Rritja e konsumit dhe rikthimi i shërbimeve si shtylla të rritjes ekonomike në tremujorin I 2025

Ekonomia shqiptare në tremujorin e pare 2025 karakterizohet nga një rimëkëmbje e konsumit dhe shërbimeve si motorë të rritjes, por me sfida serioze në sektorin prodhues dhe në balancën e tregtisë së jashtme.

Në vijim do të paraqesim një analizë të detajuar duke theksuar tendencat kryesore, specifikat e tregut dhe implikimet e tyre për ekonominë shqiptare. Kjo do të na mundësojë një kuptim më të qartë të zhvillimeve aktuale, sfidave dhe perspektivave që paraqiten në fushën e eksport-importit, si dhe ndikimin e tyre në strukturën dhe stabilitetin e ekonomisë në përgjithësi.

Rritja e konsumit dhe rikthimi i shërbimeve si shtyllë e rritjes ekonomike

Të dhënat e tremujorit të parë të vitit 2025 tregojnë se ekonomia shqiptare po mbështetet kryesisht në konsum dhe sektorin e shërbimeve. Sektoret si bar-restorantet, hotelet dhe transporti kanë shënuar rritje të ndjeshme të shitjeve dhe pagave, shpesh herë më shpejt se sa rritja e punësimit. Kjo tregon jo vetëm një përmirësim të kërkesës së brendshme, por edhe një formalizim më të madh në marrëdhëniet e punës, një shenjë që bizneset po përballen me presion për të ofruar kontrata të rregullta dhe për të punësuar staf më të kualifikuar.

Faktorët kyç që mbështesin këtë rritje janë:

• Rritja e pagave (detajuar më poshtë në tabelë)
• Turizmi i brendshëm që ndikon pozitivisht në shërbime
• Inflacioni i ulët që ruan fuqinë blerëse të konsumatorëve

Kjo dinamikë e pozitive ka vendosur ekonominë në një rrugë ku shërbimet janë udhëheqësit kryesorë të rritjes, edhe pse kjo sjell sfida për balancën strukturore të ekonomisë.

Sektorët prodhues, sinjale ngadalësimi në industri dhe energji

Në kontrast me shërbimet, sektori prodhues, veçanërisht industria përpunuese dhe energjia, kanë treguar ngadalësim në tremujorin e parë të 2025-ës. Përmes indikatorëve të prodhimit, shitjeve dhe punësimit, konstatohet një zbehje e aktivitetit, megjithëse pagat janë rritur lehtë, ndoshta si përpjekje për të mbajtur fuqinë punëtore.

Përjashtimi në sektorët prodhues është ndërtimi, që shënoi një rritje solide: +7.5% në shitje dhe +16.8% në paga mesatare, duke u bërë një shtyllë e rëndësishme e kërkesës agregate. Megjithatë, ndërtimi mbart sfida të dukshme informaliteti dhe luhatjesh ciklike, që e bëjnë të paqëndrueshëm në afatgjatë.

Kjo situatë sinjalizon se baza prodhuese e ekonomisë po dobësohet, duke krijuar një peshë të rëndë mbi shërbimet dhe rritjen e konsumit, ndërsa varësia nga importet rritet dhe ekonomia bëhet më e ekspozuar ndaj luhatjeve ndërkombëtare.

Tregtia me pakicë, rritje reale e qëndrueshme dhe sinjal i konsumit të përmirësuar

Indeksi i volumit të shitjeve në tregtinë me pakicë arriti 107.2 në tremujorin e parë 2025, që përkthehet në një rritje reale prej 7.0% vjetore dhe 1.4% tremujore, pas korrigjimeve sezonale.

Në mënyrë më specifike:

• Tregtia me pakicë pa hidrokarburet u rrit me 4.9%
• Tregtia me pakicë e hidrokarbureve në njësi të specializuara shënoi rritje prej 13.2% në nivel vjetor, edhe pse pati një rënie të vogël tremujore (-0.3%), ndoshta për shkak të faktorëve sezonalë ose ndryshimeve në çmimet ndërkombëtare

Për të kuptuar më mirë se si kanë ndikuar grupet e ndryshme të mallrave në rritjen e tregtisë me pakicë në tremujorin e parë të vitit 2025, është e rëndësishme të shohim kontributin specifik që secili grup ka dhënë në pikë-përqindje.

Artikujt jo-ushqimore kanë kontribuar me +2.4 pikë përqindje, duke treguar një rritje të konsiderueshme të konsumit të mallrave që nuk lidhen me ushqimin, si p.sh. veshje, pajisje elektronike apo produkte të tjera konsumore.

Grupi i ushqimeve, pijeve dhe duhanit ka dhënë një kontribut më modest, por të rëndësishëm, prej +1.4 pikë përqindje, që reflekton një konsum të qëndrueshëm dhe të vazhdueshëm në sektorin e produkteve bazë.

