# ALTAX > Ne duam që nëpërmjet ekspertëve, partnerë të rrjetit të ALTAX të ndihmojmë në edukimin e profesionistëve të rinj\. Generated by Yoast SEO v26.7, this is an llms.txt file, meant for consumption by LLMs. ## Pages - [Mediatizimi nga ALTAX](https://altax.al/mediatizimi-nga-altax/) - [Qendra ALTAX](https://altax.al/qendra-altax/) - [ALTAX Observatory](https://altax.al/konsulence/gjej-nje-teme/) - [Kreu](https://altax.al/) - [Edukimi tek ALTax](https://altax.al/konsulence/edukimi-tek-altax/) ## Posts - [Publikohet studimi "Rritja e ofertës së banesave nuk garanton përmirësimin e aksesit në strehim"](https://altax.al/publikohet-studimi-rritja-e-ofertes-se-banesave-nuk-garanton-permiresimin-e-aksesit-ne-strehim/) - [Inovacioni, kapitali njerëzor dhe politika fiskale e krahasuar me përvojat e Serbisë dhe Kroacisë](https://altax.al/inovacioni-kapitali-njerezor-dhe-politika-fiskale-e-krahasuar-me-pervojat-e-serbise-dhe-kroacise/) - [Kur rritja e shpejtë e turizmit mbaron](https://altax.al/kur-rritja-e-shpejte-e-turizmit-mbaron/) - [Kur ka më shumë vende pune, por mungojnë njerëzit që dinë t’i bëjnë ato](https://altax.al/kur-ka-me-shume-vende-pune-por-mungojne-njerezit-qe-dine-ti-bejne-ato/) - [Performanca e Buxhetit të Shtetit në 6\-mujorin e parë 2026](https://altax.al/performanca-e-buxhetit-te-shtetit-ne-6-mujorin-e-pare-2026/) ## Produkte - [Pastrimi i parave të pista në ekonominë shqiptare dhe rajon, 2025](https://altax.al/product/pastrimi-i-parave-te-pista-ne-ekonomine-shqiptare-dhe-rajon-2025/): \
\Ky dokument është konceptuar si një vlerësim analitik gjithëpërfshirës mbi dinamikat, përmasat dhe pasojat e pastrimit të parave dhe qarkullimit të parave të pista në Shqipëri dhe më gjerë në rajonin e Ballkanit Perëndimor\.\\
\\Fenomeni i flukseve financiare të paligjshme, që buron nga aktivitete si trafiku i drogës, krimi i organizuar, korrupsioni, kontrabanda dhe shmangia fiskale, është shndërruar gjithnjë e më tepër në një kërcënim sistemik për ekonominë formale, qeverisjen dhe besimin publik\.\\
\\Në këtë kontekst, dokumenti synon disa objektiva të ndërlidhura, të strukturuara sipas këtyre boshteve analitike:\\
\\1\. Hartimi i origjinës dhe rrugëve të qarkullimit të parave të pista në rajon\\
\\Dokumenti synon të identifikojë dhe kategorizojë burimet kryesore të flukseve financiare të paligjshme – që variojnë nga trafiku i drogës \(veçanërisht kanabisit dhe kokainës\), trafiku i armëve dhe korrupsioni, deri te abuzimi me sektorët e bazuar në para në dorë, si ndërtimi dhe turizmi\.\\
\Gjithashtu, analizon mekanizmat kryesorë përmes të cilëve këto para depërtojnë në ekonominë formale, përfshirë kanalet informale të remitancave, investimet strategjike dhe lëvizjet financiare ndërkufitare\.\\
\2\. Vlerësimi i peshës ekonomike të pastrimit të parave në secilin vend\\
\\Duke u mbështetur në të dhëna kombëtare dhe ndërkombëtare – si raportet e Bankës Botërore, vlerësimet e Global Financial Integrity dhe të dhënat e PBB\-së – dokumenti paraqet vlerësime të përmasës së parave të pista në çdo ekonomi\.\\
\Për shembull, theksohet se në Shqipëri, flukset informale dhe të paligjshme financiare mund të arrijnë deri në 4–5 miliardë dollarë amerikanë, ose rreth 20–25% të PBB\-së\.\\
\3\. Vlerësimi i ndikimeve makroekonomike, fiskale dhe sociale të pastrimit të parave\\
\\Analiza shtrihet përtej shifrave për të eksploruar pasojat më të gjera:\\
