Analiza krahasuese e të ardhurave tatimore dhe PBB-së për secilin qark

Kjo analizë synon të vlerësojë raportin midis të ardhurave tatimore dhe PBB-së për secilin qark në Shqipëri, duke identifikuar mundësitë për rritje të produktivitetit tatimor dhe diversifikimin e burimeve të të ardhurave për të përmirësuar sistemin ekonomik dhe financiar të vendit.

Për të bërë një analizë të detajuar krahasuese për secilin qark, duke përdorur të dhënat për të ardhurat tatimore dhe PBB për vitin 2024 (vlerësim sipas treguesve paraprakë), do të analizojmë përqindjen e të ardhurave tatimore në krahasim me PBB-në për secilin qark dhe do të theksojmë diferencat dhe mundësitë për përmirësim të produktivitetit tatimor.

Të ardhurat e realizuara për vitin 2024 sipas DRT-ve

Dega Tatimore (DRT)	Të ardhura Total Bruto (000 lekë)	Plani (000 lekë)	% e realizuar	Sigurime Shoqerore (000 lekë)	Plani (000 lekë)	% e realizuar
Berat	4,945,710	4,775,000	3.58%	3,157,712	3,080,000	2.52%
Dibër	4,971,863	4,820,000	3.15%	2,817,837	2,730,000	3.22%
Durrës	23,450,934	22,790,000	2.90%	13,140,060	13,050,000	0.69%
Elbasan	10,201,140	9,898,000	3.06%	6,275,320	6,250,000	0.41%
Fier	12,344,496	12,075,000	2.23%	7,288,045	7,300,000	-0.16%
Gjirokastër	3,977,797	3,738,000	6.42%	2,486,351	2,400,000	3.60%
Korçë	8,136,175	7,837,000	3.82%	5,129,595	5,050,000	1.58%
Kukës	3,016,973	2,794,600	7.96%	1,838,866	1,760,000	4.48%
Lezhë	5,271,531	5,068,500	4.01%	3,374,412	3,310,000	1.95%
Sarandë	3,546,509	3,184,800	11.36%	1,928,168	1,780,000	8.32%
Shkodër	8,809,266	8,608,000	2.34%	5,706,179	5,700,000	0.11%
Tiranë	154,817,677	153,669,031	0.75%	61,132,650	60,098,000	1.72%
DTM	153,565,100	152,892,118	0.44%	36,592,740	36,200,000	1.08%
Vlorë	8,592,730	8,394,000	2.37%	5,002,881	4,950,000	1.07%
Total	405,647,901	400,544,049	1.27%	155,870,816	153,658,000	1.44%

Analiza krahasuese për secilin qark

1. Dibra

Të ardhurat tatimore bruto = 4,945.71 milion lekë

PBB për 2024 = 71.839 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 6.88%

Dibra ka një përqindje të moderuar të të ardhurave tatimore në krahasim me PBB-në. Ky rezultat tregon një administratë tatimore që është efektive për një ekonomi më të vogël. Megjithatë, ka mundësi të rritet baza e tatimpaguesve për të maksimizuar mundësitë e rritjes ekonomike dhe diversifikimit të burimeve të PBB-së, sidomos për të promovuar sektorët e rinj që mund të gjenerojnë të ardhura më të mëdha.

Fokusimi në zhvillimin e industrive të reja dhe rritja e formalizimit të ekonomisë do të kontribuonte në rritjen e të ardhurave tatimore.

2. Durrësi

Të ardhurat tatimore bruto = 23,450.93 milion lekë

PBB për 2024 = 250.913 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 9.35%

Durrësi ka një përqindje të konsiderueshme të të ardhurave tatimore, që sugjeron një administratë tatimore efikase në një ekonomi më të madhe dhe të diversifikuar. Kjo është pozitive, por mund të ketë mundësi për rritje të mbledhjes së tatimeve nga bizneset e vogla dhe sektori informal, të cilat janë ende të paformalizuara dhe nuk kontribuojnë plotësisht.

Përmirësimi i mbledhjes së tatimeve nga sektori informal dhe rritja e tatimit të biznesit të vogël mund të rrisin mundësitë për të rritur të ardhurat tatimore.

3. Kukësi

Të ardhurat tatimore bruto = 3,016.97 milion lekë

PBB për 2024 = 38.979 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 7.73%

Kukësi ka një raport relativisht të lartë të të ardhurave tatimore për një ekonomi më të vogël. Kjo tregon një administratë tatimore të fortë, por gjithashtu tregon se mund të ketë hapësira për rritjen e PBB-së dhe diversifikimin e burimeve të të ardhurave. Aktiviteti ekonomik i zonës është ende i kufizuar dhe mund të përfitohet nga mbështetje për sektorët potencialë.

