Kostoja e Korrupsionit në Shqipëri 2025

Korrupsioni mbetet një nga pengesat më serioze për zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik të Shqipërisë dhe rrugën e saj të integrimit evropian. Ky raport prezanton një model të ri hibrid dhe dinamik për vlerësimin e kostos së korrupsionit në vitin 2025, duke integruar tre shtylla plotësuese: humbjet direkte fiskale, efektet indirekte makroekonomike dhe ndikimin në mirëqenien e qytetarëve.

Gjetjet kryesore

Në vitin 2025, korrupsioni vlerësohet se do t’i kushtojë ekonomisë shqiptare midis 852 milionë dhe 1,115 milionë euro, ekuivalente me 3.1% deri në 4.0% të PBB-së nominale (27.7 miliardë euro).

• Kostoja direkte fiskale është 650-810 milionë euro, duke përfaqësuar 8-10% të shpenzimeve totale publike (801.7 miliardë lekë, ose afërsisht 8.30 miliardë euro). Nga kjo shumë, 110-140 milionë euro rrjedhin nga evazioni fiskal dhe abuzimet fiskale.
• Kostoja ekonomike indirekte arrin në 202–305 milionë euro, e nxitur nga një ulje e rritjes së PBB-së reale prej 0.73 deri në 1.10 pikë përqindjeje në vit për shkak të dobësimit të besimit institucional, konkurrencës së shtrembëruar dhe investimeve të huaja më të ulëta.
• Indeksi i Humbjes së Mirëqenies (WLI) i prezantuar rishtazi arrin 22–29%, duke treguar se deri në gati një të tretën e efektivitetit të shpenzimeve publike në arsim, shëndetësi dhe mbrojtje sociale gërryhet nga korrupsioni.

Me një Indeks të Perceptimit të Korrupsionit (CPI) prej 39/100 në vitin 2025 (duke u renditur i 91-ti nga 182 vende dhe një rënie prej 3 pikësh nga viti 2024), Shqipëria mbetet dukshëm nën mesataren e BE-së (64/100) dhe në gjysmën e poshtme të Ballkanit Perëndimor (WB6) [1].

Parashikimet afatmesme (2025–2030) tregojnë se nëse nivelet e korrupsionit mbeten të pandryshuara, Shqipëria mund të humbasë 2.8–4.8 miliardë euro në prodhim kumulativ. Në një skenar optimist me një ulje prej 25–30% të korrupsionit (IÇK që rritet në 52–55), vendi mund të fitojë 4–7 miliardë euro shtesë në PBB-në kumulative deri në vitin 2030, me rritje reale që rritet në 4.3–4.7% dhe 200–300 milionë euro shtesë në prodhim që në vitin 2025.

Implikimet e Politikave

Korrupsioni nuk është thjesht një çështje etike ose ligjore, por funksionon si një taksë e fshehur dhe regresive që shtrembëron ndarjen e burimeve, minon ofrimin e shërbimeve publike, nxit emigrimin e të rinjve të kualifikuar dhe gërryen legjitimitetin institucional. Ulja e korrupsionit është, pra, një nga investimet me kthimin më të lartë që Shqipëria mund të bëjë drejt rritjes së qëndrueshme dhe integrimit të suksesshëm në BE.

Ky raport ofron rekomandime konkrete dhe të bazuara në prova, të grupuara sipas përparësisë: forcimi i institucioneve antikorrupsion (veçanërisht SPAK), dixhitalizimi i plotë i prokurimit publik, rritja e transparencës fiskale dhe objektiva ambicioze afatmesme për të rritur IÇK-në në 50–55 deri në vitin 2030

[1] Nuk do të thotë domosdoshmërisht që paratë “vidhen” të gjitha direkt, por që një pjesë abuzohet (korrupsion klasik), një pjesë shpërdorohet (ineficiencë, tendera të fryrë) dhe një pjesë keq-targetohet (shkon te njerëz që s’duhet). Pra, nga 100 lekë buxhet social, vetëm 55–65 lekë japin efekt real, ndërsa 35–45 lekë humbasin në forma të ndryshme korrupsioni dhe keqmenaxhimi