HUMBJA E MILIONAVE NGA EVAZIONI DHE TREGU I ZI NË LOJËRAT E FATIT DHE MOSZBATIMI I LIGJIT NË SHQIPËRI (2019 – 2025)

0 €

Ky raport investigativ analizon një skemë të gjerë evazioni fiskal në sektorin e lojërave të fatit në Shqipëri, me theks të veçantë te bastet online. Të dhënat tregojnë se, për shkak të vonesave në zbatimin e Ligjit Nr. 155/2015, të ndryshuar në mars 2024, dhe mosmiratimit të 11 akteve nënligjore brenda afatit ligjor (1 tetor 2024), shteti humb 7–12 miliardë lekë në vit (rreth 70–120 milionë euro).
Gjetjet kryesore
• Zbatimi i pjesshëm i ligjit ka krijuar boshllëqe rregullatore që kanë pezulluar dhënien e 10 licencave kombëtare, duke i lënë operatorët e ligjshëm jashtë tregut dhe duke forcuar rolin e platformave të huaja (p.sh. Bet365).
• Tregu i jashtëligjshëm përbën 60–75% të qarkullimit total vjetor, me xhiro të përllogaritura 150–250 milionë euro, që nuk tatohen dhe nuk monitorohen nga autoritetet shqiptare.
• Potenciali fiskal i pashfrytëzuar është i konsiderueshëm: nëse ligji zbatohet plotësisht, shteti mund të sigurojë +12–18 miliardë lekë/vit nga tatimi 15% mbi GGR dhe 13–23% mbi fitimet e lojtarëve me fitime mbi 5 milionë lekë.
• Raste hetimore të reja konfirmojnë përmasat e aktivitetit ilegal.
Raporti evidenton mungesën e koordinimit ndërmjet AMLF, DPT, KLSH dhe Inteligjencës financiare, si dhe mungesën e një infrastrukture digjitale të përbashkët për ndjekjen e transaksioneve të basteve online. Për shkak të kësaj, sistemi aktual i raportimit fiskal është i fragmentuar dhe joefektiv në zbulimin e flukseve të parave të paligjshme.
Mungesa e zbatimit të ligjit krijon një dëmtim të drejtpërdrejtë të buxhetit të shtetit dhe ndikon në konkurrencën e ndershme ndërmjet operatorëve të ligjshëm dhe atyre të paligjshëm. Për më tepër, ekspozimi i lartë ndaj platformave të huaja rrit rrezikun për pastrim parash dhe evazion ndërkombëtar, duke dobësuar mekanizmat e kontrollit fiskal dhe financiar të vendit.
Nga situate e konstatuar nevojitet:
1. Miratimi urgjent i 11 akteve nënligjore brenda një afati të shkurtër, për të bërë të zbatueshme dispozitat e Ligjit Nr. 155/2015.
2. Rifillimi i procedurës për dhënien e licencave kombëtare, me transparencë dhe kritere të standardizuara.
3. Krijimi i një sistemi kombëtar të monitorimit elektronik, të ngjashëm me modelin italian (ADM app), që ndjek në kohë reale qarkullimin, fitimet dhe transaksionet.
4. Intensifikimi i inspektimeve të DPT dhe forcimi i kontrollit të AMLF, përmes analizës së rrezikut dhe bashkëpunimit me njësitë bankare.
5. Zbatimi i masave të përkohshme për formalizimin e operatorëve, duke ofruar një periudhë tranzitore për regjistrim dhe tatim të plotë.
Evazioni fiskal në bastet online është bërë një burim i qëndrueshëm humbjeje për shtetin, por njëkohësisht edhe një mundësi reale për rritje të të ardhurave publike, nëse ndërhyhet me masa të menjëhershme ligjore dhe teknologjike. Formalizimi i tregut, përmes monitorimit dixhital dhe bashkëpunimit institucional, mund të transformojë një sektor të informalitetit kronik në një burim të qëndrueshëm fiskal dhe transparencë ekonomike.

Raporti mbështetet kryesisht në burime zyrtare dhe media të verifikuara. Burimet kryesore përfshijnë:
• Autoritetet shtetërore: AMLF, AIF, DPT dhe Ministria e Financave.
• Publikime zyrtare, si Fletoret Zyrtare (për ndryshimet legjislative dhe datat zyrtare të hyrjes në fuqi).
• Mediat e verifikuara, si: Shqiptarja.com, Monitor.al, Panorama, Reporter si dhe burime lokale të përdorura për të evidentuar ngjarje konkrete (arrestime, pezullime gare, njoftime publike).
• Burime shtesë online, si faqet institucionale amlf.gov.al, tatime.gov.al, financa.gov.al (për të dhëna statistikore dhe udhëzime publike).
Çdo citim dhe lajm është dokumentuar dhe identifikuar për të ruajtur historikun e informacionit.