\\\Efekte makroekonomike\, si shtrembërimi i tregjeve, konkurrenca e pandershme dhe destabilizimi i flukseve të kapitalit;\\
\\\Ndikime fiskale\, përfshirë humbje të mëdha të të ardhurave tatimore \(p\.sh\., rreth 1\.5 miliardë USD/vit në Shqipëri\);\\
\\\Efekte sociale\, si rritja e pabarazisë, margjinalizimi i bizneseve të ligjshme dhe erozioni i legjitimitetit institucional\.\\
\\Ky vlerësim tridimensional ndihmon të zbulohet sesi paratë e pista minojnë zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik dhe rrisin ndjeshmërinë ndaj goditjeve sistemike\.\\
\\4\. Identifikimi i sektorëve vulnerabël dhe dobësive shtetërore\\
\\Duke e ndarë ndikimin sipas sektorëve, dokumenti synon të tregojë se si paratë e paligjshme depërtojnë në sektorët kryesorë ekonomikë – veçanërisht në ndërtim, pasuri të paluajtshme, turizëm dhe financa – të cilët janë veçanërisht të ekspozuar ndaj skemave të pastrimit të kapitalit intensiv\.\\
\\Për më tepër, shqyrtohen dobësitë institucionale \(si mbikëqyrja e pamjaftueshme rregullatore, kapacitetet e kufizuara të zbatimit dhe ndërhyrjet politike\) që mundësojnë vazhdimësinë e këtyre praktikave\.\\
\\5\. Krahasimi i dinamikave specifike të vendeve në një perspektivë rajonale\\
\\Megjithëse çdo vend ka kontekstin e vet, dokumenti nënvizon modelet dhe faktorët e përbashkët të riskut në rajon, duke treguar sesi krimi ndërkufitar, rrjetet informale dhe sistemet e dobëta të mbikëqyrjes financiare krijojnë dobësi të ndërlidhura\.\\
\\Përmes një dimensioni krahasues, analizohen Shqipëria, Kosova, Serbia, Maqedonia e Veriut, Bosnje\-Hercegovina dhe Mali i Zi, për të evidentuar si veçoritë specifike ashtu edhe ngjashmëritë strukturore ndërmjet vendeve\.\\
\\6\. Rekomandimi i përgjigjeve strategjike dhe opsioneve të politikave\\
\\Objektivi i fundit është normativ: të propozohet një kornizë veprimi për qeveritë kombëtare dhe partnerët ndërkombëtarë, duke përfshirë:\\
\\Forcimin e transparencës institucionale dhe mekanizmave kundër korrupsionit;\\
\\Rritjen e bashkëpunimit rajonal dhe ndërkombëtar, përfshirë me strukturat e BE\-së;\\
\\Nxitjen e digjitalizimit të shërbimeve publike dhe sistemeve tatimore për të reduktuar informalitetin;\\
\\Fuqizimin e njësive të inteligjencës financiare për të ndjekur dhe ndëshkuar skemat e pastrimit të parave;\\
\\Investimin në ndërgjegjësimin publik dhe monitorimin nga shoqëria civile\.\\
\\Duke përmbushur këto qëllime, dokumenti synon të thellojë kuptimin e pastrimit të parave jo vetëm si një çështje kriminale, por si një sfidë strukturore ekonomike dhe politike\.\\
\\Ai bën thirrje për një \ndryshim paradigme\ në mënyrën se si Shqipëria dhe Ballkani Perëndimor i qasen financave të paligjshme – jo me masa të fragmentuara dhe reaktive, por përmes reformave sistemike që mbështesin sundimin e ligjit, nxisin konkurrencën e ndershme dhe avancojnë integrimin evropian\.\\
- [Çfarë kostojnë vërtet investimet publike të Kosovës](https://altax.al/product/cfare-kostojne-vertet-investimet-publike-te-kosoves/): Ky studim analizon krizën strukturore të ekzekutimit të investimeve publike të Kosovës për periudhën 2019–2025, duke integruar të dhënat e FMN Article IV Consultation \(2025\), Fiscal Monitor Kosovo, Programit të Investimeve Publike \(PIP\) 2025, auditimeve të Zyrës Kombëtare të Auditimit \(ZKA 2021–2024\) dhe gjetjeve të FMN PIMA 2023\. Sipas të dhënave zyrtare FMN, shpenzimet kapitale faktike të Kosovës u rritën