Kuadri Makroekonomik dhe fiskal për periudhën 2026-2028 dhe krahasimi me periudhën 2022-2024

Kjo analizë trajton zhvillimet dhe tendencat e pritshme të ekonomisë shqiptare në periudhën 2026-2028, duke i krahasuar ato me periudhën 2022-2024 dhe duke ofruar një perspektivë të thelluar mbi sukseset dhe dobësitë e politikave ekonomike dhe fiskale.

Analiza mbulon aspekte të ndryshme të ekonomisë, përfshirë zhvillimet e PBB-së, politikat fiskale dhe borxhin publik, investimet publike, tregun e punës, inflacionin, sektorin e eksporteve, si dhe sfidat e diversifikimit ekonomik dhe zhvillimit të qëndrueshëm.

1. Zhvillimet ekonomike dhe performanca e PBB-së

Krahasimi me periudhën 2022-2024

Në periudhën 2022-2024, ekonomia shqiptare pati një rritje të qëndrueshme, me një normë mesatare rritjeje prej rreth 4.2% në vit, e udhëhequr kryesisht nga sektori i turizmit dhe ndërtimit. Shifra më e lartë e rritjes është regjistruar në vitin 2022, me 4.8%, pas një periudhe të fortë rimëkëmbjeje pas pandemisë. Megjithatë, vitet 2023 dhe 2024 shënuan një ngadalësim të rritjes, me vetëm 3.9% rritje mesatare, duke reflektuar një stabilizim të ekonomisë pas krizave të mëdha.

Për periudhën 2026-2028, parashikohet një rritje më e qëndrueshme, me një normë mesatare të rritjes prej 4.0% në vit. Kjo mund të konsiderohet një ngadalësim në krahasim me vitet e rimëkëmbjes pas-pandemike, dhe ky zhvillim ka ngjallur debate në lidhje me aftësinë strukturore të ekonomisë për të gjeneruar rritje të qëndrueshme. Rritja ekonomike mbetet e varur kryesisht nga sektorët e shërbimeve dhe ndërtimit, ndërsa kontribuimi i sektorëve të industrisë dhe bujqësisë mbetet i ulët.

Komenti nga ALTAX

Stabiliteti në rritjen ekonomike për periudhën 2026-2028 tregon se ekonomia shqiptare ka dalë nga faza e pasigurisë dhe është në një fazë të qëndrueshme të zhvillimit. Kjo mund të kontribuojë në një klimë më të favorshme për investime dhe zhvillim afatgjatë.

Megjithatë, ngadalësimi i ritmit të rritjes sugjeron që potenciali i plote i ekonomisë nuk po shfrytëzohet. Sektori i industrisë dhe bujqësisë, dy shtylla të mundshme të zhvillimit të qëndrueshëm, mbeten nën zhvillim dhe nuk po japin kontributin e duhur për të rritur diversifikimin e ekonomisë.

2. Politikat fiskale dhe Borxhi publik

Krahasimi me periudhën 2022-2024

Në periudhën 2022-2024, politika fiskale ishte e orientuar drejt rimëkëmbjes nga pandemitë dhe pasojat e tërmetit, duke çuar në një deficit fiskal të lartë në vitin 2022 (4.6% të PBB-së), i cili ka rënë në 2.6% deri në vitin 2024. Borxhi publik gjithashtu pati një ulje të ndjeshme, nga 74.1% në vitin 2022 në 55.2% në vitin 2024, duke pasur një ndikim pozitiv në stabilitetin makroekonomik.

Në periudhën 2026-2028, objektivi i politikave fiskale është konsolidimi fiskal, me një deficit të parashikuar në 1.0% të PBB-së në vitin 2028 dhe borxhi publik që do të arrijë 52.1%. Politikat fiskale janë orientuar në uljen e borxhit dhe stabilizimin e financave publike, por janë kritikuar për ndikimin që mund të kenë në rritjen afatgjatë, pasi mund të kufizojnë mundësitë për investime të nevojshme në infrastrukturë dhe zhvillim.

Komenti nga ALTAX

Konsolidimi fiskal është një hap pozitiv për stabilizimin e ekonomisë dhe rritjen e besueshmërisë të Shqipërisë në tregjet ndërkombëtare. Zbatimi i një “rregulli të artë” për shpenzimet kapitale është një masë që ndihmon në mbajtjen nën kontroll të borxhit dhe në favorizimin e investimeve me vlerë afatgjatë.

Politikat e shtrënguara fiskale mund të frenojnë zhvillimin ekonomik në afat të gjatë, pasi investimet kapitale mbeten të ulëta në raport me PBB-në (vetëm 5.9%), dhe Shqipëria ka nevoja të mëdha infrastrukturore. Ulja e borxhit publik gjithashtu nuk përmbush objektivat e BE-së për borxhin prej 45%.

3. Investimet publike dhe sektori privat

Krahasimi me periudhën 2022-2024

Në periudhën 2022-2024, investimet publike ishin rreth 6.0% të PBB-së dhe kontribuan ndjeshëm në rimëkëmbjen e ekonomisë pas krizave të njëpasnjëshme. Megjithatë, për periudhën 2026-2028, investimet publike priten të stabilizohen në 5.9% të PBB-së, duke përfshirë projekte të reja, si dhe ato që janë pjesë e Planit të Ri të Rritjes të Bashkimit Evropian.