Fokusimi në zhvillimin e sektorëve të rinj dhe nxjerrjen e mundësive të tjera investimesh do të ndihmonte në rritjen e produktivitetit tatimor.

4. Lezhë

Të ardhurat tatimore bruto = 5,271.53 milion lekë

PBB për 2024 = 73.696 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 7.15%

Lezhë ka një përqindje të moderuar të të ardhurave tatimore në krahasim me PBB-në, që sugjeron mundësi për përmirësimin e mbledhjes së tatimeve dhe për rritjen e PBB-së. Diversifikimi i aktiviteteve ekonomike dhe investimi në sektorë të rinj mund të krijojnë mundësi për rritjen e të ardhurave tatimore.

Strategjitë për të inkurajuar bizneset e reja dhe për të diversifikuar burimet e ekonomisë do të ndihmonin për të rritur përqindjen e të ardhurave tatimore.

5. Shkodra

Të ardhurat tatimore bruto = 8,809.27 milion lekë

PBB për 2024 = 122.495 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 7.19%

Shkodra ka një përqindje të moderuar të të ardhurave tatimore ndaj PBB-së. Kjo tregon që ka mundësi për përmirësime në administrimin e tatimeve, sidomos në sektorët e rinj dhe të pasigurt, të cilat mund të kontribuojnë më shumë në buxhet.

Rritja e diversifikimit të aktiviteteve ekonomike dhe promovimi i sektorëve që kanë potencial do të kontribuonin në rritjen e të ardhurave tatimore.

6. Elbasani

Të ardhurat tatimore bruto = 10,201.14 milion lekë

PBB për 2024 = 167.987 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 6.07%

Elbasani ka një përqindje të moderuar të të ardhurave tatimore, që tregon një administratë tatimore efektive. Megjithatë, raporti i ulët i tatimeve sugjeron se ka mundësi të mëdha për përmirësime, sidomos për të rritur mbledhjen e tatimeve në sektorët joformalë dhe për të diversifikuar ekonominë.

Një strategji për të nxitur sektorët që janë më pak të formalizuar mund të rrisë ndjeshëm të ardhurat tatimore në këtë rajon.

7. Tirana (përfshihen edhe të ardhurat tatimore nga DTM)

Të ardhurat tatimore bruto = 308,382.78 milion lekë

PBB për 2024 = 1,090.097 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 28.30%

Tirana, si një nga rajonet me PBB-në më të lartë, ka një përqindje të konsiderueshme të të ardhurave tatimore, e cila pasqyron një administratë tatimore të efektshme në një ekonomi të fuqishme dhe të diversifikuar. Megjithatë, përqindja e saj, e cila është më e ulët se disa rajone më të vogla, sugjeron mundësi për rritjen e efikasitetit të mbledhjes së tatimeve, veçanërisht nga bizneset e vogla dhe sektori informal. Kjo mund të lidhet me një fenomen të veçantë të Tirana-s: drejtoritë e tatimpaguesve të mëdhenj, të cilat mbledhin tatime nga kompani që janë të shtrira në shumë zona të vendit, por që janë të regjistruara dhe raportojnë tatimet në Tiranë. Ky fenomen kontribuon në një rritje të të ardhurave tatimore të qytetit, duke e rritur këtë shifër me të paktën 12%, krahasuar me atë që do të ishte nëse ky sektor do të ndjekte procedura më të thjeshta dhe të përqendruara në zonat e tjera.

Kjo do të thotë që Tirana, ndonëse duket të ketë një administratë tatimore efikase, mund të përballet me mundësi për rritje të mbledhjes së tatimeve nga sektorë që shpesh janë jashtë sistemit formal, si bizneset e vogla dhe aktivitetet që operojnë në mënyrë informale. Për të arritur një produktivitet tatimor më të lartë, Tirana mund të ketë nevojë për një rregullim të mekanizmave të administratës tatimore që do të përfshijnë më shumë biznese që aktualisht nuk janë të regjistruara ose që nuk paguajnë tatimet në përputhje me normat e ligjit.

Rritja e mbledhjes së tatimeve nga bizneset e vogla dhe sektori informal mund të sjellë një rritje të konsiderueshme të të ardhurave.

8. Berat

Të ardhurat tatimore bruto = 4,945.71 milion lekë

PBB për 2024 = 83.569 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 5.91%

Berat ka një raport të ulët të të ardhurave tatimore, që tregon se ka mundësi të mëdha për përmirësime në mbledhjen e tatimeve dhe për diversifikimin e aktiviteteve ekonomike. Ndihma për zhvillimin e sektorëve të rinj dhe nxitja e investimeve mund të rrisin PBB-në dhe të ardhurat tatimore.