nga 380 milionë euro \(2020, viti COVID\) në 655 milionë euro \(2024\) dhe projektohen në 736 milionë euro për vitin 2025, tendencë pozitive e konfirmuar\. Megjithatë, krahasimi me portofolin PIP 2025 \(927\.8 milionë euro, i verifikueshëm direkt nga MFT/GAP Institute\) tregon mbiprogramim strukturor: norma e ekzekutimit të vlerësuar luhatet midis 54–72% gjatë 2021–2024, me 2022 si viti më i dobët \(54%\) dhe 2024 si i miri \(71%\)\. Diferenca kumulative 2021–2024 midis shpenzimeve faktike FMN \(2,063 milionë euro\) dhe buxheteve të planifikuara \(vlerësuar 3,270 milionë euro\) jep një boshllëk kumulativ prej 1\.2 miliardë eurosh, një shifër e arsyeshme por jo statistikë e vetme zyrtare\. Studimi, duke zbatuar metodologjinë CGE\-lite \(i kalibruar mbi parametrat FMN dhe matricën I\-O BQK 2021, i pranueshëm si instrument orientues politikash\), vlerëson koston potenciale kumulative ekonomike të status quo\-s 2025–2030 në 480–740 milionë euro\. Pesë boshllëqe strukturore të diagnostikuara nga FMN PIMA 2023, vlerësim i pamjaftueshëm i projekteve, monitorim i dobët i portofolit, mungesë rishikimesh ex\-post, kapacitet i ulët zbatues dhe menaxhim i paadekuat i adendum\-eve identifikohen si burimet sistemike të deficitit të realizimit\. Studimi propozon pesë reforma institucionale të sekuencuara \(R0–R4\), të ankuruara eksplicit te gjetjet FMN PIMA 2023 dhe kushtet e Paketës së Rritjes WB6, me kosto totale 12–20 milionë euro dhe ROI të vlerësuar 1:20–35 brenda pesë viteve\. - [Përqendrimi Financiar në Shqipëri](https://altax.al/product/perqendrimi-financiar-ne-shqiperi/): Ky raport analizon fenomenin e përqëndrimit financiar territorial në Shqipëri, duke u mbështetur në të dhënat e Bankës së Shqipërisë për periudhën 2010– Tr\.1 2026\. Analiza tregon se Tirana kontrollon sot rreth 54% të depozitave bankare kombëtare, ndërsa zona metropolitane Tiranë–Durrës përqëndron mbi 61% të depozitave dhe 68–72% të kreditimit\. Indeksi HHI territorial ka arritur vlerën 3,150 duke sinjalizuar kalimin nga koncentrimi mesatar në koncentrim të lartë territorial\. Ky transformim shoqërohet me financiarizim urban të pasurive të paluatëshme, divergjenjë të mprehte të raportit kredi/depozita midis qëndrës dhe periferisë, dhe krizë demografike strukturore \(humbje 45% e grupmoshës 15–29 vjeç që nga 2011\)\. Raporti identifikon mekanizmin e “spiralës territoriale negative”, analizon tre skenarë strategjikë, dhe propozon një matricë politikash prioritare për zhvillim polycentrik, duke përfshirë garanci krediti rajonale, stimuj fiskalë të diferencuar dhe pole zhvillimi sektoriale \(Fier, Shkodër, Durrës, Vlorë\)\. \Fjalëkyeç: \\përqëndrim financiar territorial, depozita bankare rajonale, financiarizim urban, zhvillim polycentrik, indeksi HHI territorial, spiralë territoriale negative, pabarazi ekonomike rajonale, migrimi i brendshëm\ \ \\Klasifikimi JEL: \G21, R11, R12, R23, E44, O18, H77, R58 - [A po jetohet më mirë në Shqipëri?](https://altax.al/product/a-po-jetohet-me-mire-ne-shqiperi/): Ky dokument ofron një analizë të thelluar të mirëqenies ekonomike dhe sociale në Shqipëri për dekadën 2015–2025, duke përfshirë treguesit kryesorë të mirëqenies ekonomike, pabarazisë, shëndetit dhe jetëgjatësisë, arsimit, mirëqenies subjektive dhe mjedisit\. Analiza bazohet në të dhëna zyrtare të INSTAT, Bankës Botërore, Eurostat, UNDP, WHO dhe EU\-SILC, duke përdorur qasjen "Beyond GDP" për