Kategori: , Etiketa: , , , , , , , ,

Përshkrim

Ky raport analitik mbi sektorin e lojërave të fatit dhe bastet online në Shqipëri paraqet një panoramë të plotë të situatës ligjore, fiskale dhe administrative pas hyrjes në fuqi të ndryshimeve të Ligjit Nr. 155/2015 (mars 2024). Ai synon të ndriçojë efektet e vonesave në zbatimin e akteve nënligjore dhe pasojat e tyre në evazionin fiskal, në të ardhurat buxhetore dhe në integritetin institucional të tregut të lojërave të fatit. Raporti është ndërtuar mbi një bazë të gjerë burimesh zyrtare, analizash ekonomike dhe hetimesh mediatike të verifikuara, duke u mbështetur në një metodologji sistematike të mbledhjes, verifikimit dhe interpretimit të të dhënave.

Në thelb, dokumenti trajton një kontrast të fortë midis kuadrit ligjor të avancuar në letër dhe mungesës së zbatimit praktik, që ka krijuar një boshllëk të gjerë midis ekonomisë formale dhe tregut të zi. Ligji i ndryshuar, i cili parashikon një regjim të qartë tatimor (15% mbi të ardhurat bruto pas fitimeve të lojtarëve dhe 13–23% mbi fitimet individuale mbi 5 milionë lekë), synonte të rikthente kontrollin shtetëror dhe të siguronte të ardhura të qëndrueshme në buxhet. Por mosmiratimi i 11 akteve nënligjore nga Këshilli i Ministrave brenda afatit ligjor (1 tetor 2024) e ka bllokuar procesin e licencimit, duke e bërë të pamundur funksionimin e mekanizmit ligjor në praktikë.

Si rezultat, gara për licenca është pezulluar deri në fund të vitit 2025, dhe rreth 70% e tregut funksionon në mënyrë të paligjshme, kryesisht përmes platformave të huaja dhe përdorimit masiv të VPN-ve. Kjo situatë jo vetëm që ka reduktuar ndjeshëm të ardhurat publike, por ka lejuar që kapitalet e paligjshme të qarkullojnë në një zonë gri të ekonomisë dixhitale, me pasoja të drejtpërdrejta për pastrimin e parave dhe stabilitetin fiskal.

Përmes një qasjeje dokumentuese dhe analitike, raporti prezanton fakte të mbledhura nga burime zyrtare dhe media të verifikuara: njoftime të AMLF (për pezullimin e procesit të licencimit), raporte të KLSH (për ndikimin në kontributin fiskal të lojërave të fatit), dhe të dhëna nga Drejtoria e Tatimeve për aktivitetet e kontrollit dhe masat administrative. Secila provë është shoqëruar me “chain of custody”, një proces që dokumenton burimin, datën e publikimit dhe verifikimin përmes burimeve dytësore, për të garantuar integritetin e informacionit.

Në vijim, raporti paraqet analiza të hollësishme mbi:

  • Të Ardhurat aktuale dhe humbjet (faqet 19–20), duke vlerësuar të ardhurat e regjistruara gjatë 2024–2025 dhe humbjet nga evazioni që llogariten 7–12 miliardë lekë në vit (ekuivalent me 140–280 milionë euro në periudhën 2019–2025);
  • Evazioni fiskal në bastet online (faqet 22–23), ku përfshihen operacionet policore ndaj rrjeteve të basteve ilegale, me dëme që arrijnë deri në 7 milionë lekë;
  • Potencialin tatimor të sektorit (faqet 24–25), sipas të cilit zbatimi i plotë i ligjit mund të sjellë 12–18 miliardë lekë shtesë në buxhet dhe 3–5 milionë euro në fondin e sportit (sipas nenit 27 të ligjit);
  • Krahasimet ndërkombëtare dhe vështirësitë e mbledhjes (faqet 26–27), duke analizuar modelin italian, maltez, kosovar, britanik të monitorimit dixhital që arrijnë efikasitet të lartë, si p.sh. mbi 90% nբ rastin e Italisë;
  • Komentet finale (faqet 28–29), që propozojnë një plan veprimi institucional për miratimin e menjëhershëm të akteve nënligjore, rifillimin e procesit të licencimit dhe krijimin e një aplikacioni monitorimi në kohë reale për bastet online.

Në përmbyllje, raporti nuk është vetëm një analizë fiskale, por një paralajmërim institucional: Shqipëria ndodhet përballë një “legalizimi të ilegalitetit”, ku mungesa e zbatimit e shndërron ligjin në një kornizë formale pa fuqi reale.

Nëse procesi i reformës do të përfundojë brenda 2025, shteti mund të përfitojë jo vetëm të ardhura të qëndrueshme, por edhe një rritje të besimit publik në integritetin fiskal dhe administrativ. Në të kundërt, vonesa të mëtejshme do të thellojnë humbjet buxhetore dhe do të forcojnë zinxhirët e informalitetit që tashmë dominojnë mbi dy të tretat e tregut të lojërave të fatit.

Ky raport, i mbështetur në 35+ burime të verifikuara dhe në metodologji të qartë hetimore, është konceptuar si një instrument analitik për politikëbërje, që mund të shërbejë njëkohësisht për institucionet fiskale, organet ligjzbatuese dhe partnerët ndërkombëtarë që mbështesin qeverisjen ekonomike në Shqipëri.

Produkte të afërt