Sa rëndësi ka për buxhetin dhe ekonominë vlerësimi nga Standard & Poor’s?

Sa rëndësi ka për buxhetin dhe ekonominë vlerësimi nga Standard & Poor’s?

Përmirësimet e vlerësimit të aftësisë për kreditim të qeverisë duke e klasifikuar renditjen nga B+ në BB- janë një temë që mund të jetë komplekse dhe e vështirë për t’u kuptuar për shumë njerëz. Megjithatë, të kuptuarit se cilat janë këto përmirësime dhe pse kanë rëndësi është thelbësore për këdo që është i interesuar në ekonominë dhe tregjet financiare.

Me fjalë të thjeshta, ashtu si u sqarua edhe sot në emisionin Ekopuls, një përmirësim i vlerësimit të kredisë sovrane është një vendim i një agjencie të vlerësimit të kredisë për të rritur vlerësimin e borxhit të një vendi. Ky vendim bazohet në një sërë faktorësh, duke përfshirë rritjen ekonomike të vendit, stabilitetin politik dhe aftësinë për të shlyer borxhet.

Nga këndvështrimi i investitorëve, përmirësimet e vlerësimit të kreditimit mund të shihen si sinjale pozitive për rritjen ekonomike. Kur vlerësimi i kredisë së një vendi përmirësohet, kjo zakonisht do të thotë që vendi shihet si një bast më i sigurt për investitorët. Kjo mund të çojë në rritjen e kërkesës për borxhin e vendit, gjë që mund të ulë normat e interesit dhe ta bëjë më të lehtë për vendin të marrë hua. Nga ana tjetër, kjo mund të ndihmojë në stimulimin e rritjes ekonomike dhe krijimin e vendeve të punës.

Nga këndvështrimi i qeverisë, përmirësimet e vlerësimit të aftësisë kredituese shihen si një vërtetim i politikave dhe performancës ekonomike. Përmirësimi po tregohet si funksionalitet i përpjekjeve të qeverisë për të përmirësuar ekonominë dhe për të ulur barrën e borxhit. Kjo mund të ndihmojë në rritjen e besimit te qeveria dhe politikat e saj, si brenda dhe jashtë vendit.

Rëndësia e vlerësimeve nga Moody’s në Shtator 2023 dhe nga Standard & Poor’s në Mars 2024 nuk kufizohen vetëm tek investitorët dhe qeveria, por vlejnë edhe për ekonominë.
Është e rëndësishme që vendi të mbajë një vlerësim të mirë krediti për të aksesuar financimin nga tregjet ndërkombëtare me norma interesi më të ulëta. Një vlerësim i ulët krediti mund të ndikojë në koston e huas dhe vështirësi në marrjen e parave nga investitorët e huaj, duke çuar në kosto më të larta të huamarrjes. Për më tepër, një ulje e vlerësimit të kredisë mund të shkaktojë një shitje në monedhën e një vendi, duke shkaktuar paqëndrueshmëri ekonomike.

Disa pika kryesore për të kuptuar më mirë përmirësimet e vlerësimit të situatës kredituese duket nga fakti se:

1. Agjencitë e vlerësimit të kredisë, si Standard & Poor’s, Moody’s dhe Fitch janë përgjegjëse për përcaktimin e vlerësimit të kreditimit të një vendi.

2. Vlerësimi i kredisë bazohet në një sërë faktorësh, duke përfshirë rritjen ekonomike, stabilitetin politik dhe aftësinë për të shlyer borxhet e tij.

3. Një përmirësim i vlerësimit të kredisë mund të çojë në rritjen e kërkesës për borxh të ri, i cili mund të ndihmojë në stimulimin e rritjes ekonomike dhe krijimin e vendeve të punës.

4. Një përmirësim i vlerësimit të kredisë mund të jetë gjithashtu një vërtetim i politikave dhe performancës ekonomike të qeverisë, gjë që mund të rrisë besimin tek qeveria dhe politikat e saj.

A është realisht vlerësimi një tregues i drejtë i politikave dhe masave të ndërmarra nga qeveria?

– Vlerësimet janë një tregues i rëndësishëm i stabilitetit ekonomik të një vendi. Por, nëse vlerësim do të ishte më i lartë se niveli BB-, atëherë realisht kjo do të tregonte se vendi ka hyrë në zonën e një ekonomie të qëndrueshme, me nivele të ulëta borxhi dhe një burim të besueshëm të ardhurash. Në fakt, megjithë rritjen e vlerësimit me një nivel më lart, që është vlerësimi më pozitiv i arritur nga qeverisjet deri më sot, ende nuk mund të konsiderohet se provon sa më lart, pasi nevojiten disa vite me një vlerësim të tillë apo dhe më lart. Megjithatë, nëse vlen për momentin, vlerësimi BB- mund të ndihmojë në tërheqjen e investimeve të huaja, dhe nëse ndodhin disa vite rrjesht edhe me nxitjen e rritjes ekonomike të vendit dhe uljen e rrezikut të krizave financiare.