të matur progresin real\. Shqipëria ka shënuar rritje të PBB\-së për frymë prej 45–50% në terma realë, ulje të varfërisë nga 27\.5% \(2015\) në 19\.2% \(2024\), kalim historik në kategorinë "Very High Human Development" \(HDI 0\.810\) dhe përmirësime të matshme në shëndet, arsim dhe barazi gjinore\. Albania Wellbeing Index \(AWI\), ndërtuar nga ALTAX tregon avancim nga 52\.4 pikë \(2015\) në 71\.2 pikë \(2025\), ose \+35\.9% relativ\. Megjithatë, progresi është i pabarabartë, ku IHDI tregon humbjen më të lartë rajonale \(13\.0%\), AROPE mbetet 40\.5%, dhe rreth 900,000 qytetarë jetojnë ende në privim material e social të rëndë\. Grupet rurale, familjet me të ardhura minimale dhe pensionistët nuk përfitojnë në masën e duhur\. Raporti rekomandon indeksim real të të ardhurave sociale, reformë fiskale progresive, zhvillim rajonal të balancuar, rritje investimesh në kapital njerëzor dhe përshpejtim të tranzicionit energjetik\. \Fjalë kyçe: \mirëqenie ekonomike, AWI, PBB për frymë, varfëri, IHDI, pabarazi, Gini, jetëgjatësi, HALE, politika fiskale, Shqipëri, Ballkani Perëndimor \JEL Codes: \D31, D63, I10, I12, I15, I32, O15, O53, R11 - [Kontributi ekonomik i burimeve natyrore nëntokësore në ekonominë shqiptare](https://altax.al/product/kontributi-ekonomik-i-burimeve-natyrore-nentokesore-ne-ekonomine-shqiptare/): \Ky material paraqet një analizë të integruar mbi ecurinë dhe sfidat strukturore të sektorit të burimeve natyrore në Shqipëri gjatë periudhës 2010–2025, me fokus në ndikimin ekonomik, fiskal, mjedisor dhe afatgjatë të modelit aktual të shfrytëzimit\.\
\Gjetjet kryesore tregojnë se, pavarësisht realizimit të rreth 15\.8 miliardë USD të ardhurave nga burimet nëntokësore, ekonomia shqiptare përballet me humbje të konsiderueshme të oportunitetit, të vlerësuara në intervalin 16–47 miliardë USD, si pasojë e dizajnit fiskal joefikas dhe mungesës së zhvillimit të zinxhirit të brendshëm të vlerës\.\
\Prodhimi i naftës ka pësuar një rënie të ndjeshme prej 46% gjatë viteve 2016–2024, duke zbritur nga 24,000 në 13,000 fuçi në ditë, ndërkohë që rezervat e mbetura prej rreth 150 milionë fuçi rrezikojnë të shterojnë pa krijimin e një fondi sovran apo mekanizëm stabilizimi afatgjatë\.\
\Në nivel makroekonomik, sektori nxjerrës shfaq një efekt negativ prej −2\.51% mbi produktivitetin total faktor \(TFP\), duke konfirmuar prirjen e “resource curse” dhe ndikimin frenues në diversifikimin ekonomik të vendit\.\
\Në aspektin mjedisor dhe fiskal, ekzistojnë mbi 5,000 puse të braktisura nafte, me një kosto rehabilitimi aktuale prej 150–300 milionë USD, e cila, në mungesë ndërhyrjeje, pritet të rritet në 400–500 milionë USD deri në vitet 2035–2040\.\
\Analiza sugjeron se tre ndërhyrje strategjike—krijimi i një fondi sovran, rritja e rentës fiskale në 10–15%, dhe zhvillimi i përpunimit vendas në nivelin 30%—mund të dyfishojnë kontributin ekonomik të sektorit brenda pesë viteve\. Megjithatë, dritarja e mundësisë për reformë është duke u ngushtuar me shpejtësi, në një kontekst ku interesimi i investitorëve po bie dhe shterimi i burimeve po përshpejtohet\.\
