Procedura tatimore e kontrollit

Ligji i procedurave tatimore përcakton qartë se qëllimi i kontrollit tatimor është verifikimi i deklarimeve, librave, dokumentacionit financiar, si dhe çdo informacioni të marrë nga palët e treta. Ky standard përputhet me praktikat e BE-së, ku mbështetja kryesore është te verifikimi i saktësisë së deklarimeve dhe te monitorimi i sjelljes fiskale përmes riskut.

Më poshtë prezantohet një hartë e integruar, duke lidhur hapat proceduriale me të gjithë dispozitat nga Ligji për Procedurat Tatimore, sidomos ato që lidhen me kontrollin, njoftimin, raportimin dhe rikontrollin tatimor. Analiza është strukturuar qartë dhe sipas logjikës së procesit tatimor.

Përmbledhja me referenca

• Risk (neni 80/4) →
• Njoftim 30 ditë (neni 79) →
• Kontrolli (neni 80–81) →
• Afati i kontrollit 30–60 ditë, max 90 me arsyetim (neni 80/2–5) →
• Raporti fillestar 7 ditë (neni 83) →
• Kundërshtimet 15 ditë + shqyrtimi 5 ditë (neni 83/5) →
• Raporti përfundimtar 14 ditë (neni 84) →
• Akt vlerësimi + ankim (nenet 85–89).

Le ti spjegojmë nje per nje gjithe hapat proceduriale:

1. Përzgjedhja me risk

Subjekti përzgjidhet vetëm në bazë të analizës së riskut, të dhënave financiare, transaksioneve dhe informacionit nga burime të treta.

Nëse një subjekt nuk del nga analiza e riskut, kontrolli nuk mund të fillojë pa një arsyetim të shkruar dhe të specifikuar nga administrata për çdo element që e justifikon shqyrtimin.

Mungesa e arsyetimit të qartë përbën kontroll abuziv dhe të pabazuar në ligj.

Baza ligjore

• Neni 80/4 i Ligjit për Procedurat Tatimore
• Udhëzimi për zbatimin e nenit 80, pika për analizën e riskut dhe dokumentimin e zgjedhjes

2. Njoftimi i kontrollit

Dërgohet 30 ditë para fillimit të kontrollit.

Njoftimi duhet të përmbajë qartë: periudhën, llojin e tatimit, ekipin, bazën ligjore dhe arsyet për përzgjedhjen (nëse ka elementë të jashtëzakonshëm).

Tatimpaguesi ka të drejtë të japë vetëdeklarime para fillimit të kontrollit.

Baza ligjore

• Neni 79 – Detyrimi për njoftim
• Neni 81/1 dhe 81/3 – Vetëdeklarimi para kontrollit
• Udhëzimi për njoftimin e kontrollit, përmbajtja dhe afatet

3. Fillimi i kontrollit

Kontrolli fillon në datën e caktuar në njoftim dhe duhet të jetë i bazuar në informacion të verifikueshëm.

Administrata kërkon dhe shqyrton dokumentet e kërkuara brenda afateve ligjore.

Baza ligjore

• Neni 80/1-3 – E drejta e administratës për kontrollin
• Neni 81/1 – Verifikimet në terren
• Neni 93 – Kërkesa për dokumente tatimore
• Udhëzimi për kontrollin tatimor, faza operative

4. Afati i kontrollit tatimor

Zakonisht zgjat 30 ditë pune.

Për subjekte të mëdha ose raste komplekse mund të zgjatet deri 60 ditë.

Në raste të jashtëzakonshme, afati mund të shkojë 90 ditë, vetëm me vendim të arsyetuar me shkrim nga drejtori rajonal ose Drejtoria e Përgjithshme.

Tatimpaguesi duhet të njoftohet për çdo zgjatje.

Baza ligjore

• Neni 80/2 – Kohëzgjatja e kontrollit
• Neni 80/5 – Zgjatja e afatit me vendim të arsyetuar
• Udhëzimi për zbatimin e nenit 80, pjesa për procedurën e zgjatjes

5. Raporti fillestar i kontrollit

Lëshohet brenda 7 ditëve nga përfundimi i kontrollit.

Përmban gjetjet dhe referencat ligjore.

Tatimpaguesi ka 15 ditë për të paraqitur kundërshtime.

Baza ligjore

• Neni 83 – Raporti paraprak
• Udhëzimi për raportet e kontrollit, përmbajtja dhe afatet

6. Shqyrtimi i kundërshtimeve

Grupi i kontrollit shqyrton kundërshtimet brenda 5 ditëve pune.

Mund të kërkohen dokumente shtesë ose sqarime.

Baza ligjore

• Neni 83, pika 5 – Afati për shqyrtimin e kundërshtimeve
• Udhëzimi për kundërshtimet e raportit

7. Raporti përfundimtar

Dorëzohet brenda 14 ditëve nga shqyrtimi i kundërshtimeve.

Përfshin qëndrimet e administratës, provat dhe arsyet për çdo gjetje.

Baza ligjore

• Neni 84 – Raporti përfundimtar
• Udhëzimi për zbatimin e nenit 84, përmbajtja dhe forma

8. Finalizimi dhe vlerësimi tatimor

Pas raportit përfundimtar lëshohet akti i vlerësimit tatimor.

Subjekti ka të drejtë ankimi administrativ dhe gjyqësor brenda afateve ligjore.

Baza ligjore

• Neni 85–89 – Vlerësimi dhe ankimi
• Udhëzimi për procedurat e vlerësimit dhe ankimit

Theksi kryesor ligjor për fillimin e një kontrolli dhe që të verifikohet mungesa e abuzimit me ligjin nga tatimorët duhet të kalojë detyrimisht përmes faktit se:

• Kontrolli duhet të bazohet në risk të verifikueshëm.
• Nëse nuk ka elemente risku, çdo kontroll pa arsyetim specifik është i pabazuar dhe abuziv.

Procedura e kontrollit tatimor duhet të zbatohet gjithmonë në përputhje me ligjin dhe udhëzimet përkatëse, duke respektuar parimin e përzgjedhjes vetëm mbi risk të verifikueshëm. Çdo hap, nga njoftimi deri te akti përfundimtar, ka afatet dhe bazën ligjore të përcaktuar dhe kërkon dokumentim të qartë dhe të arsyetuar, sidomos në rastet e zgjatjes së kontrollit ose kur subjekti nuk përfshihet nga analiza e riskut.

Kjo qasje siguron transparencë, drejtësi dhe parandalon kontrollin abuziv, duke mbrojtur të drejtat e tatimpaguesve dhe duke garantuar se administrata tatimore vepron gjithmonë brenda kornizës ligjore.