujore sugjeron një stabilizim sezonal. Tregu informal në qira, si marrëveshjet pa kontrata apo evazioni fiskal ka përkeqësuar situatën duke krijuar spekulime dhe rritje të paqëndrueshme të çmimeve, veçanërisht në tregjet urbane ku informaliteti arrin deri në 30-32% të aktivitetit ekonomik.

Sigurime dhe shërbime financiare me rritje vjetore 4,4%. Ky grup ka shënuar rritjen mujore më të fortë, 4,2%, me një kontribut prej 0,07 pikë përqindje në inflacion. Rritja lidhet me shtrenjtimin e primeve të sigurimeve, si sigurimi i automjeteve dhe ai shëndetësor, për shkak të rritjes së rreziqeve dhe kostove mjekësore, si dhe pararendjes së sistemit të ri të bonus malus. Po ashtu, rregulloret financiare dhe presionet nga normat e interesit kanë rritur tarifat e shërbimeve bankare dhe kostot operative të institucioneve financiare. Informaliteti në këtë sektor, si shërbimet financiare të paregjistruara apo evazioni në sigurime ka kontribuar në shtrembërimin e çmimeve duke ulur transparencën dhe duke shtuar presione spekulative.

Pije alkoolike dhe duhan me rritje vjetore 2,7%. Ky grup ka kontribuar 0,13 pikë përqindje, me rritje mujore 0,7%. Rritja lidhet me kërkesën sezonale dhe turistike, veçanërisht në zonat bregdetare dhe urbane, ku konsumi i pijeve alkoolike është më i lartë. Flukset turistike kanë ndikuar rritje deri në 3% në këtë grup, duke prekur çmimet e birrës, verës dhe cigareve. Gjithashtu, taksat mbi duhanin dhe alkoolin kanë luajtur rol në shtrenjtimin e tyre. Tregu informal, si kontrabanda e cigareve dhe pijeve alkoolike (që zë një pjesë të konsiderueshme të tregut informal në Shqipëri, deri në 20-25% të rrjedhave financiare), ka krijuar presione duke ulur çmimet në kanale jozyrtare por duke rritur spekulimet në ato zyrtare.

Kujdesi personal dhe mallra e shërbime të ndryshme me rritje vjetore 2,6%. Me kontribut 0,11 pikë përqindje dhe rritje mujore 0,6%, ky grup përfshin produkte si kozmetikë, orë, bizhuteri dhe shërbime të ndryshme. Rritja lidhet kryesisht me importet më të shtrenjta dhe kërkesën e lartë urbane. Në tendenca të ngjashme, urbanizimi ka rritur çmimet e këtyre mallrave deri në 5–7%. Informaliteti në shitjen e këtyre mallrave, si tregjet rrugore pa fatura, ka ndikuar duke ulur kostot për shitësit informalë por duke krijuar luhatje çmimesh dhe spekulime në tregun formal.

Restorante dhe shërbime akomodimi me rritje vjetore 2,4%. Ky grup ka dhënë kontribut 0,14 pikë përqindje, megjithëse në muajin e fundit ka shënuar ulje të lehtë (-0,1%). Rritja vjetore lidhet drejtpërdrejt me turizmin. Në vitin 2025, numri i vizitorëve jorezidentë u rrit me 7%, duke ushtruar presion mbi çmimet e restoranteve dhe hoteleve. Vetëm në dhjetor, turistët kanë ndikuar rreth 54% të rritjes së çmimeve në këtë grup. Tregu informal në këtë sektor, si restorantet pa regjistrim apo akomodimet jozyrtare, ka shtuar presione duke ofruar çmime më të ulëta por duke krijuar konkurrencë të padrejtë që rrit spekulimet në shërbimet formale.

Mobilje, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje me rritje vjetore 2,0%. Ky grup ka kontribuar 0,14 pikë përqindje dhe nuk ka shënuar rritje mujore. Rritja vjetore vjen nga çmimet më të larta të mobiljeve dhe pajisjeve shtëpiake, si shtresat e dyshemesë, të cilat janë rritur deri në 7% për shkak të kërkesës nga urbanizimi dhe ndërtimet e reja. Kostot e mirëmbajtjes janë ndikuar nga shtrenjtimi i materialeve të importuara. Informaliteti në tregun e mobiljeve dhe mirëmbajtjes, si shitja pa fatura e materialeve, ka ndikuar duke ulur çmimet në kanale informale por duke shtuar luhatje në ato formale.

Pse rritja është më e ulët për arsimin dhe ushqimet?

Shërbimi arsimor  ka rritje vjetore 1,9%. Ky grup ka kontribut të vogël (0,06 pikë përqindje) dhe nuk ka shënuar rritje mujore. Arsyeja kryesore është se tarifat arsimore janë të rregulluara fort nga qeveria dhe nuk ndikohen drejtpërdrejt nga turizmi apo importet, duke sjellë stabilitet sezonal. Informaliteti këtu është minimal, pasi sektori është kryesisht publik dhe i kontrolluar.

Ushqime dhe pije joalkoolike ka rritje vjetore 1,8%. Megjithëse ky grup ka peshën më të madhe në shportën e konsumit (34,1%) dhe kontribuon 0,61 pikë përqindje në inflacion, rritja vjetore është më e ulët se mesatarja. Rritja mujore 1,1% vjen kryesisht nga zarzavatet dhe patatet, ndërsa importet e dyfishuara kanë shkaktuar luhatje të forta, deri në 25% në disa raste për shkak të mungesave nga Turqia. Ndërkohë, mishi, qumështi dhe peshku kanë mbajtur rritje më të moderuar falë konkurrencës dhe prodhimit vendas. Tregu informal në ushqime, si shitja në tregje rrugore pa fatura apo evazioni në import, ka ndihmuar në mbajtjen e çmimeve të ulëta në disa segmente por ka krijuar spekulime që mund të rrisin luhatjet, duke kontribuar në rritjen më të moderuar të përgjithshme.

Për muajt e parë të vitit 2026, pritet që inflacioni të mbetet relativisht i qëndrueshëm, me tendencë të lehtë rritjeje në sektorët e lidhur me shërbimet, turizmin dhe qiratë.

Ushqimet pritet të stabilizohen gradualisht me përmirësimin e furnizimeve sezonale në pranverë, ndërsa energjia dhe karburantet do të varen kryesisht nga zhvillimet globale. Në tërësi, inflacioni parashikohet të lëvizë në një interval të moderuar, pa goditje të forta, por me presione të vazhdueshme në tregjet urbane dhe turistike, ku informaliteti mund të amplifikojë spekulimet dhe të pengojë uljen e mëtejshme të çmimeve.

---

[1] Sipas vlerësimeve nga organizata si FMN dhe Banka Botërore, ekonomia informale në Shqipëri arrin deri në 30-35% të PBB-së, duke ndikuar në uljen e kostove për biznese të paregjistruara (deri në 15-40% më të ulëta për shkak të shmangies së taksave si TVSH-ja), por njëkohësisht duke rritur spekulimet dhe mungesën e transparencës në tregje të caktuara, çka mund të amplifikojë rritjen e çmimeve në sektorë si qiratë apo ushqimet.