– Vlerësimi është ndikuar gjithashtu nga stabiliteti politik i vendit. Praktikat nga vendet me histori të paqëndrueshmërisë politike ose me trazira sociale kanë marrë vlerësime më të ulëta nga më përpara, duke reflektuar rreziqet e mundshme për investitorët.

Politikat fiskale, si normat tatimore, shpenzimet qeveritare dhe menaxhimi i deifcitit bashkë me balancën primare janë faktorë të rëndësishëm në përcaktimin e vlerësimit të aftësisë kredituese për Shqipërinë. Vendet me politika të forta fiskale kanë vlerësime më të larta se Shqipëria duke reflektuar aftësinë e tyre për të menaxhuar borxhin dhe për të mbajtur një sistem financiar të qëndrueshëm.

Niveli e borxhit të një vendi është në radhën e faktorëve më  të rëndësishëm në përcaktimin e vlerësimit dhe renditjen e rriskut kreditor. Nëse nivelet e borxhit publik do të ishin të larta si përpara dy viteve, atëherë ato mund të çonin madje edhe në një ulje të vlerësimit, pasi rritej rrisku i mospagimit. Për shembull, kriza e borxhit të Greqisë në vitin 2010 çoi në një ulje të vlerësimit të saj të kredisë, gjë që shkaktoi një krizë financiare në vend dhe më gjerë në Eurozonë.

– Një vlerësim i lartë, ashtu si e kemi parë prej pak vitesh në Serbi mund të ngjallë besim tek investitorët, duke çuar në rritjen e investimeve dhe rritjen ekonomike. Nga ana tjetër, një ulje e vlerësimit të kredisë mund të çojë në një humbje të besimit të investitorëve, duke shkaktuar një rënie të vlerës së monedhës vendase dhe paqëndrueshmëri financiare. Në fakt, nisur nga ekonomia jonë dhe rregullat që zbatohen lidhur me spekulimet rreth kursit të këmbimit në vitet e fundit, tregojnë se klasifikimi i Shqipërisë si një ekonomi ende në tranzicion[1]

I gjithë ky vlerësim me një shkallë më lart në renditjen e vendit, mundet të ndikojë pozitivisht në rritjen ekonomike.

Së pari, nëpërmjet një qasje më të lehtë në tregjet e kapitalit duke sinjalizuar investitorët se perspektivat ekonomike dhe financiare po përmirësohen. Kjo rritje e aksesit në kapital mund të çojë në rritjen e investimeve në sektorë të tjerë përveç infrastrukturës, madje edhe në nivele më të larta të investimeve të huaja direkte se në vitin 2023 (1.49 miliard Euro) dhe nivele më të larta të rritjes ekonomike.

Së dyti, kostoja e huamarrjes së jashtme mund të ulet. Këtë realitet e ka prekur Serbia, e cila në vitin e kaluar dhe më herët, për arsye të vlerësimit më lart se Shqipëria, ka përfituar norma interesi më të ulta. Kuptimi financiar në këtë mes është se huadhënia bëhet më pak e rrezikshme për tu rimarrë nga huadhënësit. Kjo mund të çojë në kursime të vlefshme të kostos për qeverinë, të cilat më pas mund të përdoren për të financuar programe sociale ose për të investuar në sektorët e nënvlerësuar të bujqësisë dhe prodhimeve eksportuese.

Së treti, arrihet që të ndikohet me këtë rast edhe përmirësimi i besimit të biznesit. Bizneset të cilët janë shumë të vëmendshëm për këto zhvillime pasi analizojnë sipas aftësive dhe këshillave që marrin mundet të investojnë nëse do të ndihen të sigurt për perspektivat ekonomike afatgjata. Një përmirësim sy ky aktuali ende nuk e jep sigurinë për ta se kolonat ekonomike të vendit janë të forta për të mbajtur për periudha të ardhme me shumë të papritura.

E gjithë sa sqaruam vlen që të kuptojmë se vlerësimi aktual është një moment i mirë për reflektim dhe ndryshim të qasjes sipas këshillave dhe kritikave që i janë ekspozuar qeverisë, pasi është ende herët që shumë nga faktorët më lart të arrijnë të ndikojnë në nivele që të duket ndryshimi i dukshëm.

Qeveria duhet ta përforcojë këtë vlerësim aktual me veprime të besueshme dhe transparente në të ardhmen, që të kuptohen si një qasje më shumë drejt interesit publik dhe jo vetëm interesit elektoral.

[1] Shqipëria konsiderohet një ekonomi në tranzicion, jo shumë e integruar me flukset globale të kapitalit, por që tregon performancë të fortë ekonomike

Shpërndaje këtë postim

Leave a Reply


error: