Brenda lavanderisë së pastrimit të parasë

0 €

Në Shqipëri, fenomeni i pastrimit të parasë vazhdon të jetë një sfidë e madhe për sistemin financiar dhe drejtësinë, siç tregojnë raportet e fundit nga DASH, AIF dhe Moneyval deri në nëntor 2025.
Ky proces, që fsheh origjinën ilegale të fondeve duke i bërë ato të duken legjitime, ushqehet kryesisht nga trafiku i drogës, korrupsioni, mashtrimet online dhe evazioni fiskal. Pavarësisht heqjes nga lista gri e FATF në 2023 falë reformave, skemat janë sofistikuar me kriptovaluta dhe call centers mashtruese, duke çuar në një rritje 75% të hetimeve nga SPAK.
Burimet kryesore të parasë së pistë formojnë një ekonomi paralele: grupet kriminale shqiptare dominojnë linjat e kokainës dhe kanabisit në Europë, duke kontrolluar deri në 30% të tregut në Britani sipas Europol 2025, dhe kthejnë fitime përmes transfertave të vogla, cash-it dhe investimeve në ndërtim.
Korrupsioni në nivele të larta devijon fonde publike me tendera të fryra, si në hetimet e SPAK ndaj figurave si Berisha, Meta dhe Balluku, me sekuestra mbi 100 milionë euro.
Mashtrimet online përmes call centers si Forex gjenerojnë miliona, siç zbuloi operacioni Pandora me dëme mbi 50 milionë euro.
Ndërkohë, evazioni fiskal dhe ekonomia informale (27.8% e GDP-së) lehtësojnë transferta pa gjurmë si Hawala.
Sektori i ndërtimit është kanali qendror i pastrimit, duke përthithur shuma të mëdha me mungesë transparence dhe kontroll minimal, siç raporton FES 2025 me 1.6 miliardë euro dyshimta në tre vite.
AIF 2024 identifikoi 13 tipologji, duke përfshirë blerje pronash pashpjegueshme, kompani guackë dhe përdorim offshore.
Instrumentet moderne sofistikojnë procesin: kriptovalutat ofrojnë anonimati dhe transferta të shpejta, me rritje 30% të rasteve sipas AIF.
Profesionistët ligjorë si noterët dhe avokatët formalizojnë transaksione dyshimta, ndërsa objektet e luksi si orë, bizhuteri dhe makina shërbejnë për pastrime të vogla, me sekuestra si 400 makina.
Institucionet kanë bërë progres, por mbeten nën peshën e fenomenit: SPAK ka rritur hetimet me 75% dhe sekuestra 65.5 milionë euro, por konfiskimet janë minimale. AIF regjistroi 1,537 raportime, duke u fokusuar te skemat komplekse.
Bashkëpunimi me Europol dhe Eurojust intensifikohet në operacione si Pandora, por nuk mbulon aspektet e brendshme. Kritikat nga Moneyval dhe DASH theksojnë hetime pavarura të pakta, konfiskime të ulëta dhe mbikëqyrje të dobët në sektore jo-bankare.
Fenomeni mbetet rezistent për arsye strukturore, bazuar tek ekonomia cash dhe informaliteti (27.9% e GDP-së) që krijojnë transaksione pa gjurmë, te korrupsioni politik (CPI 42/100) ofron mbrojtje, te rrjetet ndërkombëtare të krimit shqiptar që dominojnë në Europë, duke sjellë fluks fitimesh, si dhe te mungesa e burimeve teknike që lejojnë sofistikimin e skemave si kripto të tejkalojnë kapacitetet e SPAK dhe AIF.
Në fund, Shqipëria ka avancuar drejt integrimit evropian, por kërkon konfiskime masive dhe reforma strukturore për të luftuar këtë “lavanderi” të parasë së pistë.

Kategori: , Etiketa: , , , , , , , ,

Përshkrim

shtu si në një lavanderi të zakonshme, ku rrobat e ndotura kalojnë procese pastrimi dhe shplarje derisa të dalin të pastra, edhe në ekonominë shqiptare ekziston një proces paralel ku fondet kriminale futen të errëta, të ndotura dhe të padeklaruara, dhe përfundojnë të konvertuara, të ricikluara dhe të paprekshme.

Këto para hyjnë me një origjinë të mbarsur kriminale dhe dalin gati për t’u përzier pa gjurmë me kapitalin e ligjshëm, duke i dhënë sistemit financiar atë iluzion stabiliteti që shifrat nuk e tregojnë dot.

Por ndryshe nga një lavanderi e zakonshme, ku procesi është i thjeshtë dhe transparent, “lavanderia e parasë” është një industri e përmasave të mëdha, një makineri e sofistikuar që funksionon në nëntokën ekonomike me rregulla të shkruara e të pashkruara.

Kjo industri e formalizuar ka strukturë, procedura, aktorë të specializuar, korridore të sigurta financiare dhe sektorë të tërë të ndërtuar mbi premtimin se aty rreziku i zbulimit është i ulët dhe fitimet janë të shpejta.

Në këtë treg paralel, krimi ka ndërtuar instrumentet e veta me kompani fiktive që krijohen dhe shuhen brenda muajve, investime të shpejta në ndërtim që fryjnë çmimet e tregut, transaksione të fragmentuara që humbasin gjurmët, platforma dixhitale e kriptovaluta që ofrojnë anonimitet, si dhe një ekosistem profesionistësh që veprojnë si ura lidhëse (noterë, agjentë imobiliarë, konsulentë financiarë, llogaritarë dhe operatorë të transfertave informale) që e bëjnë qarkullimin e parasë gjithnjë e më të vështirë për t’u kapur.

Sipas raporteve ndërkombëtare si ato të Departamentit Amerikan të Shtetit (DASH) për vitin 2024-2025 dhe Agjencisë së Inteligjencës Financiare (AIF), Shqipëria vazhdon të jetë e ndjeshme ndaj pastrimit të parasë për shkak të korrupsionit, krimit të organizuar, ekonomisë së madhe informale dhe përdorimit të gjerë të parasë cash. Burimet kryesore të parave të pista janë trafikimi i drogës (kanabis dhe kokainë), trafikimi i qenieve njerëzore, mashtrimet kibernetike, evazioni fiskal dhe korrupsioni qeveritar.

Në vitin 2023, Shqipëria u hoq nga lista gri e FATF (Financial Action Task Force), falë reformave në kuadrin ligjor dhe rritjes së hetimeve. Megjithatë, në 2024-2025, raportet tregojnë se skemat janë sofistikuar, duke përfshirë kriptovalutat, call center-et mashtruese dhe investime në pasuri të paluajtshme.

Qytetet më të prekura janë Tirana, Durrësi, Vlora dhe Lezha. SPAK raportoi rritje 75% të hetimeve në 2024, me sekuestrime katërfish (mbi 40 subjekte tregtare).

Produkte të afërt