## Members - [Eduart Gjokutaj](https://altax.al/en/member/eduart-gjokutaj/) - [Eduart Gjokutaj](https://altax.al/member/eduart-gjokutaj/) - [Safet Visha](https://altax.al/member/safet-visha/) - [Odeta Golloshi](https://altax.al/member/odeta-golloshi/) - [Adriatik Mateli](https://altax.al/member/adriatik-mateli/) ## Events - [Dixhitalizimi, vlerësimi i performancës i administratës qendrore dhe vendore, rritja e pagave dhe marrëdhënia me korrupsionin](https://altax.al/event/dixhitalizimi-vleresimi-i-performances-i-administrates-qendrore-dhe-vendore-rritja-e-pagave-dhe-marredhenia-me-korrupsionin/) - [Vështrimi Civil: Projektbuxheti 2024 për Elbasanasit](https://altax.al/event/veshtrimi-civil-projektbuxheti-2024-per-elbasanasit/) - [Civil Insight: The 2024 Budget Project for Gjirokastra’s citizens](https://altax.al/en/event/civil-insight-the-2024-budget-project-for-gjirokastras-citizens/) - [Civil Insight: The 2024 Budget Project for Vlora’s citizens](https://altax.al/en/event/civil-insight-the-2024-budget-project-for-vloras-citizens/) - [Civil Insight: The 2024 Budget Project for Elbasan’s citizens](https://altax.al/en/event/civil-insight-the-2024-budget-project-for-elbasans-citizens/) ## Events - [DIBËR \- Auditimi social shumëdimensional i Bashkisë, 2022: Progresi i mundësive dhe ndikimi nga kufizimet](https://altax.al/event/diber-auditimi-social-shumedimensional-i-bashkise-2022-progresi-i-mundesive-dhe-ndikimi-nga-kufizimet/) - [BERAT \- Auditimi social shumëdimensional i Bashkisë, 2022: Progresi i mundësive dhe ndikimi nga kufizimet](https://altax.al/event/berat-auditimi-social-shumedimensional-i-bashkise-2022-progresi-i-mundesive-dhe-ndikimi-nga-kufizimet/) - [GJIROKASTËR \- Auditimi social shumëdimensional i Bashkisë, 2022: Progresi i mundësive dhe ndikimi nga kufizimet \.](https://altax.al/event/gjirokaster-auditimi-social-shumedimensional-i-bashkise-2022-progresi-i-mundesive-dhe-ndikimi-nga-kufizimet/) - [VLORË \- Auditimi social shumëdimensional i Bashkisë, 2022: Progresi i mundësive dhe ndikimi nga kufizimet](https://altax.al/event/vlore-auditimi-social-shumedimensional-i-bashkise-2022-progresi-i-mundesive-dhe-ndikimi-nga-kufizimet/) - [ELBASAN \- Auditimi social shumëdimensional i Bashkisë, 2022: Progresi i mundësive dhe ndikimi nga kufizimet](https://altax.al/event/elbasan-auditimi-social-shumedimensional-i-bashkise-2022-progresi-i-mundesive-dhe-ndikimi-nga-kufizimet/) ## Categories - [Blogu](https://altax.al/category/blog/) - [Lajme](https://altax.al/category/lajme/) - [Edukim Online](https://altax.al/category/sherbime-edukimi/edukim-online/) - [Aktivitete](https://altax.al/category/aktivitete/) - [Këshilla Menjëherë](https://altax.al/category/sherbime-keshillimi/keshilla-menjehere/) ## Tags - [ekonomia](https://altax.al/tag/ekonomia/) - [TVSH](https://altax.al/tag/tvsh/) - [altax](https://altax.al/tag/altax/) - [shqiperi](https://altax.al/tag/shqiperi/) - [investime](https://altax.al/tag/investime/) ## Kategori produktesh - [LIBRA TË ALTAX](https://altax.al/product-category/altax-products/) - [PUBLIKIME](https://altax.al/product-category/publikime/) - [LIBRARIA E ALTAX](https://altax.al/product-category/altax-library/) ## Etiketa produktesh - [shqiperi](https://altax.al/product-tag/shqiperi/) - [altax](https://altax.al/product-tag/altax-2/) - [ballkani perendimor](https://altax.al/product-tag/ballkani-perendimor/) - [politika fiskale](https://altax.al/product-tag/politika-fiskale/) - [bashki](https://altax.al/product-tag/bashki/) ## Member Categories - [Keshilltare fiskale](https://altax.al/member_cat/keshilltare-fiskale/) - [Eksperte Sociale](https://altax.al/member_cat/eksperte-sociale/) ## Optional - [Sitemap index](https://altax.al/sitemap_index.xml)