Komenti nga ALTAX

Stabilizimi i investimeve publike mund të mbështesë zhvillimin afatgjatë dhe të nxisë rritjen ekonomike, duke kontribuar edhe në forcimin e sektorit privat.

Niveli i investimeve është ende i pamjaftueshëm për të mbuluar nevojat e mëdha infrastrukturore të vendit. Politikat për të tërhequr investime të huaja direkte janë thelbësore për të diversifikuar ekonominë dhe për të ulur varësinë nga sektorët e shërbimeve dhe turizmi.

4. Papunësia dhe tregu i punës

Krahasimi me periudhën 2022-2024

Në periudhën 2022-2024, papunësia ra nga 12.0% në 11.2%, duke u mundësuar shumë individëve të gjejnë punë në sektorët e shërbimeve dhe ndërtimit. Për periudhën 2026-2028, parashikohet një ulje graduale të papunësisë në 9.0%, me një rritje të punësimit që do të jetë minimale (0.6% mesatarisht në vit).

Komenti nga ALTAX

Ulja e papunësisë është një shenjë pozitive që sugjeron përmirësim të tregut të punës dhe rritje të pjesëmarrjes në aktivitetin ekonomik.

Emigracioni dhe tendencat demografike negative vazhdojnë të ndikojnë fuqishëm në fuqinë punëtore të vendit, duke rritur sfidat në zhvillimin afatgjatë të tregut të punës.

5. Inflacioni dhe stabiliteti monetar

Krahasimi me periudhën 2022-2024

Inflacioni pati një rritje të ndjeshme në vitin 2022, duke arritur në 6.7% për shkak të rritjes së çmimeve të ushqimeve dhe energjisë, por ka rënë në 2.2% deri në vitin 2024. Në periudhën 2026-2028, inflacioni pritet të stabilizohet në 3.0%, duke arritur në përputhje me objektivat e Bankës së Shqipërisë.

Komenti nga ALTAX

Stabiliteti i çmimeve dhe një nivel më i kontrolluar inflacioni do të ndihmojë në krijimin e një ambienti të favorshëm për investime dhe për rritjen e konsumit.

Politikat për kontrollin e inflacionit mund të jenë të kufizuara nga faktorë të jashtëm, si çmimet ndërkombëtare të energjisë, dhe shqetësimet për të ardhmen e energjisë dhe burimeve natyrore.

6. Eksportet dhe Bilanci i pagesave

Krahasimi me periudhën 2022-2024

Eksportet e Shqipërisë shënuan një rritje prej 4.8% në vitin 2024, me një rritje të eksporteve të shërbimeve, veçanërisht turizmit. Megjithatë, eksportet e mallrave mbeten të ulëta dhe nuk janë të diversifikuara mjaftueshëm. Për periudhën 2026-2028, eksportet pritet të rriten me një ritëm të ngadalshëm, me një përqendrim ende të lartë në turizëm dhe sektorin e shërbimeve.

Komenti nga ALTAX

Rritja e eksporteve të shërbimeve tregon për mundësinë e zhvillimit të turizmit si një motor të rritjes ekonomike.

Varësia e ekonomisë nga turizmi mund të rrezikojë stabilitetin e bilancit të pagesave në rast të ngadalësimit të këtij sektori, duke bërë të nevojshme diversifikimin e eksporteve të mallrave.

Periudha 2026-2028, sipas Kuadrit Makroekonomik dhe Fiskal 2026 – 2028 do të jetë një periudhë stabilizimi dhe konsolidimi të rritjes ekonomike, me një fokus të theksuar në uljen e borxhit publik dhe forcimin e tregut të punës.

Megjithatë, shumë sfida mbeten, përfshirë varësinë e ekonomisë nga sektorët e shërbimeve dhe turizmi, nevojën për diversifikimin e eksporteve, dhe pasigurinë që vjen nga trendet demografike dhe emigracioni.

Kjo analizë tentoi një vlerësim të thelluar mbi zhvillimet ekonomike të Shqipërisë në periudhën 2026-2028, duke ofruar një pasqyrë të qartë të arritjeve dhe sfidave kryesore.

Ndërkohë që ekonomia pritet të hyjë në një fazë stabilizimi dhe konsolidimi, përmbushja e objektivave të qëndrueshmërisë mbetet një sfidë kyçe.

Është thelbësore që politika ekonomike dhe fiskale të përqendrohet jo vetëm në ruajtjen e stabilitetit makroekonomik, por edhe në adresimin e dobësive strukturore të ekonomisë. Diversifikimi i sektorëve ekonomikë, forcimi i konkurrueshmërisë së eksporteve dhe përmirësimi i kushteve në tregun e punës janë hapa të domosdoshëm për të siguruar një rritje të qëndrueshme dhe për të përmbushur pritshmëritë e qytetarëve.

Në mbyllje, periudha 2026-2028 prezanton një mundësi për Shqipërinë që të konsolidojë stabilitetin ekonomik dhe të ndërtojë themele më të forta për zhvillimin afatgjatë. Megjithatë, ky sukses do të varet nga aftësia për të adresuar sfidat ekzistuese dhe për të zbatuar reforma të guximshme dhe efektive.