Udhëzues për plotësimin e DIVA 2025

Më 1 janar 2026, për mijëra individë në Shqipëri nisi një proces që në pamje të parë duket thjesht administrativ, por në realitet përcakton nëse një familje do të marrë para mbrapsht nga shteti apo do të përballet me një detyrim të papritur: Deklarata Individuale Vjetore e të Ardhurave Personale – DIVA për vitin 2025, ose si emërtohet ndryshe Deklarata Vjetore e të Ardhurave Personale.

Kjo deklaratë nuk është një formular i zakonshëm. Ajo është momenti kur të gjitha të ardhurat që një individ ka realizuar gjatë vitit, nga paga, nga një punë e dytë, nga qiraja, nga freelance, nga investimet, nga platformat digjitale apo edhe nga kriptomonedhat mblidhen në një pasqyrë të vetme dhe përballen me tatimin real që i takon atij personi dhe familjes së tij. Në këtë pikë ndodh korrigjimi i madh: nëse gjatë vitit janë mbajtur më shumë tatime sesa duhet, lind e drejta e rimbursimit; nëse janë mbajtur më pak, lind detyrimi për pagesë shtesë.

Pikërisht për ta bërë këtë proces të kuptueshëm, të drejtë dhe të kontrollueshëm nga vetë tatimpaguesi është hartuar “Udhëzuesi për Plotësimin e DIVA 2025”. Ky dokument nuk është një akt zyrtar i Tatimeve, por një udhëzues alternativ analitik (shadow guidance) që përkthen ligjin, udhëzimet e Ministrisë së Financave dhe praktikat e Drejtorisë së Tatimeve në një gjuhë të thjeshtë, të strukturuar dhe të zbatueshme në praktikë.

Në Shqipëri, përvoja e viteve të fundit ka treguar se shumë individë ose nuk e dorëzojnë DIVA-n kur duhet, ose e dorëzojnë gabim. Arsyeja nuk është mungesa e vullnetit, por fakti që sistemi është teknik, formularët janë të ndërlikuar dhe shumë përfitime fiskale, sidomos ato për familjet me fëmijë humbasin thjesht sepse nuk kërkohen në mënyrën e duhur. Udhëzuesi është ndërtuar pikërisht për ta thyer këtë barrierë.

Ai shpjegon që DIVA nuk është një tatim i ri. Është vetëm një mekanizëm vjetor që:
– bashkon të gjitha burimet e të ardhurave,
– aplikon zbritjet personale dhe familjare që nuk janë reflektuar mujor,
– dhe nxjerr bilancin final: sa tatim duhej paguar realisht dhe sa është paguar në fakt.

Në shumë raste, veçanërisht për familjet me një ose më shumë fëmijë, rezultati i këtij bilanci është rimbursim nga shteti.

Një kapitull i rëndësishëm i udhëzuesit i kushtohet biznesit të vogël dhe të vetëpunësuarve. Për vitin 2025, individët me xhiro deri në 14 milionë lekë në vit përfitojnë tatim 0% mbi fitimin neto. Kjo do të thotë se, edhe pse duhet të deklarojnë në DIVA kur kanë burime të tjera të ardhurash ose kalojnë pragjet ligjore, tatimi mbi fitimin e biznesit të vogël është zero. Nëse dikush ka paguar gabimisht tatim gjatë vitit, DIVA shërben si mekanizëm për ta kthyer atë në kredit ose rimbursim.

Udhëzuesi shkon përtej rregullave formale dhe ofron një logjikë të qartë vendimmarrjeje për individin: nëse ke më shumë se një burim të ardhurash, ose nëse mendon se tatimi i mbajtur është më i lartë se ai real, atëherë DIVA është mundësi për korrigjim dhe përfitim.

Ai trajton në mënyrë të veçantë rastet që sot janë në qendër të vëmendjes së Tatimeve: dypunësimi, qiratë e paregjistruara, të ardhurat nga platformat digjitale, kriptomonedhat dhe të ardhurat nga jashtë. Për secilin prej këtyre, udhëzuesi shpjegon se çfarë duhet deklaruar, si ndahet tatimi përfundimtar nga ai që kërkon pagesë shtesë dhe si dokumentohet çdo e ardhur për të shmangur penalitete.

Në të njëjtën kohë, dokumenti vepron si një listë kontrolli mbrojtëse përpara dorëzimit, duke bërë pyetjet:

A përputhen të ardhurat me certifikatat e punëdhënësit?

A janë kërkuar të gjitha zbritjet për fëmijë dhe arsim?

A del bilanci final i arsyeshëm?

Këto pyetje të thjeshta janë shpesh diferenca mes një rimbursimi të marrë dhe një penaliteti të panevojshëm.

Deklarata për vitin 2025 dorëzohet vetëm elektronikisht, nëpërmjet e-Albania ose e-Tax (tatime.gov.al), jo më vonë se 31 mars 2026. Ky afat është i pandryshuar dhe tejkalimi i tij sjell penalitete automatike.

Prandaj udhëzuesi këshillon që përgatitja të nisë herët: mbledhja e certifikatave vjetore, kontratave të qirasë, pasqyrave bankare dhe evidencave të platformave digjitale.

Në thelb, “Udhëzuesi për Plotësimin e DIVA 2025” është ndërtuar si një hartë orientimi për tatimpaguesin modern shqiptar. Ai e kthen një proces që shpesh perceptohet si i frikshëm dhe i paqartë në një rrugë logjike, të parashikueshme dhe të drejtë.

Në një sistem ku kontrolli fiskal po bëhet gjithnjë e më i sofistikuar, ky udhëzues i jep individit mjetin më të rëndësishëm: njohurinë për të mos paguar më shumë se sa duhet dhe për të marrë atë që i takon me ligj.