ANALIZA E PERFORMANCËS SË IMPORTIT TË MALLRAVE TË AKCIZËS

0 €

Ky studim analizon performancën e importit të mallrave kryesore të akcizës në Shqipëri gjatë periudhës 2021–2025, duke mbuluar karburantin (naftë motorike dhe benzinë), duhanshmërinë, alkoolin dhe birrën.

Duke u bazuar në të dhënat zyrtare doganore dhe fiskale, analiza evidenton rritjen kumulative prej +21.2% të vëllimeve të karburantit, tronditjen anomale të vitit 2022 (−9.0%) si pasojë e krizës energjitike globale pas agresionit rus në Ukrainë, dhe rimëkëmbjen e qëndrueshme gjatë 2023–2025 me rekorde historike.

Sezonaliteti strukturor i sistemit me variancë Janar/Gusht prej mbi 40% kërkon menaxhim aktiv të likuiditetit buxhetor dhe modele parashikimi SARIMA. Elasticiteti mbiunitare i Akcizave ndaj GDP-së (1.94–3.74) gjatë periudhës së rimëkëmbjes konfirmon funksionin akselerator të sistemit tatimor.

Studimi identifikon gjithashtu dobësi strukturore kritike: varësinë asimetrike nga karburanti (93–95% e vëllimit total), erozioni real nga inflacioni për shkak të natyrës specifike (jo ad valorem) të normave, informalitetin dhe kontrabandën e karburantit, si dhe gap-in e gjerë midis normave shqiptare dhe minimumeve të BE (−55% deri −78% sipas kategorisë).

Kuadri i integrimit europian dhe tranzicioni energjitik global (Green Deal, elektrifikimi i flotës, CBAM) paraqesin sfida fundamentale afatmesme dhe afatgjata.

Rekomandohen reforma të grupuara në tre horizonte kohore: indeksimi automatik i normave, zgjerimi i bazës tatimore, implementimi i sistemit EMCS, dhe diversifikimi drejt akcizave mjedisore.

Kategori: , Etiketa: , , , , , , , , , , ,

Përshkrim

Gjetjet Kryesore
• Volumi total i importit të mallrave të akcizës u rrit 21.2% nga 2021 në 2025 (karburant +21.2%)
• Viti 2022 shënoi rënie anomale të karburantit (-9.0%) për shkak të krizës energjitike globale dhe efekteve pasluftë
• Viti 2025 rezultoi si viti me performancën më të lartë në të gjitha kategoritë kryesore
• Elasticiteti i akcizave ndaj GDP-së është pozitiv por nënunitar në periudha rënieje dhe mbiunitare në rimëkëmbje
• Sezonaliteti i qartë me pikun në Korrik–Gusht dhe minimun në Janar–Shkurt kërkon planifikim financiar të specializuar

Sistemi akcizave shqiptare mbështetet mbi katër shtylla kryesore: karburanti (motorinë dhe benzinë), duhani, alkooli dhe birra. Gjatë periudhës 2021–2025, ky sistem ka treguar reziliencë të konsiderueshme, duke u rimëkëmbur nga tronditjet e vitit 2022 dhe duke arritur nivele rekord në 2025. Megjithatë, analiza e thellë zbulon dobësi strukturore që rrezikojnë qëndrueshmërinë afatgjatë të të ardhurave nga Akcizat, veçanërisht në kontekstin e procesit të integrimit europian dhe transformimeve të mëdha globale.

Karburanti dominon strukturën me rreth 93–95% të vëllimit total, duke e ekspozuar sistemin ndaj varësisë prej një grupi të vetëm malli dhe çmimeve ndërkombëtare të naftës. Tregu i duhanit, ndonëse modest në volum, shfaq rritje të qëndrueshme, ndërkohë që alkooli dhe birra demonstrojnë korrelacion të fortë me turizmin dhe konsumit sezonal

Produkte të afërt