Fokusimi në sektorët e mundshëm dhe krijimi i kushteve për investime mund të rrisin mundësitë për rritje të tatimeve.

9. Fier

Të ardhurat tatimore bruto = 12,344.50 milion lekë

PBB për 2024 = 271.027 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 4.55%

Fier ka një përqindje të ulët të të ardhurave tatimore, duke sugjeruar se ka mundësi të mëdha për përmirësime në mbledhjen e tatimeve dhe diversifikimin e ekonomisë. Sektori i biznesit të vogël dhe informal është i rëndësishëm dhe kërkon më shumë mbështetje për të kontribuar më shumë në buxhetin e shtetit.

Zhvillimi i sektorëve që janë ende të paformalizuar dhe mbështetje për bizneset e vogla do të rrisnin mbledhjen e tatimeve.

10. Gjirokastra

Të ardhurat tatimore bruto = 3,977.80 milion lekë

PBB për 2024 = 52.026 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 7.64%

Gjirokastra ka një raport të mirë të të ardhurave tatimore, që sugjeron një administratë tatimore efikase. Megjithatë, ka mundësi për rritjen e bazës së tatimpaguesve dhe diversifikimin e burimeve të PBB-së për të rritur produktivitetin tatimor.

Puna për të diversifikuar burimet ekonomike dhe për të rritur numrin e tatimpaguesve mund të kontribuonte në rritjen e të ardhurave tatimore.

11. Korça

Të ardhurat tatimore bruto = 8,136.18 milion lekë

PBB për 2024 = 129.847 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 6.27%

Korça ka një përqindje të moderuar të të ardhurave tatimore. Pavarësisht se administrata tatimore është efektive, mund të ketë mundësi për diversifikimin e aktiviteteve ekonomike dhe rritjen e produktivitetit tatimor.

Zhvillimi i sektorëve të rinj dhe rritja e investimeve do të kontribuonin në rritjen e të ardhurave tatimore.

12. Vlorë (përfshihen edhe të ardhurat tatimore nga Saranda)

Të ardhurat tatimore bruto = 12,139.24 milion lekë

PBB për 2024 = 141.735 milion lekë

Pjesa e PBB-së që përfaqëson të ardhurat tatimore = 8.57%

Vlorë ka një raport të lartë të të ardhurave tatimore, që tregon një administratë tatimore efikase. Megjithatë, ka mundësi për rritje të diversifikimit të aktiviteteve ekonomike dhe përmirësim të mbledhjes së tatimeve.

Fokusimi në sektorë të rinj dhe rritja e mbledhjes së tatimeve nga bizneset e vogla do të ndihmojnë në rritjen e të ardhurave tatimore.

Në vitin 2024, Shqipëria përjetoi një fluks të lartë turistik me 11.7 milion vizitorë dhe një prurje prej deri në 4.8 miliardë euro në ekonomi, duke dhënë mundësi të mëdha për përmirësimin e të ardhurave tatimore, sidomos në rajonet bregdetare, si Shkodra, Lezha, Durrësi, Vlora dhe Tirana. Këto rajone, të cilat janë të rëndësishme për turizmin dhe veprimtaritë ekonomike, kanë potencial të madh për rritjen e të ardhurave nga sigurimet dhe TVSH, por gjithashtu përballen me sfida në administratën tatimore dhe diversifikimin e burimeve të të ardhurave.

Në analizën e të ardhurave tatimore dhe PBB-së për secilin qark, të ardhurat tatimore në rajonet bregdetare kanë një mundësi të madhe rritjeje, duke pasur parasysh numrin e vizitorëve dhe aktivitetin ekonomik që mund të gjenerohet. Megjithatë, ka ende rezerva të mëdha për të përmirësuar mbledhjen e tatimeve nga sektori informal dhe bizneset e vogla.

Për më tepër, rajonet si Shkodra, Lezha, Durrësi dhe Vlora kanë nevojë për një administratë tatimore më të fuqishme dhe mbështetje për diversifikimin e aktiviteteve ekonomike. Për të shfrytëzuar mundësitë që ofron sektori i turizmit, këto rajone mund të përfitojnë nga rritja e formalizimit të ekonomisë dhe mbledhja e tatimeve nga bizneset që nuk janë ende të regjistruara ose që operojnë në sektorë informale. Kjo do të kontribuonte në rritjen e të ardhurave për shtetin dhe në përmirësimin e sistemit financiar të vendit.

Në Tiranë, me një PBB të lartë dhe një administratë tatimore relativisht efikase, mund të rritet mbledhja e tatimeve nga bizneset e vogla dhe sektorët që janë ende jashtë sistemit formal. Kjo mund të jetë një mundësi e madhe për të rritur të ardhurat nga sigurimet dhe TVSH, duke përfshirë më shumë biznese dhe individë në sistemin tatimor.