Ndërkaq, tregtia me pakicë e hidrokarbureve, që përfshin karburantet dhe produktet e naftës, ka qenë grupi me kontributin më të lartë në rritje, me +3.2 pikë përqindje, duke theksuar ndikimin e rëndësishëm të këtij sektori në performancën e përgjithshme të tregtisë me pakicë, megjithëse duhet vlerësuar nëse kjo rritje vjen nga kërkesa reale apo faktorë të jashtëm si ndryshimet në çmimet ndërkombëtare.

Rritja më e madhe në hidrokarbure tregon një ndikim të fortë nga ky sektor, por kërkon kujdes për të vlerësuar nëse kjo vjen nga konsumi i brendshëm apo nga faktorë të jashtëm si çmimet ndërkombëtare. Në të njëjtën kohë, rritja e artikujve jo-ushqimorë tregon përmirësim në konsum diskrecionar dhe në mirëqenien e përgjithshme të popullsisë.

Tregtia e jashtme Janar–Maj 2025, specifikat dhe shpjegimet

Në pesëmujorin e parë të vitit 2025, tregtia e jashtme paraqet një tablo me përmirësime të kufizuara, por edhe shqetësime për qëndrueshmërinë e modelit të zhvillimit.

Konsumi dhe shërbimet po rriten, por eksportet me vlerë të shtuar dhe investimet prodhuese nuk po shfaqin rritje të dukshme.

Rritja e eksporteve lidhet kryesisht me çmimet e larta të mineraleve, të cilat janë mallra me vlerë të ulët të shtuar dhe të varur nga luhatjet ndërkombëtare.

Importet për konsum bazik vazhdojnë të rriten, ndërkohë që importet e inputeve për prodhim (makineri, pajisje) po bien, çka tregon një ngadalësim të investimeve në prodhim.

Specifikat kryesore paraqiten në tabelën më poshtë:

Specifika	Vlerë dhe ndryshime	Sqarim
Eksportet totale	168 miliardë lekë, +2.1% vjetore	Rritja buron nga minerale dhe lëndë djegëse (+42.4%), jo nga prodhime teknologjike
Eksportet drejt BE-së	Rënie -4.8%	Humbje tregjesh tradicionale, mungesë diversifikimi
Importet totale	354.9 miliardë lekë, -2.4%	Rënie për makineri dhe pajisje (-10.1%), rritje për ushqime dhe pije
Deficiti tregtar	186.9 miliardë lekë (mbi 55% të importeve)	Deficit i lartë, presion mbi rezervat dhe stabilitetin valutor

Nga gjithë panorama kuptohet se:

–  Rritja e eksporteve që po shohim është kryesisht e bazuar te mallrat që kanë çmim të ulët dhe që janë më pak të sofistikuara, pra nuk janë produkte me vlerë të shtuar të lartë apo me përmbajtje inovative. Kjo do të thotë se ekonomia eksportuese nuk po avancojnë shumë drejt prodhimit të produkteve më komplekse dhe konkurruese në tregjet ndërkombëtare.

–  Ulja e importeve për makineri nuk duhet interpretuar si një përmirësim i prodhimit vendas, përkundrazi, ajo reflekton një ngadalësim të investimeve në pajisje dhe teknologji të reja për sektorin prodhues. Kjo situatë mund të nënkuptojë se kompanitë nuk po zgjerohen apo modernizohen, gjë që mund të ketë efekt negativ afatgjatë në kapacitetin prodhues.

–  Deficiti i lartë tregtar, që do të thotë se vlera e importeve është shumë më e madhe se ajo e eksporteve, është shenjë e një pabarazie ekonomike të theksuar. Ky fakt krijon nevojën që vendi të kërkojë financime të jashtme, si hua apo investime të huaja, për të mbuluar këtë hendek, duke e bërë ekonominë më të ndjeshme ndaj faktorëve të jashtëm dhe më pak të qëndrueshme në plan afatgjatë.

Ekonomia në tërësi dhe sinjalet makro dhe krahasimet

Në tabelën e mëposhtme përmblidhen treguesit kryesorë të ekonomisë shqiptare në tremujorin e parë 2025:

Tregues kryesor	Vlera T1 2025	Ndryshimi vjetor	Koment
PBB reale (vlerësuar)	+3.3–3.5%	Nga +2.7% në T1 2024	Rritje modeste, por e përshpejtuar
Indeksi i shitjeve me pakicë	107.2	+7.0%	Rritje reale pa ndikim inflacioni
Paga mesatare bruto	82,210 lekë	+13.6%	Ritëm shumë i lartë, krijon presion për rishpërndarje
Punësimi në shërbime	Rritje ~3–6%	–	Dinamikë pozitive në turizëm, tregti, pasuri paluajtëse
Inflacioni vjetor	Rreth 2.5–2.7%	Në rënie	Presione inflacioniste të ulëta, ruan fuqinë blerëse

Në këtë tabelë përmbledhen treguesit kryesorë të ekonomisë shqiptare për tremujorin e parë të vitit 2025, duke ofruar një panoramë të qartë të situatës ekonomike aktuale dhe zhvillimeve krahasuese me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Së pari, Prodhimi i Brendshëm Bruto (PBB) reale është vlerësuar me një rritje prej rreth 3.3 deri në 3.5 për qind, që përbën një përshpejtim në krahasim me 2.7 për qind në tremujorin e parë të 2024-ës. Kjo tregon se ekonomia po zgjerohet në një ritëm më të mirë, edhe pse rritja mbetet modeste dhe nuk shënon një përmirësim spektakolar.

Indeksi i shitjeve me pakicë, i deflatuar për të eliminuar ndikimin e inflacionit, qëndron në 107.2, duke reflektuar një rritje reale prej 7% në krahasim me vitin e kaluar. Kjo rritje tregoi që konsumi është në zhvillim dhe është një tregues i besimit të konsumatorëve dhe i fuqisë blerëse në rritje.

Paga mesatare bruto është rritur në 82,210 lekë, me një ritëm shumë të lartë prej 13.6%, duke krijuar presione të konsiderueshme për rishpërndarje të të ardhurave dhe nevojë për rritje të produktivitetit që të mbështesë këto paga më të larta në mënyrë të qëndrueshme.

Punësimi në sektorin e shërbimeve ka pësuar një rritje në intervalin 3 deri 6 për qind, veçanërisht në fushat e turizmit, tregtisë dhe pasurive të paluajtshme, që tregon një dinamikë pozitive dhe përmirësim në ofertën dhe kërkesën për punë në këto sektorë kyç.

Inflacioni vjetor është rreth 2.5 deri 2.7 për qind dhe është në rënie, duke treguar presione inflacioniste relativisht të ulëta, gjë që ndihmon ruajtjen e fuqisë blerëse dhe stabilitetin ekonomik.

Së bashku, këta tregues nënvizojnë se ekonomia shqiptare është në një fazë rimëkëmbjeje, ku konsumi dhe shërbimet po mbajnë barrën kryesore të rritjes, ndërsa sektorët prodhues mbeten më pasivë, duke paraqitur një sfidë për diversifikimin dhe stabilitetin afatgjatë të zhvillimit ekonomik.

Vlerësim i riskut dhe komentet tona

Dinamika e tanishme e ekonomisë shfaq disa rreziqe strukturore që kërkojnë politika të qarta dhe të fokusuar:

• Rritja e pagave pa përmirësim të produktivitetit përbën rrezik për inflacion dhe dobësim të konkurrueshmërisë së bizneseve.
• Dominimi i sektorit të shërbimeve e bën ekonominë të ndjeshme ndaj krizeve ciklike dhe ndryshimeve të papritura në treg.
• Rritja e konsumit me pakicë lidhet ngushtë me varësinë nga importet, për shkak të prodhimit vendas të pamjaftueshëm.
• Ulja e aktivitetit industrial rrezikon humbjen e kapaciteteve prodhuese dhe uljen e mundësive për punësim.
• Prezenca e sektorit informal sjell humbje të të ardhurave fiskale dhe rrit pasigurinë sociale.

Ekonomia shqiptare në tremujorin e parë të vitit 2025 ecën në dy binarë paralelë:

• Pozitivisht, rritja e konsumit dhe zgjerimi i sektorit të shërbimeve, së bashku me performancën e ndërtimit, janë faktorë që mbajnë ekonominë në rritje dhe forcojnë të ardhurat e familjeve.
• Negativisht, baza prodhuese po dobësohet, veçanërisht në industri dhe energji, duke rrezikuar stabilitetin afatgjatë dhe pavarësinë ekonomike.

Për të siguruar një rritje ekonomike të qëndrueshme dhe të balancuar, politika duhet të orientohet drejt zhvillimit të sektorëve prodhues dhe eksportues që krijojnë vlerë të shtuar reale.

Thelbësore është rritja e konkurrueshmërisë përmes teknologjisë dhe inovacionit, si dhe formalizimi i mëtejshëm i tregut të punës dhe biznesit për të forcuar sigurinë dhe transparencën ekonomike.

Gjithashtu, ndërtimi i kapaciteteve vendase është kyç për të mbështetur kërkesën në rritje pa u mbështetur te importet, duke reduktuar kështu varësinë dhe duke ndihmuar në zhvillimin e një ekonomie më të qëndrueshme dhe të pavarur.